Τραυματισμός, κάκωση και κίνδυνος για ρήξη της αορτής: Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος για άμεση θεραπεία;

 

Ο τραυματισμός και η ρήξη της αορτής είναι από τις συχνότερες αιτίες θανάτου σε οδικά δυστυχήματα, πτώσεις και άλλα ατυχήματα.

Η ξαφνική επιβράδυνση του σώματος και η πρόσκρουση που συμβαίνουν κάτω από αυτές τς συνθήκες προκαλούν μεγάλη αύξηση των πιέσεων εντός του αυλού της αορτής που είναι αιτία για σημαντικές τάσεις, απόσχιση και ρήξη του ζωτικού αυτού αγγείου.

Η ρήξη της αορτής παρατηρείται μόνο στο 1% των δυστυχημάτων με μηχανοκίνητα οχήματα. Όμως ευθύνεται για το 16% των θανάτων. Είναι η δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτων λόγω δυστυχημάτων με μηχανοκίνητα ενώ η πρώτη αιτία είναι οι τραυματισμοί στο κεφάλι. 

Θαλάσσια σπορ: Ποια σας θέτουν σε κίνδυνο τραυματισμού – Τι να προσέχετε

 

α ατυχήματα κατά την ενασχόληση με αθλήματα στη θάλασσα είναι συχνά και μπορούν να οδηγήσουν σε ένα ευρύ φάσμα τραυματισμών - Διαβάστε όσα πρέπει να γνωρίζετε για ένα καλοκαίρι χωρίς απρόοπτα

Οι δραστηριότητες στη θάλασσα είναι ιδιαίτερα αγαπητές στη Ελλάδα, λόγω των χιλιάδων χιλιομέτρων της ακτογραμμής και του πολύμηνου, υπέροχου καιρού της. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι τα ατυχήματα που προκύπτουν κατά την ενασχόληση με αθλήματα όπως το windsurfing, το θαλάσσιο σκι, το wakeboarding είναι συχνά. Διάφοροι παράγοντες και απροσεξίες της στιγμής μπορούν να οδηγήσουν σε ένα ευρύ φάσμα τραυματισμών. Ενώ μερικοί από αυτούς είναι σχετικά ασήμαντοι και ξεπερνιούνται γρήγορα, άλλοι μπορεί να είναι σοβαροί και να επιφέρουν μόνιμους τραυματισμούς ή ανάγκη για εξειδικευμένες θεραπείες.

ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ: Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ» - Η σημασία των μη τεχνικών δεξιοτήτων - Ηγεσία και διαχείριση των δεξιοτήτων (Μέρος Τρίτο)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 

4. ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ 

Μη τεχνικές δεξιότητες μπορούν να οριστούν ως συμπεριφορές οι οποίες δεν σχετίζονται άμεσα με τη χρήση της ιατρικής τεχνογνωσίας, φάρμακα ή εξοπλισμό. Αφορούν στις διαπροσωπικές ικανότητες, π.χ. επικοινωνία, ομαδική εργασία, την ηγεσία, και τις γνωστικές δεξιότητες π.χ. κατάσταση εγρήγορσης και τη λήψη αποφάσεων (Cole E, 2006). 

Ηγεσία μπορεί να είναι ορίζεται ως η διαδικασία επηρεασμού των δραστηριοτήτων ενός ατόμου ή μιας ομάδας στις προσπάθειές της να επιτύχει και να ολοκληρώσει ένα στόχο (Hersey P, 1979). Οι όροι θα αναλυθούν παρακάτω. 

4.1 Ιστορική Αναδρομή 

Η ιστορία έχει αποδείξει ότι η χειρουργική δεινότητα αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο που σε συνδυασμό με άρτιες τεχνικές δεξιότητες διασφαλίζουν μια πετυχημένη επέμβαση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα από το παρελθόν αποτελεί η διαδικασία εκμάθησης της τεχνικής της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής. 

Η πρώτη αναφερόμενη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή έγινε από τον Phillipe Mouret στη Γαλλία το 1987 (Lityaski G.S 1999). 

Μέσα σε πέντε χρόνια καθιερώθηκε ως εφικτή εναλλακτική λύση η ανοικτή επεμβατική μέθοδος (Cuschieri A, 1991). 

Ωστόσο, αμφιβολίες σύντομα εκφράστηκαν σχετικά με τους διαπιστευτήρια ασφαλείας και τις τεχνικές δεξιότητες των ατόμων που την πραγματοποιούσαν (Berci G, 1990 και Cuschieri A, 1995). 

Είχε επίσης αρχίσει να δίνεται έμφαση στην εκπαίδευση τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό χειρουργείο και να οριοθετούνται / να προσδιορίζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για εκείνους που εκτελούν λαπαροσκοπική χειρουργική επέμβαση (Neugebauer Ε, 1995). 

Μαθήματα δεξιοτήτων εισήχθησαν για να διδάξουν τις βασικές ψυχοκινητικές ικανότητες και να καθιερωθούν από τους χειρουργούς η ικανότητα αντίληψης εικόνας δύο διαστάσεων σε μια οθόνη δύο μέτρα μακριά και με περιορισμένη απτική ανάδραση, εκμάθηση δηλαδή της λαπαροσκοπικής μεθόδου. Σταδιακά η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή έγινε ασφαλέστερη και βιώσιμη εναλλακτική λύση σε σχέση με την ανοικτή τεχνική. 

ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ: Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ» - Ο Ρόλος του Διασώστη και της Ομάδας στην Αντιμετώπιση Ατυχημάτων (Μέρος Δεύτερο)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 

3. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΣΩΣΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ 

3.1 To έργο του ΔΙΑΣΩΣΤΗ – ΠΛΗΡΩΜΑ ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟΥ συνίσταται: 

α) Nα αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει στον τόπο του συμβάντος απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις (ατυχήματα, οξείες παθολογικές καταστάσεις) σε επαφή και συνεργασία με την Ιατρική Υπηρεσία Επειγόντων εις την οποία μεταδίδει πληροφορίες με τα μέσα τηλεπικοινωνιών που χειρίζεται ο ίδιος (VHF, τηλεφωνική επαφή, μετάδοση δεδομένων με τηλεϊατρική) και λαμβάνει οδηγίες

 β) Να αυτενεργήσει σε περιπτώσεις όπου η βαρύτητα δεν επιτρέπει την αναμονή (π.χ. καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση επί καρδιακής ανακοπής) 

γ) να προβεί μετά από εκτίμηση και εντολή της ιατρικής υπηρεσίας από τα παρεχόμενα από την τηλεϊατρική στοιχεία και πληροφορίες σε σωστικές ενέργειες για τον πάσχοντα, όπως είναι η χορήγηση φαρμάκων και υγρών παρεντερικώς, η ακινητοποίηση καταγμάτων, η χορήγηση οξυγόνου, η απελευθέρωση και διατήρηση ανοικτών αεροφόρων οδών, η μηχανική υποβοήθηση της αναπνοής, η ηλεκτρική ανάταξη της καρδιακής ανακοπής. 

δ) Να βοηθήσει τον ιατρό της Επείγουσας ιατρικής, όταν παρίσταται στην ομάδα, εκτελώντας με την πρέπουσα δεξιότητα και ακρίβεια τις εντολές του. 

ε) Να διακομίσει με ασφάλεια τους πάσχοντες κάτω από συνθήκες συνεχούς επίβλεψης και υποστήριξης με το ενδεδειγμένο κατά περίπτωση μέσον (ασθενοφόρο αυτοκίνητο, ιπτάμενο ή πλωτό μέσον) στον πλησιέστερο κατάλληλο Υγειονομικό Σχηματισμό. Οι Διασώστες, πρώτοι αυτοί στα πλαίσια της ομάδας, προσεγγίζουν και διαχειρίζονται τον πάσχοντα στην πλέον κρίσιμη φάση του μετά το οξύ συμβάν, την διεθνώς αποκαλούμενη χρυσή ώρα επιτελούν υψηλής κοινωνικής αξίας έργον. 

Για να επιτελέσουν επιτυχώς το πολυεπίπεδο έργο τους, πρέπει να διαθέτουν τα ανάλογα ψυχικά, σωματικά και πνευματικά εφόδια ώστε να είναι σε θέση : 

ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ: Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ» - Γενική Θεώρηση Αντιμετώπισης Πολυτραυματία - Ορισμοί - Στόχος Πρώτων Βοηθειών (Μέρος Πρώτο)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 

ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ 

Η εξέλιξη και η τελική έκβαση του τραυματία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα γεγονότα της πρώτης ώρας μετά τον τραυματισμό η οποία συνηθίζεται να λέγεται "χρυσή ώρα". Η πατρότητα της χρυσής ώρας στο τραύμα υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια και ανήκει στον στρατιωτικό χειρουργό Adams Cowley ο οποίος με την φράση αυτή ήθελε να περιγράψει το διάστημα εκείνο μετά από σοβαρό τραυματισμό στο οποίο οι ιατρικές παρεμβάσεις μπορεί να είναι σωτήριες για την ζωή του τραυματία (Dick W 2000). 

Αυθαίρετα αντιλαμβανόμαστε ότι η επιτυχής έκβαση του τραυματία σχετίζεται με την ικανότητα ενός συστήματος επείγουσας ιατρικής να αποκαταστήσει την ομοιόσταση του οργανισμού μέσα στις πρώτες ώρες. Δεδομένου ότι η "χρυσή ώρα" τις περισσότερες φορές ξοδεύεται προνοσοκομειακά, τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση συνεχούς συμπίεσης της και σήμερα θεωρείται αποδεκτός χρόνος εάν σε 30min από την στιγμή του ατυχήματος ο ασθενής έχει μεταφερθεί στο νοσοκομείο (Pepe P, 1987). 

Η Προνοσοκομειακή φάση αντιμετώπισης του πολυτραυματία μπορεί να επιταχύνει σημαντικά την αντιμετώπιση στον τόπο του τραυματισμού σε συνδυασμό με τον συντονισμό του συστήματος διακομιδής (ΕΚΑΒ) και του Νοσοκομείου υποδοχής. Ο τραυματίας πρέπει να μεταφέρεται στο πλησιέστερο κατάλληλο νοσοκομείο, κατά προτίμηση σε πιστοποιημένο κέντρο τραύματος. 

Αντικρουόμενες απόψεις στην αντιμετωπιση του πολυτραυματία

Εισαγωγή 

Η εξέλιξη των επιστημών γενικότερα και της ιατρικής ειδικότερα είναι συνυφασμένη με μια διαρκή αμφισβήτηση, αναθεώρηση πολλών δεδομένων, κατάργηση τους ή αντικατάσταση τους από νεώτερα. 

Η παγκοσμιοποίηση της γνώσης με την ευρεία χρήση του διαδικτύου συντέλεσε στην ταχεία αύξηση το όγκου των πληροφοριών, σε σημείο που αδυνατούμε πλέον να τις παρακολουθήσουμε, καθιέρωσε την τεκμηριωμένη ιατρική, την ιατρική που βασίζεται σε ενδείξεις, αλλά εισήγαγε και την κατευθυνόμενη γνώση αφού ένα μεγάλο μέρος της ιατρικής καθορίζεται όχι πλέον από τους γιατρούς αλλά από την εξέλιξη της βιοτεχνολογίας και της φαρμακοβιομηχανίας και με ότι αυτό συνεπάγεται. 

Η επείγουσα ιατρική δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση, και ιδιαίτερα το προνοσοκομειακό μέρος αφού ανά τον κόσμο εφαρμόζονται διάφορα συστήματα, περισσότερο ή λιγότερο ιατροποιημένα, που έχουν μεν τον ίδιο στόχο αλλά διαφορετική φιλοσοφία. 

Από όλο το γνωστικό αντικείμενο που αφορά την επείγουσα προνοσοκομειακή ιατρική η αντιμετώπιση του πολυτραυματία επικεντρώνει τα περισσότερα πυρά σε αντίθεση με άλλες ομάδες ασθενών όπως αυτοί με καρδιακή ανακοπή, όπου υπάρχει ομοφωνία όσον αφορά την αντιμετώπιση τους, σε παγκόσμιο επίπεδο, με κοινές κατευθυντήριες οδηγίες που ανανεώνονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. 

Η παροχή εξειδικευμένης βοήθειας προνοσοκομειακά, η χορήγηση υγρών, η διατήρηση χαμηλής πίεσης κατά την αναζωογόνηση η διασωλήνωση ή όχι, η ευεργετική χρήση της υποθερμίας είναι μερικά μόνο από τα σημεία επιστημονικής αντιπαράθεσης σε διεθνές επίπεδο. 

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΛΟΓΩ ΚΟΡΩΝΟΙΟΥ

Την προσοχή όλων μας κατά την παραμονή  σπίτι- λόγω κορονοιου- εφιστούν οι ορθοπεδικοί καθώς «καραδοκούν» διάφοροι ιδιαίτεροι  λόγω εποχής τραυματισμοί!

Κι αυτό γιατί ενώ είναι γνωστό ότι στο σπίτι κατά την διάρκεια του Χειμώνα έχουμε πολλούς τραυματισμούς λόγω πτώσεων(Ηλικιωμένοι, νοικοκυρές)  και ατυχημάτων στην κουζίνα, την Άνοιξη όμως τα πράγματα διαφοροποιούνται.

Η έντονη πρόθεση και συσσωρευμένη επιθυμία μας να βγούμε στο μπαλκόνι η τον κήπο μας κάνει απρόσεκτους. Αποτέλεσμα είναι να πέφτουμε πάνω σε «αόρατες»  τζαμόπορτες, κυρίως τις συρόμενες που δεν  είναι εντελώς ορθάνοιχτες όπως το Καλοκαίρι

Μάλιστα τα ατυχήματα έχουν αυξηθεί στις μέρες  της πανδημίας καθώς η απαγόρευση έχει δημιουργήσει στρες και μεγαλύτερη επιθυμία για έξοδο τόσο σε μεγάλους όσο και στα παιδιά.

Η χρήση τουρνικέτ από τους πολίτες συνδέεται με έξι φορές μείωση της θνησιμότητας του τραυματία

Μετάφραση και Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Παρόλο που αρκετές μελέτες εξέτασαν τη χρήση τουρνικέτ σε αστικά περιβάλλοντα, το όφελος επιβίωσης για τους ασθενείς ήταν ασαφές. Ωστόσο, νέα έρευνα από το Τέξας δείχνει ότι για τους άμαχους ασθενείς με περιφερική αγγειακή βλάβη, η χρήση προνοσοκομειακών τουρνικέτ  συνδέεται με δραματικά βελτιωμένες πιθανότητες επιβίωσης.

Η νέα μελέτη - Civilian Prehospital Tourniquet Use Is Associated with Improved Survival in Patients with Peripheral Vascular Injury  - δημοσιεύθηκε πρόσφατα ως άρθρο στον Τύπο από την Εφημερίδα της Αμερικανικής Ακαδημίας Χειρουργών (Journal of the American College of Surgeons)

Για τη μελέτη, η ομάδα έρευνας αξιολόγησε 1.026 ασθενείς με αγγειακά τραύματα των χεριών ή των ποδιών που έγιναν δεκτοί σε 11 αστικά κέντρα τραυματισμού επιπέδου Ι στο Τέξας από το 2011 έως το 2016. 

Προνοσοκομειακό τουρνικέτ χρησιμοποιήθηκε στο 17,6 τοις εκατό των περιπτώσεων, αν και η χρήση του ποικίλλει ευρέως μεταξύ των κέντρων τραυματισμού, κυμαινόμενο από 62% έως 1,4%.

Ο μέσος χρόνος χρήσης τουρνικέτ σε αυτούς τους ασθενείς ήταν περίπου 77 λεπτά. Μετά από ανάλυση πολλαπλών μεταβλητών, η ομάδα στην οποία δεν χρησιμοποιήθηκε τουρνικέτ είχε σχεδόν έξι φορές μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου από την ομάδα των ασθενών στην οποία χρησιμοποιήθηκε (προσαρμοσμένος λόγος πιθανοτήτων: 5,86).

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ - ΕΙΔΗ ΤΡΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΙΤΙΑ ΤΡΑΥΜΑΤΩΝ - ΜΟΡΦΕΣ ΕΠΟΥΛΩΣΗΣ - ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΟΥΛΩΣΗΣ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΟ ΤΡΑΥΜΑ

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ

Ως τραύμα σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ορίζεται στην ιατρική ‘’κάθε βίαιη καταστροφή ιστών, εσωτερική ή εξωτερική, ανεξάρτητα από το αίτιο που την προκάλεσε’’ ¹ . Πιο συγκεκριμένα τραύμα είναι η λύση της συνέχειας των ιστών του σώματος που προκαλείται ακαριαία κατά τη στιγμή του ατυχήματος, από διάφορες μορφές μηχανικών παραγόντων, όταν αυτοί υπερβούν τη φυσική αντοχή των ιστών και των οργάνων ² .

Το τραύμα και γενικότερα οι τραυματισμοί θεωρούνται νόσο της σύγχρονης εποχής με τεράστιο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό αντίκτυπο, αποτελώντας την 1^η αιτία θανάτου στις ηλικίες από 1-40 ετών και την 3^η αιτία θανάτου για όλες τις ηλικίες στις προηγμένες χώρες. Είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της δημόσιας υγείας ,μια πραγματική μάστιγα ,αναγνωρίζοντας τα πλέον ως μία από τις πιο σημαντικές απειλές για τη δημόσια ασφάλεια όσον αφορά τα χαμένα χρόνια παραγωγικής ζωής, τη μόνιμη αναπηρία  και το κόστος.

Την προηγούμενη δεκαετία υπολογίζεται ότι πέθαναν 20.000.000 άτομα σε όλο τον κόσμο, ενώ σε κάθε θάνατο αντιστοιχούν και 4 βαριά τραυματίες. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα συμβαίνουν κάθε χρόνο περίπου 24.000 ατυχήματα (τροχαία, εργατικά, τυχαία, καθώς και πράξεις βίας) που έχουν ως αποτέλεσμα 2.500 νεκρούς και 32.000 τραυματίες, από τους  οποίους οι 4.500 σε σοβαρή κατάσταση. Το ετήσιο οικονομικό κόστος των ατυχημάτων στη χώρα µας έχει υπολογιστεί, ότι φθάνει τα 338 εκατοµµύρια ευρώ.

Το 50% των θανάτων συμβαίνει μέσα στα πρώτα λεπτά στον τόπο του δυστυχήματος κυρίως λόγω βλάβης του στελέχους του εγκεφάλου, διατομής του νωτιαίου μυελού και ρήξης της αορτής ή του μονοκαρδίου. Επιπλέον ένα 30% των θανάτων συμβαίνει μέσα σε λίγες ώρες από τον τραυµατισµό, όπου συνήθως ο πολυτραυµατίας βρίσκεται στο δρόμο ή κατά τη διακομιδή του στο νοσοκομείο ή στα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου και συνήθως οφείλεται σε βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή σε αιμορραγία λόγω ρήξης κάποιου κοιλιακού οργάνου ή αιμοφόρων αγγείων. 

Τέλος το 20% των θανάτων συμβαίνει κατά τη διάρκεια της μετέπειτα νοσηλείας των τραυματιών σε λίγες μέρες ή εβδομάδες εξαιτίας κυρίως της(στο 78%) σήψης και πολυοργανικής δυσλειτουργίας.

 Έτσι κατά συνέπεια   η άμεση αντιμετώπιση έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για την επιβίωση του πολυτραυµατία αλλά και για την άμεση και απώτερη ποιότητα ζωής του και τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας κατάστασης (παρατεταµένη, μόνιμη αναπηρία κ.λ.π.).η ‘’χρυσή ώρα’’, αν δεν αξιοποιηθεί µε αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι χρόνος που χάνεται και δεν κερδίζεται ξανά. 

Η προνοσοκοµειακή αντιμετώπιση του πολυτραυµατία οφείλει  να  είναι  σαφής  και  προκαθορισμένη προέκταση  της ενδονοσοκοµειακής. 

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΝΩ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Κατάγματα άκρων

Τα κατάγματα των άκρων στους πολυτραυµατίες είναι συνήθως συντριπτικά µε κάκωση των μαλακών µορίων σε συνδυασμό µε αγγειακές κακώσεις και πολλές φορές µε εξαρθρήµατα. Τα κατάγματα των άκρων συνοδεύονται από πόνο, οίδημα, ισχαιμία και διαταραχές κινητικότητας στη περιοχή.  Χρειάζεται  μεγάλη  προσοχή  στους  χειρισμούς  του τραυµατισµένου µέλους διότι αν γίνουν λάθος κινήσεις είναι δυνατόν να προκληθεί βλάβη σε γειτονικά αγγεία και νεύρα. 

 Για την αντιµετώπιση γίνεται αποκατάσταση του όγκου αίματος µε τη χορήγηση υγρών. Χορηγούνται αναλγητικά, ενώ σε διαταραχές αιµάτωσης γίνεται έλξη των άκρων. Τοποθετούνται νάρθηκες ή επίδεσμοι, ενώ το µέλος που έχει υποστεί κάταγμα τοποθετείται σε κατάσταση ηρεμίας. Απαραίτητος είναι ο ακτινολογικός έλεγχος, αλλά πολλές φορές και οι χειρουργικές επεμβάσεις για την πλήρη αποκατάσταση της βλάβης. ⁶⁵

Αγγειακές κακώσεις άκρων

Στον πολυτραυµατία το 90% περίπου των συνοδών αρτηριακών κακώσεων, όταν συνυπάρχουν, εντοπίζεται στα αγγεία των άκρων. Οι κακώσεις των περιφερικών αγγείων σε καιρό πολέμου εντοπίζονται συχνότερα στα κάτω άκρα και σε καιρό ειρήνης στα άνω άκρα. Συνοδεύονται ακόμη και σήμερα από θνητότητα και νοσηρότητα µε σημαντική συχνά παραμονή μόνιμης δυσλειτουργίας του άκρου ή και αναπηρίας, ιδίως όταν συνυπάρχουν µυοσκελετικές κακώσεις ή κακώσεις νεύρων. Η πρόγνωση εξαρτάται επίσης όχι μόνο από τον μηχανισμό της κάκωσης αλλά και από τον παράγοντα που την προκάλεσε. ¹²

Οι κλινικές εκδηλώσεις -που συχνά  επικαλύπτονται από τις οφειλόµενες σε εντοπιζόμενες σε «μείζονα» επίπεδα κακώσεις- είναι πολυποίκιλες. Ενδέχεται να είναι παθογνωµονικές, συνήθως όμως είναι λιγότερο χαρακτηριστικές ώστε να απαιτείται η διερεύνηση µε αναίμακτες μεθόδους ή και αγγειογραφία για να καταδειχθεί το είδος και η έκταση της βλάβης. ⁷³

ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Οι κακώσεις του θώρακα ευθύνονται για τους μισούς θανάτους από τραύμα σε ποσοστό περίπου 25%, από τις κακώσεις αυτές το 15% απαιτούν χειρουργική επέμβαση ενώ οι υπόλοιπες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται στα ΤΕΠ. Οι θάνατοι από τραυματικές κακώσεις του θώρακα χωρίζονται σε:

•      Αμέσους θανάτους, που οφείλονται σε κάκωση της αορτής και της καρδιάς

•      Όψιμους θανάτους, που οφείλονται σε αναπνευστικές επιπλοκές, λοιμώξεις καθώς και σε µη αναγνωρισμένες βλάβες. 

Είναι ανάγκη  να τονιστεί ότι συχνά οι κακώσεις του θώρακα δεν είναι βαριές, ενώ ακόμα  και  όταν  είναι  δυνητικά θανατηφόρες,  είναι  εύκολα αντιµετωπίσιµες αρκεί να γίνουν γρήγορες και σωστές παρεμβάσεις. Οι κακώσεις του θώρακα και του πνευμονικού  παρεγχύματος διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: 

1.  Στις άμεσα απειλητικές για τη ζωή που είναι:

•        Ο  πνευμοθώρακας υπό τάση

•        Ο ανοικτός  πνευμοθώρακας

•        Ο ασταθής  πνευμοθώρακας

•        Ο μαζικός αιµοθώρακας

•        Ο καρδιακός επιπωµατισµός

2.  Στις δυνητικά θανατηφόρες που αφορούν:

•        Τον απλό πνευμοθώρακα 

•        Την πνευμονική θλάση

•        Τις κακώσεις του τραχειοβρογχικού δέντρου

•        Τη θλάση του μυοκαρδίου και την κλειστή κάκωση της καρδιάς

•        Την τραυματική ρήξη αορτής

•        Την κάκωση του διαφράγµατος

•        Τα διατιτραίνοντα τραύματα του µεσοθωρακίου

•        Το  οισοφαγικό τραύμα ⁷²

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΥΧΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΣΦΥΪΚΗΣ ΜΟΙΡΑΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ-ΤΡΑΧΗΛΟΥ

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Κάθε ασθενής μετά από τροχαίο ατύχημα πρέπει να θεωρείται και να αντιμετωπίζεται σαν να έχει κάταγμα Αυχενικής Μοίρας της Σπονδυλικής Στήλης μέχρι αποδείξεως του εναντίον. Αυτό γίνεται µε την κλινική εξέταση και ακτινογραφία της ΑΜΣΣ σε πλάγια θέση και τον έλεγχο για σημείο ευαισθησίας στον αυχένα και μυικό σπασμό. 

Σε κάταγμα ΑΜΣΣ ή κρανίου εφαρμόζεται ειδικό σκληρό κολάρο που ακινητοποιεί σταθερά τον αυχένα. 

Είναι πολύ σημαντικός, στη συνέχεια, ο τρόπος χειρισμού ή μετακίνησης του τραυματία. Ιδιαίτερα επικίνδυνοι χειρισμοί είναι η κάμψη της κεφαλής και η υπερέκταση της ΑΜΣΣ επειδή μπορεί να γίνει μετατόπιση ασταθούς κατάγματος µε καταστροφικές συνέπειες στον πολυτραυµατία. 

Σε πολυτραυµατία µε κάκωση ΑΜΣΣ η διασωλήνωση ενέχει πολλούς κινδύνους και για το  λόγο αυτό πρέπει  να γίνεται απωθώντας το ανώτερο μέρος του αυχενικού κολάρου που εμποδίζει το άνοιγμα του στόματος, ενώ την ίδια στιγμή ένα τρίτο άτομο συγκρατεί και ακινητοποιεί το κεφάλι χωρίς έκταση εμποδίζοντας έτσι τις κινήσεις του αυχένα. 

Η θεραπεία των κακώσεων της  Αυχενικής Μοίρας της Σπονδυλικής Στήλης εξαρτάται από το επίπεδο του τραύματος, τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης, την παρουσία εξαρθρήµατος, την έκταση της γωνίωσης και την ύπαρξη νευρολογικής βλάβης.  

Η προσεκτική κεντρική έλξη από τις μαστοειδείς αποφύσεις χρησιμοποιείται προκειμένου να μειώσει την πιθανότητα εξαρθρήµατος. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί µε τη χρήση νάρθηκα τύπου  Halo που μπορεί να αφεθεί για 3 - 6 μήνες.  Η χειρουργική αποκατάσταση ενδείκνυται συνήθως σε ασθενείς µε νευρολογική βλάβη και μεγάλη γωνίωση στις ακτινογραφίες κάμψης και έκτασης και σε εκείνους που η αστάθεια της ΑΜΣΣ παραμένει και µετά την εφαρμογή της ακινητοποίησης.  Τέλος εξετάζεται ο τράχηλος για τυχόν διάταση των σφαγιτίδων (υπόταση πνευµονοθώρακα,  αιµοπερικάρδιο),  υποδόριο  εµφύσηµα(κάκωση τραχείας),οίδημα και παρεκτόπιση της τραχείας. ¹⁹

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ - ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΚΑΚΩΣΗ - ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Έπειτα από την αρχική αντιμετώπιση  του πολυτραυµατία , είτε στο τόπο του ατυχήματος(προνοσοκομειακά)  είτε στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) ενός νοσοκομείου, ξεκινάει μια πιο λεπτομερής εξέταση του πάσχοντα µε σκοπό τον εντοπισμό των άμεσα απειλητικών για τη ζωή κακώσεων και την έγκαιρη αντιμετώπιση τους. 

Τα τραύματα που δύνανται να προκαλέσουν ρήξη ή καταστροφή των  σπλαγχνικών οργάνων είναι τα πλέον επικίνδυνα για τη ζωή  του ασθενή.

Οι κακώσεις ενός πολυτραυµατία διακρίνονται σε κρανιοεγκεφαλικές, θωρακικές, ενδοκοιλιακές, µυοσκελετικές και υπάρχουν συνδυασμοί αυτών, που δημιουργούν δυσκολίες στην αντιμετώπιση τους. 

Η αντιμετώπιση του πολυτραυµατία, είτε πρόκειται για ενήλικα είτε για παιδί, αποτελεί για τον σύγχρονο  γιατρό και νοσηλευτή "πρόκληση".  

Αυτό  οφείλεται  στην  πληθώρα  των παθολογικών καταστάσεων που εμπλέκονται και στην ακρίβεια της εκτίμησης που απαιτείται να γίνει σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, ώστε η σταθεροποίηση & και η αποκατάσταση να αρχίσει έγκαιρα. ¹²

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΚΑΚΩΣΗ (ΚΕΚ)

Ως κρανιοεγκεφαλική κάκωση ορίζεται το αποτέλεσμα της μεταφοράς δυναμικής ή άλλης ενέργειας σε οποιονδήποτε από τους ιστούς που απαρτίζουν την κεφαλή  επηρεάζοντας ταυτόχρονα την λειτουργία του εγκεφάλου . 

Οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις ανάλογα με τη βαρύτητά τους και με βάση την Κλίμακα Κώματος της Γλασκώβης (GCS score), ταξινομούνται σε ελαφριές (GCS:14-15), μέτριες (GCS:9-13) και βαριές (GCS:3-8) (2,5), με τις ελαφριές να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο ποσοστό των περιστατικών που συνολικά εξετάζονται στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. 

Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση αφορά τα οστά του κρανίου, του σπλαχνικού κρανίου και του προσωπικού κρανίου. Σε αυτή τη κατηγορία  κατατάσσονται και οι κακώσεις της ΑΜΣΣ, της  σπονδυλικής στήλης αλλά και του νωτιαίου μυελού. Οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις κατατάσσονται με διάφορους τρόπους. Για πρακτικούς λόγους οι πιο χρήσιμες ταξινομήσεις είναι με βάση: το μηχανισμό, τη βαρύτητα και τη μορφολογία των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων. ^64,65 

Με βάση το μηχανισμό διακρίνουμε τις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις σε:

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΚΑΚΩΣΗ KAI ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ (Μέρος Τρίτο)

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΚΑΚΩΣΗ

Οι σκοποί της φροντίδας  κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης είναι η πρόληψη των επιπλοκών που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς και η εκτέλεση ή η υποβοήθηση του τραυματία στις δραστηριότητες εκείνες , στις οποίες  δεν μπορεί να ανταποκριθεί μόνος του. Μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασης  του πολυτραυματία , η φροντίδα εστιάζεται  στην υποβοήθηση του στην προσαρμογή στις υπολειπόμενες νευρολογικές διαταραχές.

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: 

Διαταραχή της διαπότισης των ιστών του εγκεφάλου που σχετίζεται με :

•      εγκεφαλική αιμορραγία από ρήξη αγγείων κατά την κάκωση 

•      πίεση στα αγγεία του εγκεφάλου από το σχηματισμό αιματώματος ή και οίδημα

•      αγγειακό σπασμό(μπορεί να συμβεί όταν γίνεται ρήξη ή διάταξη των αγγείων κατά την κάκωση)

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

•      Αναζητούμε στον ασθενή σημεία και  συμπτώματα μείωσης της διαπότισης των ιστών του εγκεφάλου όπως: 

 ζάλη

 διαταραχές της όρασης(π.χ θολή ή αμυδρή όραση , διπλωπία, αλλαγές στο

οπτικό πεδίο)

 αφασία  ευρεθιστότητα και ανησυχία  έκπτωση του επιπέδου συνείδησης  παραισθησία , πάρεση, παράλυση

Λαμβάνουμε μέτρα για τη βελτίωση της ιστικής  διαπότισης  του εγκεφάλου και ενεργούμε για να προλάβουμε και να αντιμετωπίσουμε την αυξημένη ενδοκράνια πίεση. Στη συνέχεια γίνεται χορήγηση αναστολών του ασβεστίου βάσει ιατρικής οδηγίας και προετοιμάζουμε τον άρρωστο για χειρουργική επέμβαση εάν προγραμματιστεί.

ΕΠΙΘΥΜΗΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Ο ασθενής παρουσιάζει  βελτίωση της ιστικής διαπότισης του εγκεφάλου όπως φαίνεται από: 

i.                 τη μείωση ή την έλλειψη ζάλης, διαταραχών στην όραση  ή και στο λόγο

ii.               την βελτίωση της διανοητικής κατάστασης

iii.             τη βελτίωση ή τη συνήθη αισθητική και κινητική λειτουργία

ΕΙΔΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ: ΕΓΚΥΟΙ, ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΜΕ ΤΡΑΥΜΑ (Μέρος Δωδέκατο)

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Τραυματισμοί κατά την Εγκυμοσύνη

 Το τραύμα κατά την εγκυμοσύνη επηρεάζει το 6% με 7% των εγκύων στις ΗΠΑ και το 0,3% των εγκύων ασθενών χρειάζονται εισαγωγή στο νοσοκομείο λόγω τραύματος. Είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου στις μητέρες μετά από τις μαιευτικές αιτιολογίες. Τα πρόσφατα στοιχεία περιλαμβάνουν 3,7 θανάτους εμβρύων λόγω τραύματος ανά 100.000 γεννήσεις νεογνών.

 Οι προτεραιότητες διάσωσης μιας τραυματισμένης εγκύου είναι παρόμοιες με αυτές ασθενών χωρίς εγκυμοσύνη. Ωστόσο, η τραυματισμένη έγκυος αποτελεί πρόκληση γιατί τα μέλη της διάσωσης έχουν να αντιμετωπίσουν δύο ασθενείς ταυτόχρονα. Η ομάδα αντιμετώπισης τραύματος θα πρέπει να περιλαμβάνει και μαιευτήρες όπως και μαίες και να είναι παρόντες από την αρχή της διαδικασίας αναζωογόνησης.

Ο πρόωρος τοκετός είναι η πιο συχνή επιπλοκή σε έγκυο ασθενή με τραύμα. 

Συνήθως

εντοπίζεται σε ασθενείς με καλό επίπεδο συνείδησης ή είναι ληθαργικές ή σε καταστολή.

Ενδείξεις και Συμπτώματα: 

Συσπάσεις της μήτρας >6 την ώρα, πόνος στη πλάτη, διαυγές ή αιματηρό κολπικό έκκριμα Αποκόλληση πλακούντα και αλλαγές στον τράχηλο ^[2] .

  Η αποκόλληση πλακούντα είναι ένας πρόωρος μερικός ή ολικός διαχωρισμός του φυσιολογικά εμφυτευμένου πλακούντα από το τοίχωμα της μήτρας και αποτελεί συνηθισμένη αιτία εμβρυικού θανάτου. Πρέπει να υποψιαστούμε αποκόλληση του πλακούντα αν η ασθενής εμφανίσει αιμορραγία από τον κόλπο. Η αλλαγή του καρδιακού ρυθμού του εμβρύου μπορεί να είναι η μόνη ένδειξη. Η αποκόλληση του πλακούντα μπορεί να αναπτυχθεί και μετά από 48 ώρες μετά τον τραυματισμό. Αρχικά πρέπει να γίνει ένας τυπικός υπέρηχος και να επαληθευτεί αν οι ενδείξεις και τα σημεία απώλειας αίματος της μητέρας ή δυσχέρειας στο έμβρυο εξελιχθούν.

Ενδείξεις και Συμπτώματα: 

Αιμορραγία από τον κόλπο, ευαισθησία στη μήτρα, πρόωρος τοκετός, κοιλιακό άλγος ή κράμπες στη κοιλιακή χώρα, πόνος στη ράχη, αιμορραγία της μητέρας και ένδειξη υποογκαιμικής καταπληξίας, ανύψωση του πυθμένα της μήτρας.