Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2019

Κράνος: Αντιλήψεις, Μύθοι και Αλήθειες, Δοξασίες γύρω από τη χρήση του Κράνους (Μέρος Τρίτο)


Αποτέλεσμα εικόνας για χρηση κρανους

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) δε κάνουν χρήση του κράνους περιστασιακά ή και συστηματικά. 

Στη διαπίστωση αυτή οι ανταποκρινόμενοι εξέφρασαν έναν προβληματισμό σχετικά με το αν χρειάζεται ή όχι να γίνεται χρήση κράνους (57% των εφήβων/νέων – 74% των Λεσχών). Αυτός ο προβληματισμός (αμφιβολία) για την αναγκαιότητα συστηματικής χρήσης του κράνους έχει τη βάση του στη μη-βεβαιότητα αρνητικών συνεπειών (είτε επιβολή προστίμου, είτε τροχαίου συμβάντος) [βλέπε, παραπάνω σχετικά με μεταφυσική προσέγγιση, αστυνομική εποπτεία και έκφραση/επίδειξη υπεροχής (μαγκιάς)].
Ο οικονομικός παράγοντας, αν και αναγνωρίστηκε ως πιθανός (45% στους εφήβους/νέους – 48% στις Λέσχες, ως και βέβαιος για το 33% αυτών) ουσιαστικά δεν έχει κάποια βάση, γιατί από τη στιγμή που έχει αποκτηθεί ένα κράνος δεν επηρεάζει το ποσοστό της συστηματικής του χρήση.
Ο παράγοντας της άβολης αίσθησης κατά τη χρήση του κράνους μπορεί να λειτουργεί αποθαρρυντικά για τους άπειρους χρήστες, αλλά η άβολη αίσθηση μπορεί να μην προκαλείται αποκλειστικά από το κράνος ως αντικείμενο, αλλά από έλλειψη ορθών κριτηρίων επιλογής της ποιότητας και του είδους του (στοιχεία μοτοσυκλετιστικής παιδείας). Οι ανταποκρινόμενοι έφηβοι/νέοι το θεωρούν ότι μπορεί να είναι άβολο (57%) ή και βέβαια άβολο (26%). Αντίστοιχα, το 48% των Λεσχών το θεωρεί ότι μπορεί και ότι είναι βέβαια άβολο.
Ένα παράδειγμα για το ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα η άβολη αίσθηση είναι η δυσφορία της καλοκαιρινής ζέστης, αλλά και η δυσφορία από την αποπνικτική ατμόσφαιρα των πόλεων όπου έχουμε πλέον και μετρήσεις μείωσης του οξυγόνου ΕΝΤΟΣ του κράνους (full face), ειδικά όταν η κυκλοφορία είναι αργή ή στάσιμη για μεγάλες αστικές αποστάσεις (μποτιλιαρίσματα). Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ζέστη δεν προκαλείται από τη χρήση του κράνους - μπορεί να επιτείνει την αίσθηση, ωστόσο μπορεί και να μειώνει τα συμπτώματα προστατεύοντας από την ηλιοέκθεση και την ίδια στιγμή να δίνει τη δυνατότητα για εύκολη αναπνοή (βλέπε, κράνη τύπου «jet» που είναι σαφώς πιο εύχρηστα κατά τους θερινούς μήνες στην Ελλάδα). Ουσιαστικά, η χρήση του κράνους με προδιαγραφές και του κατάλληλου για το είδος του μοτοσυκλετισμού που κάθε φορά λαμβάνει χώρα, βελτιώνει τη συνολική πρακτική του μοτοσυκλετισμού. 
Τέλος, σχετικά με τη μείωση της περιφερειακής όρασης, που αναφέρθηκε ως λόγος για τη μη συστηματική χρήση του κράνους, πάλι σχετίζεται με την έλλειψη μοτοσυκλετιστικής παιδείας, αφού αυτή η δοξασία βασίζεται στην έλλειψη γνώσης ότι τα κράνη που τηρούν τις προδιαγραφές παρέχουν 210Ο ορατότητα, ποσοστό που ισοδυναμεί με τη φυσιολογική περιφερική όραση. Στην πραγματικότητα, λιγότερο από 3% της περιφερική όρασης περιορίζεται από ένα κράνος[1]. Ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση οι περισσότεροι μοτοσυκλετιστές απλά στρέφουν το κεφάλι τους λίγο παραπάνω αν χρειαστεί, για να ελέγξουν την κίνηση.

 Αποτέλεσμα εικόνας για χρηση κρανους

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) δε φορούν το κράνος, αλλά το κρεμούν στον αγκώνα ή το στερεώνουν πάνω στη μοτοσυκλέτα τους κατά την κίνησή τους.


-                  Έφηβοι/νέοι: πιστεύουν οι μοτοσυκλετιστές (που δε φορούν κράνος, αλλά το φέρουν μαζί τους) ότι θα το φορέσουν έγκαιρα όταν θα το χρειαστούν ενδεχόμενα (42%) ή σίγουρα (37%). 
-                  Λέσχες ΜΟΤ.Ο.Ε.: αναγνωρίζουν επίσης ως ισχυρό λόγο (67%) το ότι θα προλάβουν να το φορέσουν έγκαιρα

Το ότι οι αναβάτες φέρουν μαζί τους το κράνος, ενισχύει την άποψη ότι πιστεύουν ότι θα το χρησιμοποιήσουν όταν χρειαστεί έγκαιρα άρα και αποτελεσματικά, για τους λόγους που το θεωρούν χρήσιμο, δηλαδή αποφυγή κυρώσεων από την τροχαία και αποφυγή συνεπειών πτώσης/τροχαίου συμβάντος. Βέβαια, σε αυτήν την πρακτική, εκτός της περιορισμένης αντίληψης περί χρησιμότητας του κράνους (έλλειψη μοτοσυκλετιστικής παιδείας), άρα και αποδοτικότητάς του, αλλά και μη-βεβαιότητας αρνητικών συνεπειών λόγω των μη συστηματικών ελέγχων της τροχαίας, ενυπάρχει μια μεταφυσική προσέγγιση, αφού χρησιμοποιείται ως βάση η δοξασία ότι θα προλάβει έγκαιρα ο αναβάτης να φορέσει το κράνος…πριν το τροχαίο συμβάν ή πριν τον τροχονομικό έλεγχο!

           

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) φορούν ακατάλληλα κράνη (μη εγκεκριμένα, αμφίβολων προδιαγραφών, πολύ παλιά, χτυπημένα, κλπ).


-                       Έφηβοι/νέοι: Διαπιστώνεται ότι η χρήση ακατάλληλου κράνους μπορεί να ενισχύεται από την πεποίθηση ότι αυτό επαρκή για την αποφυγή κλήσης από την τροχαία (37%), αλλά και από την πεποίθηση ότι η ποιότητα και η κατάσταση του κράνους δεν επηρεάζουν την αποδοτικότητά του (24%).
-                       Λεσχών της ΜΟΤ.Ο.Ε.: Αναγνωρίζουν ως σημαντικούς λόγους την πεποίθηση ότι αυτό επαρκή για την αποφυγή κλήσης από την τροχαία (70%) και την έλλειψη εκπαίδευσης/ενημέρωσης (66%), ενώ επιφυλάσσονται για την πεποίθηση ότι η ποιότητα και η κατάσταση του κράνους δεν επηρεάζουν την αποδοτικότητά του (78%).

Η περιορισμένη αντίληψη για το περιεχόμενο της έννοιας αποδοτικότητα του κράνους, με βάση την περιορισμένη χρησιμότητα που του αναγνωρίζεται, ενδέχεται να ενισχύει την επιλογή χρήσης ενός ακατάλληλου κράνους. Σίγουρα σε αυτό συμβάλει η έλλειψη ενημέρωσης/εκπαίδευσης σχετικά με την καταλληλότητα του κράνους, σε συνδυασμό με την αποδοτικότητα των μέσων προστασίας, όπως είναι το κράνος, άρα και τη χρησιμότητά του (βλέπε επίσης, παραπάνω για αδιαφορία). Συνεπώς, είναι δικαιολογημένη η ενισχυμένη πεποίθηση ότι η αποτελεσματικότητα του κράνους δεν επηρεάζεται για την αποφυγή επιβολής κύρωσης, μιας και ο,τιδήποτε σαν κράνος αρκεί για να μην επιβληθεί καμιά κύρωση, ενισχύοντας κατ’ επέκταση και την εφαρμογή αυτής της κακής πρακτικής. Το κόστος ενός εγκεκριμένου κράνους δεν είναι απαραίτητο να είναι αποκλειστικά υψηλότερο από ένα «φτηνιάρικο». 

Διαπιστώνεται ότι το μέγεθος του κράνους δεν είναι το κατάλληλο (πολύ μεγάλο/μικρό) για ορισμένους αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγούς και συνεπιβάτες).


-                       Έφηβοι/νέοι: το μέγεθος δεν είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει την αποδοτικότητα του κράνους (61%). 
-                       Λεσχών της ΜΟΤ.Ο.Ε.: έδωσαν έμφαση στη επίδραση της έλλειψης ενημέρωσης/εκπαίδευσης (63%) και αντίστοιχα και στις 13 προτάσεις για μέθοδο μείωσης της εφαρμογής κακής πρακτικής προτάθηκε η ενημέρωση από λέσχες, σχολή οδηγών, καταστήματα πώλησης αξεσουάρ μοτοσυκλετισμού, κλπ.

Αναγνωρίζεται ότι υπάρχει μια αστήριχτη πεποίθηση ότι το κράνος θα λειτουργήσει ως αντικείμενο, απλά γιατί το φοράει ο αναβάτης (βλέπε, παραπάνω σχετικά με μεταφυσική προσέγγιση). Άρα ενισχύεται η πεποίθηση ότι η αποδοτικότητα του κράνους δεν επηρεάζεται από το μέγεθος. Το στενό κράνος μπορεί να αποσπά την προσοχή του αναβάτη, καθώς του προκαλεί σιγά-σιγά πονοκέφαλο. Αντίστοιχα, το μεγάλο μέγεθος μπορεί να του μειώσει την ορατότητα, καθώς μπορεί να κινείται γύρω από το κεφάλι του κατά την οδήγηση, όπως και να μετατοπίζεται προς τα πίσω-έξω κατά την επιτάχυνση και τη μεγάλη ταχύτητα κίνησης του οχήματος με ό,τι συνεπάγεται αυτό (αίσθηση πνιξίματος από τον ιμάντα αν είναι δεμένος κατά την απομάκρυνση του από το κεφάλι ή έντονης πίεσης). Σε περίπτωση πτώσης, το μεγαλύτερο κράνος μπορεί κατά τη μετατόπισή του να προκαλέσει επιπλέον κακώσεις.

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) παραμελούν την προστασία και συντήρηση του κράνους πριν και μετά τη χρήση του (π.χ. παρατεταμένη έκθεση στις καιρικές συνθήκες τοποθετημένο πάνω στη μοτοσυκλέτα, μη προσεκτική περιφορά του κράνους προκαλώντας πτώσεις και χτυπήματα σε αυτό, μη καθαρισμός ζελατίνας, κλπ).


-          Έφηβοι/νέοι: Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ένας έντονος προβληματισμός (54%), αλλά και βεβαιότητα (22%) κατά πόσο η συντήρηση και διατήρηση του κράνους ως αντικείμενο μπορεί να μην επηρεάσει την αποδοτικότητα του κράνους. - Λεσχών της ΜΟΤ.Ο.Ε.: αναγνωρίζουν ως σημαντικούς λόγους την κακή αυτή πρακτική την έλλειψη ενημέρωσης/εκπαίδευσης (74%), ενώ εκφράζουν έναν προβληματισμό για το αν η πρακτική αυτή μπορεί (74%) ή όχι (22%) να μειώσει την αποδοτικότητα του κράνους. 

Η προστασία και συντήρηση του κράνους πριν και μετά τη χρήση του κρίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδοτικότητα του κράνους. Η κακή πρακτική (π.χ. παρατεταμένη έκθεση στις καιρικές συνθήκες τοποθετημένο πάνω στη μοτοσυκλέτα, μη προσεκτική περιφορά του κράνους προκαλώντας πτώσεις και χτυπήματα σε αυτό, μη καθαρισμός ζελατίνας, κλπ, αλλά και η επικόλληση αυτοκόλλητων και άλλων φερτών αντικειμένων ως διακοσμητικά) αυξάνει τις πιθανότητες για μειωμένη αποδοτικότητα του υλικού:
-          κατά τη χρήση του στο μοτοσυκλετισμό (πχ. μειωμένη ορατότητα από βρόμικη ή χαραγμένη ζελατίνα, ξεραμένα/βρώμικα μαξιλαράκια, που μπορεί να προκαλούν ερεθισμούς στην επιδερμίδα)
-          κατά την αντιμετώπιση συνεπειών πτώσης (π.χ. «άνοιγμα» κράνους λόγω υπερβολικά γερασμένων ή αλλοιωμένων υλικών) 

Ενδεχομένως, η έλλειψη ενημέρωσης/εκπαίδευσης για τη σημασία της συντήρησης, διατήρησης και προστασίας του κράνους ως αντικείμενο και συνολικά του μοτοσυκλετιστικού εξοπλισμού, να συμβάλλει στην ευρεία εφαρμογή κακής πρακτικής. Ωστόσο, κρίνεται ότι πρωταρχικό ρόλο παίζει η γενικότερη έλλειψη μοτοσυκλετιστικής παιδείας, η απαξίωση της σημασίας του κράνους και του εξοπλισμού προστασίας συνολικότερα (βλέπε, παραπάνω σχετικά με αδιαφορία) και η περιορισμένη αντίληψη για τη χρησιμότητα/αποτελεσματικότητα του κράνους. 
Αποτέλεσμα εικόνας για χρηση κρανους
               

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) δε δένουν τον ιμάντα του κράνους τους.


-                       Έφηβοι/νέοι: Οι ανταποκρινόμενοι επισημαίνουν το λόγο της ένδειξης υπεροχής (μαγκιάς) – 32% - ωε βέβαιο λόγο αυτής της κακής πρακτικής. Ωστόσο, αναδεικνύουν ότι λειτουργεί και ως εκ του ασφαλούς ακύρωσης της επιβολής της χρήσης του κράνους. Ακόμη, εκφράζεται ένας προβληματισμός κατά πόσο είναι περιττό ή όχι το δέσιμο του κράνους (55%). 
-                       Λεσχών της ΜΟΤ.Ο.Ε.: αναγνωρίζουν ως σημαντικούς λόγους το ότι μπορεί να είναι άβολο (74%), αλλά και περιττό (74%), όπως επίσης και ότι μπορεί να είναι ένδειξη υπεροχής (μαγκιάς) – 56%, αλλά το 74% πιστεύει ότι οφείλεται και στην έλλειψη ενημέρωσης/εκπαίδευσης. Ως επιπλέον λόγους έχουν επισημάνει τους εξής:
αδιαφορία, βιασύνη/ευκολία ειδικά στους επαγγελματίες, αλλά και η κακή ποιότητα κράνους.

Ενδεχόμενα, το δέσιμο του ιμάντα να θεωρείται και περιττό, ως αποτέλεσμα της περιορισμένης αντίληψης περί χρησιμότητα, άρα και αποτελεσματικότητας του κράνους. Η όποια άβολη αίσθηση στο λαιμό είναι αποτέλεσμα λανθασμένης εφαρμογής του ιμάντα, άρα και πάλι είναι αποτέλεσμα έλλειψης μοτοσυκλετιστικής παιδείας. Ο ιμάντας δεμένος σωστά δηλ. αρκετά σφικτά για να συγκρατεί στη σωστή θέση το κράνος, ΧΩΡΙΣ να πνίγει το μοτοσυκλετιστή, θα διατηρήσει το κράνος στη σωστή θέση καθώς ο μοτοσυκλετιστής κινείται και αντιμετωπίζει κραδασμούς και ροή αέρα με ταχύτητα χιλιομέτρων. Επιπλέον, στη περίπτωση πτώσης (με εμπλοκή ή όχι σε τροχαίο συμβάν) το κράνος θα μείνει στη θέση του για να προστατεύσει. Στη περίπτωση του λυμένου ιμάντα, το κράνος θα …εγκαταλείψει το μοτοσυκλετιστή άμεσα και καμία προστασία δε θα προσφερθεί την κρίσιμη στιγμή ή θα προκληθεί πιθανός τραυματισμός από τη μετατόπιση του λυμένου κράνους κατά την πρόσκρουση!
Ενδεχόμενα σε κάποιο βαθμό μπορεί να λειτουργεί και ως τρόπο για συμβολική ακύρωση της επιβολής της χρήσης του κράνους, αφού δεν μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο για μη δεμένο κράνος. 
Βέβαια, μπορεί το μη δέσιμο του κράνους να οφείλεται σε κακή ποιότητα κράνους (χαλασμένο κούμπωμα, ακατάλληλο μέγεθος – π.χ. πολύ μικρό και δεν επαρκεί το μήκος του ιμάντα για δέσιμο), αλλά αυτό εξακολουθεί να αποτελεί κακή πρακτική χρήσης ακατάλληλου κράνους (βλέπε παραπάνω σχετικά με αδιαφορία).

               

Διαπιστώνεται ότι ορισμένοι αναβάτες μοτοσυκλέτας (οδηγοί και συνεπιβάτες) δένουν πολύ σφιχτά ή πολύ χαλαρά το κράνος τους ή το φορούν ανορθόδοξα (όπως αν ήταν καπέλο ή λοξά όπως μια "σηκωμένη περικεφαλαία", κλπ).


-          Έφηβοι/νέοι: Το θεωρούν ένδειξη υπεροχής (μαγκιά): Σχεδόν 4/5 των ανταποκρινόμενων το αναγνωρίζουν ως βεβαιότητα (33%) ή ως ενδεχόμενο (42%). - Λεσχών της ΜΟΤ.Ο.Ε.: αναγνωρίζουν ως σημαντικούς λόγους την ένδειξη υπεροχής (56%) και την έλλειψη ενημέρωσης/εκπαίδευσης (67%), αλλά επίσης διακρίνεται ισχυρός ο προβληματισμός (52%) να μην επηρεάζεται η αποδοτικότητα του κράνους με τη μη ορθή εφαρμογή του.

Η ενδεχόμενη ή και βέβαιη επίδραση της έκφρασης υπεροχής (μαγκιάς), που αναγνωρίζεται, μπορεί να σχετίζεται και με μια προσπάθεια ακύρωσης της επιβολής της χρήσης του κράνους ή δήλωσης αμφισβήτησης της πατερναλιστικής εφαρμογής του κράνους, ως εξοπλισμός προστασίας. Ωστόσο, η επίδραση της περιορισμένης αντίληψης περί αποδοτικότητας/χρησιμότητας του κράνους σαφώς λειτουργεί ενθαρρυντικά σε αυτήν την κακή πρακτική. 
Ο τρόπος που είναι τοποθετημένο και δεμένο το κράνος επηρεάζει την οδήγηση, αλλά επιδρά και στις συνέπειες κατά την πτώση. 
-          Το πολύ σφικτό δέσιμο μπορεί να αποσπά την προσοχή του αναβάτη, καθώς του δημιουργεί μια αίσθηση πνιγμού, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό γεγονός σε μια πτώση ανάλογα. 
-          Το χαλαρό δέσιμο κατά την οδήγηση μπορεί να αποσπά την προσοχή του αναβάτη, καθώς του δημιουργεί μια αίσθηση ότι θα «φύγει/πετάξει» το κράνος από το κεφάλι του και την ίδια στιγμή του δημιουργεί μια αίσθηση πνιγμού, καθώς το κράνος φεύγει προς τα πίσω και το δέσιμο πιέζει το λαιμό, αίσθηση που μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό κίνδυνο σε περίπτωση πτώσης. Επίσης, πιθανός είναι και ο κίνδυνος να προκληθεί κάκωση του αυχένα από μετατόπιση του κράνους σε πτώση αν είναι χαλαρά δεμένο ή και καθόλου δεμένο.
-          Η ανορθόδοξη τοποθέτηση του κράνους αποσπά την προσοχή του αναβάτη, καθώς αυτό του δημιουργεί μια αίσθηση ότι θα «φύγει/πετάξει». Επίσης, πιθανός είναι ο κίνδυνος να προκληθεί κάκωση του αυχένα από μετατόπιση του κράνους σε πτώση.
Η ορθή τοποθέτηση και δέσιμο του κράνους σε συνδυασμό με το κατάλληλο μέγεθος επιτυγχάνει όλα τα θετικά της χρήσης του κράνους, χωρίς καμιά απόσπαση προσοχής του αναβάτη. Θετικά: μείωση θορύβου, προστασία από καιρικές συνθήκες, προστασία σε πτώση και σε τροχαίο συμβάν, προστασία από άνεμο και άλλα αιωρούμενα αντικείμενα.




[1] Σχετικές έρευνες αναδεικνύουν και αποδεικνύουν ότι η χρήση του κράνους δεν επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα του αναβάτη για επαρκή και ικανή όραση, αλλά και ακοή [ενδεικτικά: α) McKnight, A. J. and A. S. McKnight (1995). "The effects of motorcycle helmets upon seeing and hearing." Accident Analysis and Prevention27(4): 493-501. β) Orsi, C., A. Stendardo, A. Marinoni, M. D. Gilchrist, D. Otte, J. Chliaoutakis, T. Lajunen, T. Özkan, J. D. Pereira, G. Tzamalouka and A. Morandi
(2012). "Motorcycle riders' perception of helmet use: Complaints and dissatisfaction." AccidentAnalysis and Prevention44(1): 111-117.]



Ελληνικό Ινστιτούτο Μοτοσυκλέτας

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου