Η καρδιακή ανακοπή συνήθως οφείλεται σε προβλήματα:
από τον αεραγωγό (airway, Α),
από την αναπνοή (breathing, B),
από την κυκλοφορία (circulation, C).
Επομένως, η προσέγγιση του βαρέως πάσχοντος ασθενούς πρέπει να είναι συστηματική, τυποποιημένη, και εστιασμένη στην αναγνώριση προβλημάτων από το αναπνευστικό, το καρδιαγγειακό σύστημα αλλά και το κεντρικό νευρικό σύστημα σύμφωνα με τον μνημοτεχνικό κανόνα ABCDE [όπου D (disability) η νευρολογική κατάσταση και E (exposure) η έκθεση του ασθενούς κατά τη φυσική εξέταση].
Αεραγωγός (Α)
Η αξιολόγηση και αντιμετώπιση προβλημάτων του αεραγωγού (airway, A) αποτελούν το πρώτο βήμα στην προσέγγιση του βαρέως πάσχοντος ασθενούς.
Αξιολόγηση του αεραγωγού
Η εκτίμηση της βατότητας του αεραγωγού στηρίζεται:
στην ομιλία: αν ο ασθενής μπορεί να μιλήσει, σημαίνει ότι ο αεραγωγός είναι ελεύθερος,
στην παρουσία δύσπνοιας ή δυσκολίας στην αναπνοή,
στην παρουσία παθολογικών ήχων:
εισπνευστικού συριγμού, που υποδηλώνει εξωθωρακική απόφραξη του αεραγωγού,
εκπνευστικού συριγμού, που σημαίνει ενδοθωρακική απόφραξη,
«γουργουρισμάτων» (gurgling), που υποδηλώνουν την παρουσία υγρών στον αεραγωγό,
στην παρατήρηση του τύπου της αναπνοής, ο οποίος μπορεί να υποδηλώνει αναπνευστική δυσχέρεια, όπως:
παράδοξη αναπνοή,
εισολκή της σφαγής και των μεσοπλεύριων διαστημάτων,
χρήση των επικουρικών μυών.
Απελευθέρωση του αεραγωγού
Ο αεραγωγός μπορεί να απελευθερωθεί με:
απλούς χειρισμούς όπως:
την έκταση της κεφαλής και την ανύψωση του πηγουνιού,
την ανάσπαση της κάτω γνάθου,
τη χρήση απλών βοηθημάτων π.χ. τεχνητού αεραγωγού,
την εφαρμογή εξειδικευμένων τεχνικών όπως:
η εισαγωγή λαρυγγικής μάσκας,
η ενδοτραχειακή διασωλήνωση.
Ανεξάρτητα από τη μέθοδο που επιλέγεται, πρέπει να χορηγείται συμπληρωματικό οξυγόνο στον ασθενή.
Αναπνοή (Β)
Το δεύτερο βήμα στην προσέγγιση του βαρέως πάσχοντος είναι η αξιολόγηση και η υποστήριξη της αναπνοής (breathing, B).
Αξιολόγηση της αναπνοής
Η εκτίμηση της αναπνοής στηρίζεται στην καλή φυσική εξέταση του αναπνευστικού που περιλαμβάνει:
τη μέτρηση του αριθμού των αναπνοών ανά λεπτό,
την επισκόπηση της έκπτυξης των ημιθωρακίων ή και της χρήσης των επικουρικών μυών,
την ακρόαση του αναπνευστικού ψιθυρίσματος,
την επίκρουση των ημιθωρακίων,
τη μέτρηση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης με σφυγμικό οξύμετρο.
Αντιμετώπιση διαταραχών της αναπνοής
Αρχικά εξασφαλίζεται ο αεραγωγός και χορηγείται στον ασθενή οξυγόνο ενώ παράλληλα γίνονται προσπάθειες για την αναγνώριση και την αντιμετώπιση του αιτίου π.χ. χορήγηση αντιβιοτικών για τη θεραπεία της πνευμονίας. Εάν η αναπνοή είναι σημαντικά ανεπαρκής πρέπει να υποστηριχθεί σε περιβάλλον ΜΕΘ με την εφαρμογή μηχανικού αερισμού.
Κυκλοφορία (C)
Το τρίτο βήμα στην προσέγγιση του βαρέως πάσχοντος είναι η αξιολόγηση και η υποστήριξη της κυκλοφορίας (circulation, C).
Αξιολόγηση της κυκλοφορίας
Η εκτίμηση της κυκλοφορίας βασίζεται:
στη μέτρηση των σφύξεων και της αρτηριακής πίεσης,
στην εκτίμηση της τριχοειδικής επαναπλήρωσης,
σε έμμεσα συμπτώματα και σημεία που δείχνουν την επάρκεια της αιμάτωσης των ζωτικών οργάνων, όπως:
το θωρακικό άλγος, που υποδηλώνει διαταραχή στην αιμάτωση της καρδιάς,
η διαταραγμένη νοητική κατάσταση, που μπορεί να σημαίνει εγκεφαλική υποάρδευση,
η μειωμένη διούρηση, που μπορεί να οφείλεται σε υποάρδευση των νεφρών,
στην παρουσία εμφανούς αιμορραγίας ή άλλης εστίας απώλειας υγρών.
Για τη συνολική αξιολόγηση της κυκλοφορίας είναι αναγκαία η σύνδεση του ασθενούς με monitor ζωτικών παραμέτρων και η καταγραφή του ΗΚΓραφήματος 12 απαγωγών.
Επίσης εξασφαλίζεται η ενδοφλέβια πρόσβαση και λαμβάνεται δείγμα αίματος για εργαστηριακές εξετάσεις.
Αντιμετώπιση προβλημάτων από την κυκλοφορία
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων της κυκλοφορίας είναι αιτιολογική και εξαρτάται από τα ευρήματα της κλνικής εξέτασης.
Για παράδειγμα η σοβαρή υπόταση:
αρχικά αντιμετωπίζεται με υγρά ή και αγγειοσυσπαστικά, παράλληλα γίνεται κλήση για βοήθεια,
λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση εμφανούς αιμορραγίας και ζητείται μετάγγιση αίματος,
ζητούνται περαιτέρω εξετάσεις (π.χ. υπερηχογράφημα κοιλίας) για διευκρίνιση του αιτίου της κυκλοφορικής κατάρριψης.
Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (D)
Η εκτίμηση της νευρολογικής κατάστασης (disability, D) του ασθενούς ακολουθεί την εκτίμηση και σταθεροποίηση της αναπνοής και της κυκλοφορίας.
Αξιολόγηση της νευρολογικής κατάστασης
Αρχικά εκτιμάται το επίπεδο συνείδησης του ασθενούς με:
την κλίμακα AVPU, όπου:
A = Alert, ο ασθενής είναι σε εγρήγορση,
V = Voice, ο ασθενής απαντά στη φωνή,
P = Pain, ο ασθενής απαντά στον πόνο,
U = Unresponsive, ο ασθενής δεν απαντά στα ερεθίσματα.
την κλίμακα κώματος της Γλασκώβης,
τη μέτρηση της γλυκόζης του αίματος:
η υπερ- και η υπο-γλυκαιμία αποτελούν συχνές και εύκολα αντιμετωπίσιμες αιτίες διαταραχών του επιπέδου συνείδησης.
Αντιμετώπιση νευρολογικών διαταραχών
Η αντιμετώπιση των νευρολογικών διαταραχών είναι αιτιολογκή. Έτσι μετά την αρχική σταθεροποίηση της αναπνοής, της κυκλοφορίας και των επιπέδων της γλυκόζης του αίματος, πρέπει να γίνει λεπτομερής νευρολογική εξέταση και να ζητηθούν εξειδικευμένες εξετάσεις (π.χ. υπολογιστική τομογραφία εγκεφάλου) προκειμένου να βρεθεί και να αντιμετωπιστεί το αίτιο.
Έκθεση (Ε)
Για να ολοκληρωθεί η εκτίμηση του ασθενούς, πρέπει να εξεταστεί ολόκληρο το σώμα του (exposure, E) και να ελεγχθεί η θερμοκρασία του.
Η φάση αυτή είναι πολύ σημαντική καθώς μπορεί να δώσει στοιχεία για την αιτία της επιδείνωσης του ασθενούς, όπως για παράδειγμα:
κνιδωτικό εξάνθημα εξαιτίας αλλεργικής αντίδρασης,
απώλεια αίματος λόγω αιματοχεσίας,
κοιλιακή διάταση σε περίπτωση ενδοκοιλιακής αιμορραγίας ή ειλεού.
Κατά το στάδιο αυτό πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη διατήρηση της αξιοπρέπειας του ασθενούς.
Στο τέλος της εξέτασης πρέπει να σκεπάζεται πάλι ο ασθενής για την αποφυγή υποθερμίας.
Εξειδικευμένη Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση
Αλεξάνδρα Παπαϊωάννου, Ελένη Ασκητοπούλου
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου