2.1 Η ΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΓΟΝΑΤΟΣ
Η άρθρωση του γόνατος ίσως είναι η μεγαλύτερη και πιο πολύπλοκη άρθρωση του ανθρωπίνου σώματος, αποτελώντας μια διάρθρωση η οποία αποτελείται από την μηριαιοκνημιαία άρθρωση κα την μηριαιοεπιγονατιδική. Η άρθρωση επιβαρύνεται σημαντικά εξισορροπώντας ισχυρές φορτίσεις και παρεμβάλλεται αναμεσά στα δυο μεγαλύτερα οστά του σώματος, τον μηρό και την κνήμη, έχοντας ως αποτέλεσμα να καθίσταται ευαίσθητο σε τραυματισμούς (Christopher Kweon, et al, 2013).
2.2 ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ
Οι συνδεσμικές κακώσεις οφείλονται σε τραυματικά αίτια ή λόγω
υπερχρησίας (Αμπατζίδης 1998).
Εμφανίζονται με την μορφή:
Υπερβολικής διάτασης.
Μερικής ρήξης.
Ολικής ρήξης ή πλήρους διατομής.
2.3 ΡΗΞΗ ΠΡΟΣΘΙΟΥ ΧΙΑΣΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ
Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος (ΠΧΣ) έχει σχοινοειδή μορφή. Ο
ΠΧΣ εκφύεται μέσα από το έσω τοίχωμα του έξω μηριαίου κονδύλου
κινείται προς τα εμπρός και έσω και καταφύεται μπροστά από το
μεσογλήνιο ή μεσοκονδύλιο έπαρμα της κνήμης (Christopher Kweon, et
al, 2013).
Αποτελείται από 2 δέσμες: την πρόσθια-έσω (anteromedial) που
είναι σφικτή σε κάμψη και την οπίσθια-έσω (posterolateral) που είναι
σφικτή σε έκταση και συνεισφέρει περισσότερο στη στροφική
σταθερότητα.
Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος απορροφά τα 86% της δύναμης
που προκαλεί την πρόσθια μετατόπιση της κνήμης σε σχέση με τον μηρό,
εμποδίζοντας έτσι την μετατόπιση της, ενώ κατά δεύτερο λόγο παίζει
σταθεροποιητικές δράσεις στη στροφή της κνήμης και σε δυνάμεις
ραιβότητας - βλαισότητας στο γόνατο. Η αντοχή του ανέρχεται στα
2200Ν.
Έχει παρατηρηθεί ότι η οι ρήξεις προσθίου χιαστού συνδέσμου
αυξάνονται και αυτό συμβαίνει λόγω της μεγάλης συμμέτοχης του
πληθυσμού σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, η καλαθοσφαίριση,
χιονοδρομίες κ.α.
2.4 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΑΚΩΣΗΣ
Οι ρήξεις του προσθίου χιαστού συνδέσμου οφείλονται συνήθως
στους παρακάτω μηχανισμούς (Αμπατζίδης 1998):
Σε έξω στροφή της κνήμης και βλαισοποίησης του γόνατος, το
οποίο βρίσκεται σε ελαφρά κάμψη.
Σε έσω στροφή της κνήμης ραιβοποίησης του γόνατος, το οποίο
βρίσκεται πάλι σε ελαφρά κάμψη.
Υπερέκταση του γόνατος και έσω στροφή της κνήμης.
Έπειτα από βίαια σύσπαση του τετρακέφαλου, ενώ το γόνατο
βρίσκεται σε κάμψη.
Συνήθως παρατηρείται ρήξη τη προσθίου χιαστού στη μεσότητα
του κατά 70%.
2.5 ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ
Την στιγμή της ρήξης μπορεί να ακουστεί ένας χαρακτηριστικός
θόρυβος μέσα από την άρθρωση, ενώ εμφανίζονται στον ασθενεί τα
παρακάτω (Αμπατζίδης 1998):
Πόνος και οίδημα.
Απώλεια πλήρους εύρους κίνησης της άρθρωσης.
Ευαισθησία στην ψηλάφηση.
Δυσκολία στην προσπάθεια βάδισης.
Σε περίπτωση συνέχισης της αλήτικης προσπάθειας μετρά την
ρήξη υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί βλάβη και σε μηνίσκους ή τον
αρθρικό χονδρό, εξαιτίας της αστάθειας του γόνατος.
2.6 ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Ο Ορθοπεδικός μετά τη λήψη ενός πλήρους ιστορικού σε σχέση με
τη κάκωση αλλά και τη γενικότερη υγεία θα προχωρήσει σε μια
λεπτομερής κλινική εξέταση του πάσχοντος γόνατος (Πασχαλίδης 2006).
Η εξέταση θα καθορίσει τη φύση του προβλήματος και ουσιαστικά
θα θέσει τη διάγνωση. Η ακτινογραφία και η μαγνητική τομογραφία θα
ολοκληρώσουν τον έλεγχο και θα επιβεβαιώσουν τη διάγνωση.
Η εξέταση της άρθρωσης με μαγνητική τομογραφία θεωρείται
απαραίτητη αφού έχει τη ικανότητα λεπτομερούς απεικόνισης της
ανατομίας της, δίνοντας τη δυνατότητα στον oορθοπεδικό να
αξιολογήσει όλες τις δομές της.
Συνοδοί τραυματισμοί που συναντώνται είναι:
Ρήξη του μηνίσκου.
Βλάβη στον αρθρικό χόνδρο.
Απόσπαση οστικού τμήματος στο σημείο κατάφυσης του
συνδέσμου στη κνήμη.
Πολλαπλές ρήξεις συνδέσμων (έξω πλάγιος, έσω πλάγιος, οπίσθιος
χιαστός σύνδεσμος) (σπάνιο).
Η ακριβής προ εγχειρητική διάγνωση θα καθορίσει σε μεγάλο
ποσοστό την επιτυχία της θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Κλινική εξέταση
1. Οίδημα.
2. Αποφυγή βαδίσματος (δεν εκτείνεται ενεργά το γόνατο).
3. Pivot shift test: Ο ασθενής πρέπει να χαλαρώσει εντελώς.
4. Δοκιμασία Lachman.
2.7 ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η αντιμετώπιση της ρήξης του προσθίου χιαστού συνδέσμου
καθορίζεται από την ηλικία και τις ανάγκες του κάθε ατόμου ξεχωριστά.
Για παράδειγμα ένα νέο και δραστήριο άτομο αντιμετωπίζεται
σωστότερα με αρθροσκοπική επέμβαση ενώ το ηλικιωμένο και χαμηλών
απαιτήσεων άτομο μπορεί να αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή ειδικού
λειτουργικού νάρθηκα για περιορισμένο χρονικό διάστημα και
πρόγραμμα φυσικοθεραπείας (Ciccotti, M. 1994).
Η συντηρητική αγωγή μπορεί να αποτελέσει επιλογή σε:
• Μερική ρήξη του συνδέσμου η οποία δεν προκαλεί αστάθεια στην
άρθρωση.
• Ασθενείς με πλήρη ρήξη του συνδέσμου αλλά με μικρή σωματική
δραστηριότητα και μικρές απαιτήσεις από το γόνατο, π.χ. μεγάλης
ηλικίας άτομα.
Αμέσως μετά το τραυματισμό η παγοθεραπεία, εφαρμογή πάγου
δηλαδή πέριξ της άρθρωσης για δέκα λεπτά κάθε μία ώρα για 48 ώρες, η
ανάπαυση και η ανάρροπη θέση του σκέλους (τραυματισμένο κάτω άκρο
ψηλά στηριζόμενο σε δύο μαξιλάρια), θα ανακουφίσουν από τα πρώτα
συμπτώματα. Η εφαρμογή του λειτουργικού νάρθηκα προστατεύει την
άρθρωση από την υπάρχουσα αστάθεια, στα πρώτα στάδια μετά τον
τραυματισμό. Η χρήση βακτηριών (πατερίτσες) θα βοηθήσουν στην
αποφόρτιση του πάσχοντος σκέλους μέχρι να υποχωρήσουν τα πρώτα
συμπτώματα (Cohn B.T. 1989).
Η φυσικοθεραπεία με ειδικά προγράμματα επαναφοράς του
πλήρους εύρους της κίνησης καθώς και ενδυνάμωσης των μυϊκών
ομάδων πέριξ του γόνατος θα πλαισιώσουν το θεραπευτικό πλάνο.
2.8 ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η αρθροσκοπική πλαστική του προσθίου χιαστού συνδέσμου
αποτελεί τη πιο σύγχρονη χειρουργική μέθοδο αντιμετώπισης
παγκοσμίως και είναι η εξέλιξη της παλαιάς εφαρμοζόμενης ανοιχτής
χειρουργικής επέμβασης (Anderson, A.F. 2001).
Τα πλεονεκτήματα είναι:
• Λιγότερος χειρουργικός χρόνος.
• Μικρότερη παραμονή στην κλινική.
• Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος.
• Γρηγορότερη αποκατάσταση του ατόμου.
• Γρηγορότερη επαναφορά στις δραστηριότητές του.
Το ιδανικό μόσχευμα παραμένει σημείο διαλόγου μεταξύ των
ορθοπεδικών χειρουργών. Το ιδανικό μόσχευμα θα πρέπει να έχει
δομικές ιδιότητες παρόμοιες με τον φυσικό ΠΧΣ . Επιπλέον, το
μόσχευμα θα πρέπει να επιτρέπει την ασφαλή στερέωση, την καλή
βιολογική ενσωμάτωση και την ελάχιστη νοσηρότητα στη θέση από οπού
ληφθεί.
Η επιλογή μοσχεύματος γίνεται ανάμεσα σε:
Μοσχεύματος του ημιτενοντώδη μυ το οποίο λαμβάνεται από τον
ίδιο τον ασθενή.
Τένοντας του τετρακέφαλου μυός από τον ίδιο τον ασθενή
(αυτομόσχευμα).
Επιγονατιδικός τένοντας από τον ίδιο τον ασθενή
(αυτομόσχευμα).
Πτωματικά αλλομοσχεύματα ημιτενοντώδους μυός, ισχνού
προσαγωγού. Αχίλλειου ή επιγονατιδικού τένοντα
Το συνθετικό μόσχευμα σήμερα έχει ουσιαστικά εγκαταλειφτεί και
χρησιμοποιείται μόνο σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις.
2.9 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΓΟΝΑΤΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ
ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΘΙΟΥ ΧΙΑΣΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ
Ένα ενδεικτικό πρόγραμμα αποκατάστασης της λειτουργικότητας
του γόνατος, μετρά από πλαστική προσθίου χιαστού συνδέσμου
περιλαμβάνει 4 στάδια σύμφωνα με μια έρευνα των Wasilewski & Koth,
(Effect of surgical timing on return to the sports activity after significant
knee injuries. Sports Med 1994).
Πίνακας (Wasilewski & Koth, Effect of surgical timing on return to the
sports activity after significant knee injuries. Sports Med 1994, Triston
Shaw, et al 2015, Nyland, J. (1999)
2.10 ΣΤΟΧΟΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
Οι κύριοι στόχοι της αποκατάστασης, έπειτα από την χειρουργική
αντιμετώπιση με αρθροσκοπική πλαστική του προσθίου χιαστού
συνδέσμου είναι οι παρακάτω (Αμπατζίδης 1998):
1. Η απόκτηση λειτουργικής σταθερότητας στην άρθρωση του
γόνατος.
2. Η επίτευξη του υψηλότερου δυνατού λειτουργικού επιπέδου.
3. Η πρόληψη της υποτροπής και της ρήξης του ΠΧΣ.
ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΗΞΗ ΠΡΟΣΘΙΟΥ ΧΙΑΣΤΟΥ ΣΥΝΔΕΜΟΥ
Επιμέλεια: ΣΤΑΦΥΛΙΔΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ
Α.Ε.Μ: 16603
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2017
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου