ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗ

Επιβίωση είναι η διατήρηση της ζωής κάτω από αντίξοες κι ασυνήθιστες συνθήκες. Οι συνθήκες αυτές μπορεί να οφείλονται στις κλιματολογικές ιδιαιτερότητες, τη μορφολογία του εδάφους, την πανίδα και τη χλωρίδα της περιοχής επιβίωσης. Η πραγματική ιδιαιτερότητα ωστόσο αυτής της κατάστασης είναι τρόπος με το οποίο ξεκινάει. Συνήθως δεν υπάρχει χρόνος προετοιμασίας, η μετάβαση από τη μία κατάσταση στην άλλη είναι τόσο γρήγορη και βίαιη που δεν αφήνει το περιθώριο κατάλληλης προετοιμασίας. 

Είναι σημαντικό να είστε εκ των προτέρων προετοιμασμένοι και κυρίως να πιστέψετε, παρά τις μικρές πιθανότητες, ότι μπορεί να συμβεί και σε σας. 

Σε ατύχημα, η αποστολή που ήταν σε εξέλιξη τερματίζεται. Νέοι στόχοι είναι αυτοί που πρέπει να επιτύχετε και δεν είναι άλλοι από το να παραμείνετε ζωντανοί και να επιστρέψετε με ασφάλεια στη φυσιολογική σας ζωή. 

Με την ασφαλή επιβίβαση στη σωσίβια λέμβο ξεκινά η δεύτερη φάση της προσπάθειας σας να διατηρηθείτε στη ζωή. Παρόλο που η εμπειρία των θαλάσσιων ατυχημάτων δείχνει ότι οι διασώσεις μέσα στο FIR Αθηνών ολοκληρώνονται μέσα σε λίγες ώρες, τίποτα δεν αποκλείει την παραμονή σας για μεγάλο χρονικό διάστημα στη θάλασσα. 

 Άμεσα περισυλλέξτε το Survival Kit από τη θάλασσα, διευθετείστε τα υλικά του για ασφάλεια κι άμεση χρήση, κυρίως όμως μην κάνετε το λάθος να θεωρήσετε δεδομένο ότι θα διασωθείτε σύντομα.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η γνώση των επιπτώσεων των ακραίων καιρικών συνθηκών στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς κι οι τρόποι αντιμετώπισης τους, θα αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης σας.

Παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση σας στη θάλασσα είναι η θερμοκρασία περιβάλλοντος, ο εξοπλισμός και η ύπαρξη ή μη σωσιβίου κατά την παραμονή μέσα στο νερό.

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Η ετήσια μεταβολή της θερμοκρασίας της θάλασσας, για τον Ελλαδικό χώρο, κινείται κατά μέσω όρο από τους 13°C έως 25° C. Η αναφορά γίνεται στη θερμοκρασία επιφάνειας. Κατά τα μέσα Μαρτίου ξεκινάει η άνοδος της θερμοκρασίας για να σταθεροποιηθεί τον Ιούλιο στη μέγιστη τιμή της κοντά στους 25°C. 

Στα μέσα Σεπτεμβρίου ξεκινάει η μείωση της για να πιάσει την ελάχιστη τιμή της, περίπου στο τέλος Δεκεμβρίου. Ακόμα όμως και την ίδια εποχή του χρόνου κατά τόπους διακυμάνσεις της τάξης 3 - 4 βαθμών μπορούν να εμφανισθούν.

Το εύρος αυτών των τιμών μπορεί να μην είναι εντυπωσιακό, όπως θα συνέβαινε σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, μπορεί όμως σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα περιβαλλοντολογικά δεδομένα, να προκαλέσει δυσάρεστες καταστάσεις σε συνθήκες επιβίωσης. 

Η έκθεση σε υπερβολική ζέστη, ακτινοβολία, αλμυρό νερό, έντονο κυματισμό μπορεί να προκαλέσει επώδυνες καταστάσεις ικανές να κάμψουν τη θέληση για επιβίωση.

Υποθερμία

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ενός ανθρώπου που βυθίζεται στο κρύο νερό είναι ο θάνατος από υποθερμία. Συμβαίνει όταν το σώμα δεν είναι ικανό να παράγει την απαραίτητη θερμότητα για να αντικαταστήσει τις απώλειες του από το περιβάλλον. 

Είναι μια προοδευτική διαδικασία η οποία μπορεί να αντιμετωπισθεί με τις κατάλληλες ενέργειες. Είναι μια κατάσταση που δημιουργείται, εξαιτίας της προσπάθειας του οργανισμού να διαφυλάξει τη λειτουργία

των ζωτικών οργάνων του σε συνθήκες πολύ έντονου ψύχους. Καθώς το ψύχος προκαλεί αγγειοσύσπαση, ο οργανισμός μειώνει την κυκλοφορία στην περιφέρεια με στόχο να εξασφαλίσει επαρκή αιμάτωση στον εγκέφαλο, την καρδιά και τα νεφρά. 

Υποθερμία είναι η γρήγορη και προοδευτική ελάττωση της θερμοκρασίας του ανθρώπινου σώματος με αποτέλεσμα την πνευματική και σωματική κατάρρευση. 

H εμβάπτιση του σώματος σε παγωμένο νερό προκαλεί ταχύτερη απώλεια θερμότητας από ό,τι η παρουσία σε αέρα ίδιας θερμοκρασίας. Η αγωγιμότητα του νερού είναι 24 φορές μεγαλύτερη από ό,τι η αντίστοιχη στον αέρα. 

Μια πολύ σημαντική παράμετρος είναι και το ποσοστό του σώματος που είναι βυθισμένο στο νερό. Η διατήρηση της  θερμοκρασίας του σώματος εξαρτάται από τη θερμοκρασία του νερού και την κίνηση του. Σε ήρεμο νερό δημιουργείται γύρω από το σώμα ένα επικολλημένο στρώμα νερού με το οποίο γίνεται η ανταλλαγή  θερμότητας και το οποίο έτσι αποκτά μια ενδιάμεση θερμοκρασία από το υπόλοιπο υδάτινο περιβάλλον περιορίζοντας κάπως το ρυθμό αποβολής θερμότητας. Σε ταραγμένη θάλασσα ή σε κίνηση των άκρων, το προστατευτικό αυτό στρώμα δεν υπάρχει κι η απώλεια θερμότητας είναι ταχύτερη. 

Το κεφάλι αποτελεί μια σημαντική περιοχή απώλειας θερμότητας λόγω της μεγάλης κυκλοφορίας αίματος στον εγκέφαλο και την έλλειψη σημαντικού προστατευτικού ιστού γύρω από το κρανίο. Σε θερμοκρασία 4°C το ακάλυπτο στον αέρα κεφάλι είναι υπεύθυνο για το 50% της συνολικής απώλειας θερμότητας, ενώ σε -15°C αυτό το ποσοστό μπορεί να φτάσει το 75%. 

Ο μέσος όρος θερμοκρασίας του σώματος είναι 37°C ενώ η φυσιολογική απόκλιση είναι από 35.8°C έως 37.8ºC. Ποικίλει από 0.7ºC - 2.1ºC κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τη χαμηλότερη τιμή πιάνει, τις πρωινές ώρες και την ψηλότερη αργά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ. Το πλάτος της διακύμανσης στην τιμή της θερμοκρασίας είναι 1.5ºC για τους άνδρες και 0.5ºC για τις γυναίκες. 

Η θερμότητα παράγεται στους μύες από χημικές αντιδράσεις του μεταβολισμού. Η υποθερμία ξεκινάει με ελαφρά συμπτώματα όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει κάτω από τους 36°C και φθάνει στο θάνατο όταν πέσει κάτω από τους 24-25°C. Τα συμπτώματα που παρουσιάζει είναι τα εξής:

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΣΩΜΑΤΟΣ	ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
37-36º C	Κανονική θερμοκρασία, μπορεί να εμφανιστεί κάποιο ρίγος
36-35º C	Αίσθηση κρύου, ανατριχίλες, μούδιασμα του δέρματος, απλή έως      σοβαρή τρεμούλα, αδυναμία πολύπλοκων χειρισμών με τα χέρια
35-34º C	Έντονη τρεμούλα, οι κινήσεις γίνονται αργές και κοπιαστικές, ελαφριά σύγχυση
30-27º C	Οι μύες πετρώνουν, λήθαργος, αργός σφυγμός κι αναπνοή, διασταλμένες κόρες οφθαλμών
27-25º C	Λιποθυμία, ακανόνιστη αναπνοή και σφυγμός, παύουν  να υπάρχουν αντανακλαστικά στους μύες
25-24º C	Πνευμονικό οίδημα, καρδιακή κι αναπνευστική ανεπάρκεια, θάνατος. Μπορεί να επέλθει και σε προηγούμενο στάδιο
18º C	Η χαμηλότερη καταγεγραμμένη θερμοκρασία σε θύμα υποθερμίας που το θύμα EΠEΖΗΣΕ

Η διατήρηση της θερμότητας του σώματος είναι πολύ σημαντική για την αύξηση των πιθανοτήτων επιβίωσης. 

Ο ρυθμός που το σώμα χάνει τη θερμότητά του ποικίλει ανάλογα με την ηλικία, το ποσοστό λίπους, τον ιματισμό, τη θερμοκρασία αέρα και νερού, τον άνεμο ή τα κύματα. 

Επίσης σημαντικό ρόλο έχει η θερμοκρασία αέρα και νερού. Ωστόσο καθένας μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσής του αν τηρήσει κάποιους κανόνες.

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΝΕΡΟΥ	ΡΥΘΜΟΣ ΨΥΞΗΣ	ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ	ΘΑΝΑΤΟΣ
20 οC	0.5οC/ώρα	2 - 7 ώρες	2 - 40 ώρες
15 οC	1.5 οC/ώρα	1 - 2 ώρες	1 - 6 ώρες
10 οC	2.5 οC/ώρα	30 - 60 λεπτά	1 - 3 ώρες
5 οC	4 οC/ώρα	15 - 30 λεπτά	30 - 90 λεπτά
0 οC	6 οC/ώρα	0 -15 λεπτά	20 - 45 λεπτά

Τρόποι αντιμετώπισης υποθερμίας Αμέσως μετά το ατύχημα θα πρέπει να:

Ανεβείτε άμεσα στη σωσίβια λέμβο έχοντας υπόψη τον αυξημένο βαθμό απώλειας της θερμότητας όσο παραμένετε μέσα στο νερό.

Εκμεταλλευτείτε τις δυνατότητες που σας δίνει η σωσίβια λέμβος και δημιουργείστε έναν προστατευμένο από τον άνεμο χώρο. Να θυμάστε πως αν κάθεστε βρεγμένοι στον άνεμο η απώλεια θερμότητας του σώματος αυξάνει γεωμετρικά σε σχέση με την ταχύτητα του αέρα.

Καλύψτε το σώμα σας και κυρίως το κεφάλι σας από τον άνεμο.

Πάνω στη σωσίβια λέμβο αφού αδειάσετε τα νερά και στεγνώσετε το εσωτερικό της, βγάλτε τα ρούχα σας και στραγγίστε τα, ώστε να στεγνώσουν πιο γρήγορα. Προσπαθήστε να παραμείνετε στεγνοί χρησιμοποιώντας το κάλυμμα της σωσίβιας λέμβου αν υπάρχει.

Χρησιμοποιήστε το κάλυμμα ή την τέντα της σωσίβιας λέμβου για προστασία .

Μην ξοδεύετε ενέργεια άσκοπα. Αν πρέπει να κάνετε κάποιες εργασίες πάνω στη σωσίβια λέμβο, μην ιδρώσετε.

Ενώστε το σώμα σας με των υπόλοιπων στο πάτωμα της σωσίβιας λέμβου.

Χορηγείστε επιπλέον μερίδα στα άτομα που υποφέρουν από το κρύο.

Μην καταναλώνετε οινοπνευματώδη. Αρχικά δίνουν την αίσθηση ζέστης, αλλά επιταχύνουν την απώλεια της θερμότητας. Μην καπνίζετε.

Αν δεν έχετε σωσίβια λέμβο, διατηρήστε τη στάση HELP ή HUDDLE.

Η επιβίωση υποθερμικού ναυαγού βασίζεται στην άμεση  επαναθέρμανση, την προστασία της αναπνοής και την άμεση έναρξη καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης μετά την ανακοπή. Αν πρέπει να περιθάλψετε κάποιον που έχει υποθερμία, προσπαθήστε να τον θερμάνετε με ό,τι μέσο διαθέτετε: Στεγνώστε τον.

Τρίψτε το δέρμα του.

Τυλίξτε τον με ζεστά ρούχα.

Κολλήστε το σώμα σας πάνω του για να τον κρατήσετε ζεστό.

Απομακρύνετέ τον από τον άνεμο.

Θυμηθείτε ότι ένας άνθρωπος με υποθερμία μπορεί να μοιάζει με νεκρό (ωχρό και παγωμένο δέρμα). Για το λόγο αυτό, ποτέ δεν πρέπει κάποιος αναίσθητος σε κρύο περιβάλλον να θεωρείται νεκρός, αν δε γίνει προσπάθεια να επαναθερμανθεί.  

Εάν δεν έχετε σωσίβια λέμβο ή έχετε παρασυρθεί από τα κύματα και την έχετε χάσει, είναι πολύ σημαντικό να μη σπαταλάτε την ενέργειά σας.

Γνωρίζετε πως η κολύμβηση μειώνει κατά πολύ το χρόνο επιβίωσής σας γιατί αυξάνει την απώλεια της θερμότητας 35-50% κι εξαντλεί το σώμα. 

Μόλις σταθεροποιηθείτε στην επιφάνεια και ηρεμήσετε, αφαιρέστε από πάνω σας οτιδήποτε αυξάνει το βάρος και δημιουργεί αρνητική πλευστότητα. Προσπαθήστε να εντοπίσετε επιπλέοντα συντρίμμια στην επιφάνεια της θάλασσας και κρατηθείτε από αυτά για να ξεκουραστείτε. 

Όποιος γνωρίζει πώς να χαλαρώσει στο νερό της θάλασσας, δεν κινδυνεύει άμεσα από πνιγμό. Ξαπλώστε σε ύπτια στάση στην επιφάνεια και κρατήστε το κεφάλι σας μέσα στο νερό, όχι όμως και το πρόσωπό σας. Με ελαφρές κινήσεις των χεριών διατηρηθείτε σε αυτήν τη στάση. 

Είναι δυνατό ακόμα και να κοιμηθείτε για λίγο σε αυτήν τη στάση.

Τεχνική Drown Proofing

Αν η θάλασσα είναι ταραγμένη και δεν μπορείτε να διατηρηθείτε στην ύπτια στάση, κρατήστε το σώμα σας όρθιο και βυθίστε το κεφάλι σας μέσα στο νερό για να βελτιώσετε την πλευστότητα σας. Περιοδικά βγάζετε το πρόσωπό σας έξω από το νερό, εισπνεύστε βαθιά, ξαναβυθίστε το στο νερό και διατηρήστε τη στάση ανάπαυσης.  

Μετά από το ατύχημα στη θάλασσα, η επαφή με το νερό είναι αναπόφευκτη. Όταν ένα μέλος του σώματος είναι για πολλή ώρα υγρό προκαλούνται τραύματα από την εμβάπτιση. Τα τραύματα εμβάπτισης μοιάζουν με μουλιασμένο δέρμα κι οφείλονται σε απορρόφηση νερού κάτω από την επιδερμίδα. Η επιδερμίδα αποκολλάται εύκολα από το υποκείμενο δέρμα με το παραμικρό τρίψιμο. Όταν το νερό είναι αλμυρό ή η υγρασία οφείλεται στον ιδρώτα, μπορούν να δημιουργηθούν κι έλκη (πληγές) με φουσκάλες και πύον στα σημεία πίεσης του δέρματος πχ στο σημείο που δένονται τα παπούτσια. 

Όταν βρεθείτε πάνω στη σωσίβια λέμβο προσπαθήστε να αφαιρέσετε όσο το δυνατόν περισσότερο νερό μέσα από αυτή, με ό,τι μέσο διαθέτετε. Χαλαρώστε τα παπούτσια, τις ζώνες και τα σφιχτά ρούχα.

Αλλάζετε συχνά θέση μέσα στη σωσίβια λέμβο. Προσπαθήστε να στεγνώσετε τα μέλη του σώματος με ελαφρά χτυπήματα ή στον αέρα. Μην τρίβετε το προσβεβλημένο δέρμα. Αν χρειαστεί να περπατήσετε ενώ τα πόδια έχουν τραύματα εμβάπτισης, τυλίξτε τα πρώτα καλά με στεγνό ύφασμα.

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

Ο ήλιος είναι ευπρόσδεκτος μετά από μια εγκατάλειψη γιατί ανεβάζει τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και προστατεύει από την υποθερμία. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να γίνει  αιτία παθολογικών καταστάσεων από τις οποίες πρέπει να προφυλαχθείτε.

ΕΓΚΑΥΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ

Προκαλείται από την υπερβολική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, δημιουργεί κοκκίνισμα, φαγούρα, ευαισθησία και φουσκάλιασμα της πονεμένης περιοχής. Συνήθως είναι έγκαυμα πρώτου βαθμού, ελαφριάς μορφής, που όμως προκαλεί σημαντική δυσφορία. Τα χείλη είναι ξηρά και σκασμένα. 

Εάν παρουσιάσετε ηλιακά εγκαύματα, σκουπίστε το ερεθισμένο σημείο με βρεγμένο πανί που έχει εμποτιστεί σε δροσερό νερό,  διατηρήστε την επιδερμίδα υγρή και καλύψτε την. Καλό είναι να επαναλαμβάνετε αυτήν τη διαδικασία κάθε μισή ώρα. Χρησιμοποιείτε τακτικά την αντιηλιακή κρέμα. Πιείτε αρκετό νερό και μη σπάτε τις φουσκάλες.

 Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στις ευαίσθητες περιοχές όπως μύτη, αυτιά και λαιμό και χρησιμοποιήστε το κάλυμμα ή την τέντα της σωσίβιας λέμβου για προστασία.

ΤΥΦΛΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ

Είναι μια μορφή φωτοκερατίτιδας, πολύ επώδυνη. Τα μάτια κοκκινίζουν, είναι δακρυσμένα κι ευαίσθητα στο φως. Για να αποφύγετε τα προβλήματα αυτά, καλύψτε κάθε σημείο του σώματός σας από τον ήλιο. 

Καλύψτε το κεφάλι σας με ό,τι διαθέτετε. Φτιάξτε αυτοσχέδια καλύμματα για τα μάτια με μια σχισμή για να βλέπετε ή χρησιμοποιήστε μια γάζα. Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να βλέπετε μέσα από τις σχισμές του υφάσματος ενώ ο ήλιος δε θα φτάνει στα μάτια σας. 

ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΑΠΟ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

Κατά την επιβίωση στη θάλασσα κατά τη διάρκεια των θερμών μηνών του Καλοκαιριού, τα σημαντικότερα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσετε είναι η έλλειψη νερού και η υπερβολική ζέστη. 

Για να διατηρήσει ο οργανισμός τη φυσιολογική του θερμοκρασία διαθέτει ένα αποτελεσματικό μηχανισμό ψύξης. Παράγει ιδρώτα που εξατμίζεται για να αφαιρεί την περίσσεια θερμότητα από το σώμα. Επιπλέον, το σώμα χάνει νερό και με την αναπνοή, την πέψη ορισμένων τροφών, με τα ούρα και τα κόπρανα. 

Η απώλεια νερού αυξάνεται ή ελαττώνεται σε συνάρτηση με την υγρασία και θερμοκρασία του περιβάλλοντος, τον άνεμο, την ηλιοφάνεια, την εργασία, τον ρουχισμό, την κατανάλωση τροφής και τη φυσική κατάσταση. Επιπλέον απώλεια νερού μπορεί να οφείλεται σε παθολογικά αίτια όπως η διάρροια, ο εμετός κι η αιμορραγία.

Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται κατά τα 2/3 περίπου από νερό και η ποσότητά του μέσα στο σώμα πρέπει να διατηρείται μέσα σε κάποια όρια. Η ημερήσια κατανάλωση τουλάχιστον 1 λίτρου νερού την ημέρα είναι αναγκαία για την αναπλήρωση των φυσιολογικών απωλειών. 

Αν η πρόσληψη νερού είναι μικρότερη από τις απώλειες (φυσιολογικές ή παθολογικές) προκαλείται αφυδάτωση. Το αίμα γίνεται πιο πηχτό και λιγότερο σε ποσότητα ενώ η καρδιά θα πρέπει να δουλέψει γρηγορότερα  για να κυκλοφορήσει στις αρτηρίες. Σε πολλές καταστάσεις υπάρχουν κι απώλειες ηλεκτρολυτών που είναι απαραίτητοι για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού (νάτριο με τον ιδρώτα και χλώριο με τον εμετό). 

Η αφυδάτωση και η απώλεια ηλεκτρολυτών προκαλεί από ήπια συμπτώματα όπως δίψα, μυϊκή αδυναμία, κράμπες, δυσκοιλιότητα και πόνο κατά την ούρηση μέχρι απώλεια των αισθήσεων και θάνατο.

Για την πρόληψη αυτών των καταστάσεων είναι απαραίτητη η ελαχιστοποίηση της απώλειας του νερού, η κατανάλωση νερού κι η προφύλαξη από τη δράση της θερμότητας του περιβάλλοντος.

Προφυλάξτε το σώμα και το κεφάλι σας από τον ήλιο και τον άνεμο.  

Μην καταναλώνετε άσκοπα ενέργεια. Οι κινήσεις σας να είναι αργές κι ήρεμες.

Βρέξτε το σώμα σας και τα ρούχα σας κατά τη διάρκεια της ημέρας προσέχοντας να μη σας  βρει η νύχτα βρεγμένο.

Κλείστε όλες τις πληγές για να μην αιμορραγείτε.

Πιείτε νερό μαζί με ηλεκτρολύτες (Almora) που θα βρείτε στο SK.

Μην καταναλώνετε αίμα, ούρα, λάδια κι οινοπνευματώδη γιατί προκαλείται αφυδάτωση. 

Μην καταναλώνετε τροφή αν δεν έχετε επαρκή ποσότητα νερού.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το νερό που θα βρείτε στο SK και αυτό που θα παρασκευάσετε με τη συσκευή αφαλάτωσης και τις ταμπλέτες απολύμανσης νερού. 

ΘΕΡΜΟΠΛΗΞΙΑ

Πρόκειται για ακραία κατάσταση που οφείλεται στην υπερβολική συσσώρευση θερμότητας και στην αδυναμία του οργανισμού να την αποβάλει. Μπορεί να παρουσιαστεί σε άτομα κάθε ηλικίας που έχουν εκτεθεί για αρκετό διάστημα σε ψηλή θερμοκρασία κι υγρασία.

 Ενδείξεις για την εμφάνιση της θερμοπληξίας είναι η πολύ ψηλή θερμοκρασία (πάνω από 40οC), και η ξηρότητα του δέρματος (δεν μπορεί να ιδρώσει), πονοκέφαλος, υπνηλία, ζάλη, αδυναμία στην αναπνοή και μεγάλη κόπωση. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η απώλεια των αισθήσεων και ο θάνατος.

Η θεραπεία είναι η ταχεία ψύξη με κάθε μέσο. Για το λόγο αυτό, αν έχετε τα συμπτώματα αυτά:

Βρέξτε το κεφάλι σας με νερό της θάλασσας και κάντε αέρα για να μειώσετε τη θερμοκρασία.

Πιείτε νερό μαζί με ηλεκτρολύτες (Almora) που θα βρείτε στο SK.

Προφυλαχτείτε από την ηλιακή ακτινοβολία.

Αναζητήστε ιατρική βοήθεια το συντομότερο δυνατόν.

Το σημαντικότερο σε αυτές τις καταστάσεις είναι η πρόληψη. Μπορείτε να ζήσετε χωρίς νερό σε αντίξοες συνθήκες ακόμα και 12 ημέρες, αρκεί να καθυστερήσετε την εμφάνιση της αφυδάτωσης, να ακολουθήσετε τις οδηγίες, να μειώσετε τις απώλειες νερού και να προφυλάξετε το σώμα από την επίδραση της θερμότητας. 

ΝΑΥΤΙΑ

Κάθε άνθρωπος μπορεί να πάθει ναυτία αν εκτεθεί σε μια κίνηση στην οποία δεν είναι συνηθισμένος. Στη θάλασσα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο κυματισμός μπορεί να είναι τόσο έντονος και παρατεταμένος που ελάχιστοι άνθρωποι δεν παθαίνουν τελικά ναυτία. 

Τα συμπτώματα είναι ζάλη, δυσφορία στο στομάχι, τάση για εμετό κι εμετός. Το πρόβλημα που δημιουργείται είναι η σημαντική απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών με τους εμετούς κι η δυσάρεστη αίσθηση που κάμπτει τη θέληση για επιβίωση. 

Επιπρόσθετα, κάντε τα εξής : Κοιτάτε τον ορίζοντα.

Περιορίστε τις κινήσεις του κεφαλιού.

Ξαπλώστε με κλειστά μάτια .

Κολυμπήστε δίπλα από τη σωσίβια λέμβο.

Καθαρίστε τη βάρκα με θαλασσινό νερό για να εξαλειφθεί η μυρωδιά και το θέαμα των εμεσμάτων που κάνει τους άλλους να αναγουλιάζουν.

Απασχοληθείτε με κάτι δημιουργικό, αντί να περιμένετε παθητικά τη διάσωση. Περιποιηθείτε τις πληγές, προσπαθήστε να ψαρέψετε, ράψτε τυχόν σκισίματα στα ρούχα, χρησιμοποιήστε τον καθρέπτη για να κάνετε σήματα στον ορίζοντα. 

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ

Από τις πρώτες ώρες της επιβίωσης, πρέπει να λειτουργείτε σα να πρόκειται να μείνετε στη θάλασσα για καιρό. Η συντήρηση είναι κάτι που θα πρέπει να σας απασχολήσει από την πρώτη στιγμή. 

Τα αποθέματα τροφής και νερού στη σωσίβια λέμβο είναι περιορισμένα κι επαρκούν μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Η φύση εκτός από αμείλικτος εχθρός μπορεί να αποτελέσει ανεξάντλητη πηγή για την κάλυψη των αναγκών σας. Τα θερμά ρεύματα, είναι πλούσια σε ψάρια κι άλλα πλάσματα της θάλασσας. 

Τα νερά κοντά στις ακτές είναι πλούσια σε ψάρια και θαλάσσια τροφή, αλλά μπορεί να περιέχουν και επικίνδυνα πλάσματα, όπως καρχαρίες και δηλητηριώδη θαλασσινά, που ζουν κυρίως σε ρηχά νερά και κοντά σε λιμνοθάλασσες κι υφάλους στα θερμότερα κλίματα. 

Η κάλυψη των αναγκών σε πόσιμο νερό είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσετε. Η εξεύρεση του απαιτεί κατάλληλα μέσα κι  ειδικές γνώσεις. 

Η τροφή δεν αποτελεί πρώτη προτεραιότητα, αλλά η έναρξη ενός προγράμματος αναζήτησής της, βοηθάει στην υπερνίκηση της απάθειας ή της αδιαφορίας που μπορεί να έχει μοιραία αποτελέσματα. 

ΝΕΡΟ

Όλη η ζωή στηρίζεται στο νερό. Ένας συνηθισμένος άνθρωπος μπορεί να επιζήσει για τρεις εβδομάδες χωρίς φαγητό, χωρίς νερό όμως μόνο λίγες μέρες. Μην περιμένετε να σας τελειώσει για να το αναζητήσετε. Διατηρήστε αυτό που έχετε και φροντίστε να καλύψετε τις ανάγκες σας από τη φύση.

Το σώμα περιέχει 75% νερό. Αποτελεί τον ψυκτικό μηχανισμό του σώματος και το βοηθά στη διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας, στη λειτουργία των νεφρών, στον περιορισμό των αποβλήτων του και πολλές φορές είναι ο παράγοντας που ενεργεί καταλυτικά σε νευρικές υπερδιεγέρσεις.

Συνήθως, η δίψα εμφανίζεται όταν η αποβολή του νερού ξεπερνά το 1% του σωματικού βάρους. Αν αυτό το νερό δεν αναπληρωθεί τότε μπορεί να προκληθεί  αύξηση των καρδιακών σφυγμών, ψηλή αρτηριακή πίεση, μειωμένη μυϊκή και πνευματική ικανότητα. Εξάντληση από τη θερμοπληξία μπορεί να συμβεί όταν η απώλεια των υγρών του σώματος είναι 10% του ανθρώπινου βάρους. Αποβολή νερού από τα κύτταρα πάνω από 20% μπορεί να είναι μοιραία.

Ο μέσος άνθρωπος χάνει 2 με 3 λίτρα νερό την ημέρα. Ακόμη κι αυτός που κάθεται στη σκιά χάνει περίπου 1 λίτρο. Υγρά χάνονται ,επίσης, με την αναπνοή και την εφίδρωση, η οποία μεγαλώνει όσο αυξάνεται ο ρυθμός εργασίας κι η θερμοκρασία.

Φυσιολογικά σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος 20ºC ο μέσος ενήλικας χρειάζεται 2-2 1/2lt ημερησίως για να μπορέσει να αναπληρώσει τις φυσιολογικές απώλειες  σε νερό.

Ο άνθρωπος αποβάλλει φυσιολογικά το νερό με τον ιδρώτα, τα ούρα, τα περιττώματα, την άδηλο αναπνοή και την εξάτμιση μέσω των πνευμόνων. 

Μεγαλύτερες ποσότητες νερού χρειάζονται όταν αυξάνει η απώλειά του με την άσκηση, την εξάντληση από τη ζέστη, τα εγκαύματα, τη ναυτία, τη διάρροια και τον πυρετό.

Οι απώλειες νερού πρέπει ν' αναπληρωθούν για ν' αποκατασταθεί η ισορροπία στον οργανισμό. Αυτό επιτυγχάνεται είτε με απευθείας χορήγηση νερού είτε με τα υγρά που περιέχονται στις τροφές. Το θαλασσινό νερό περιέχει περίπου 35 γραμμάρια αλάτι ανά λίτρο, κι αν κάποιος πιει πολύ, επιβαρύνονται σοβαρά τα νεφρά του. Στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί πράγματι να επέλθει νεφρική ανεπάρκεια. Αν όμως ένας ναυαγός αρκεστεί σε μικρές ποσότητες θαλασσινού νερού, αυτό μπορεί να του σώσει τη ζωή. Αυτό αποδείχθηκε με τα πειράματα που έκανε ο Γάλλος γιατρός ALAIN BOMBARD κατά τα οποία έπινε μόνο αλμυρό νερό για μια εβδομάδα. Οι υπολογισμοί του έδειξαν ότι τα νεφρά είναι ικανά να επεξεργαστούν μέχρι 12 γραμμάρια αλατιού ανά εικοσιτετράωρο, πράγμα που σημαίνει ότι ένας ενήλικας μπορεί να πίνει περίπου 0,3 λίτρα θαλασσινό νερό το εικοσιτετράωρο.

Μέτρα διατήρησης αποθεμάτων νερού

Το διαθέσιμο νερό στη θαλάσσια επιβίωση είναι λιγοστό και θα πρέπει να έχετε κατά νου τις παρακάτω βασικές αρχές:

Πάρτε όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να χάνετε όσο το δυνατό λιγότερο νερό. Προσπαθήστε να μην ιδρώνετε.

Εκμεταλλευτείτε το αεράκι και το νερό της θάλασσας για να δροσιστείτε. Αν κάνει πολλή ζέστη, μπορείτε να μπείτε στο νερό για να δροσιστείτε, αλλά να κρατάτε πάντα επαφή με τη σωσίβια λέμβο.

Να χρησιμοποιείτε την αντηλιακή κρέμα σε όλες τις εκτεθειμένες στον ήλιο γυμνές περιοχές του σώματός σας.

Να αποφεύγετε τη ναυτία μένοντας συνεχώς απασχολημένος. Όταν δεν έχετε τι να κάνετε να σκοπεύετε τον ορίζοντα με τον καθρέπτη εντοπισμού. 

Χρησιμοποιήστε ανοιχτόχρωμα υλικά για να κατασκευάσετε κάλυμμα για το κεφάλι σας και το υπόλοιπο σώμα σας. Έτσι δε θα απορροφούνται οι ακτίνες του ηλίου και δε θα ζεσταίνεστε υπερβολικά. Τα ανοιχτά χρώματα αντανακλούν τις ακτίνες κι αποφεύγεται η υπερβολική θερμότητα στα ρούχα και στο σώμα.

Αν πρέπει να κάνετε οποιαδήποτε εργασία φροντίστε να την κάνετε τη νύχτα που πέφτει η θερμοκρασία.

ΤΡΟΦΗ

Το σώμα χρειάζεται τροφή κι ενέργεια για να αναπτυχθούν νέοι ιστοί που θα χρησιμεύσουν είτε για την ανάπτυξή του είτε για την αποκατάστασή του. Ένα άτομο υγιές μπορεί να επιβιώσει για κάποιο διάστημα με τα αποθέματα που διαθέτει στους ιστούς του. Όμως χωρίς τροφή δεν μπορεί να διατηρηθεί ζεστό, να αντιμετωπίσει την κόπωση, τη σκληρή εργασία, τους τραυματισμούς και τις ασθένειες.  

Ενέργεια απαραίτητη για τον ανθρώπινο οργανισμό

Χωρίς καμιά σωματική προσπάθεια ο μέσος άνθρωπος, αν βρίσκεται σε πλήρη ακινησία, χρειάζεται 45 περίπου θερμίδες την ώρα για να διατηρήσει το βασικό μεταβολισμό του, δηλαδή τις αυτόματες δραστηριότητες, όπως αναπνοή και κυκλοφορία του αίματος. 

Μια θερμίδα είναι μια μονάδα θερμότητας. Είναι η ποσότητα που απαιτείται προκειμένου ν' ανέβει η θερμοκρασία ενός λίτρου νερού κατά 1ο C. Η θερμίδα είναι η μονάδα μέτρησης των θρεπτικών ουσιών.

Όλα τα τρόφιμα δεν περιέχουν την ίδια ποσότητα θερμίδων. Για παράδειγμα:

Στους υδατάνθρακες 1 γραμμάριο δίνει 4 θερμίδες, στα λίπη 1 γραμμάριο δίνει 9 θερμίδες ενώ στις πρωτεΐνες 1 γραμμάριο δίνει 4 θερμίδες

Για απλές δραστηριότητες όπως, σηκώνομαι, κάθομαι, κλπ. απαιτούνται 70 περίπου θερμίδες την ώρα, αυτό σημαίνει ένα σύνολο περίπου 2040 θερμίδες την ημέρα.  

Αυξημένος αριθμός θερμίδων απαιτείται όχι μόνο για τη σωματική, αλλά και την πνευματική εργασία. Γι' αυτό να είστε ήρεμοι, να μην κουράζεστε εφόσον δύσκολα βρίσκετε τροφή. 

Προκειμένου να καλύψετε μέρος των αναγκών μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις τροφές που  μπορεί να υπάρχουν μέσα στη σωσίβια λέμβο και θα είναι συμπυκνωμένες υψηλής θερμιδικής αξίας, έχοντας όμως υπόψη ότι είναι περιορισμένες και θα πρέπει από την πρώτη στιγμή να αναζητήσετε στο περιβάλλον νέες πηγές που θα καλύψουν τις ανάγκες σας.

Η θάλασσα μπορεί να σας συντηρήσει δίνοντάς σας τροφή από τα φύκια, τα πουλιά και τα ψάρια. 

Πρέπει να αποβληθεί η φυσιολογική απέχθεια για κάποια είδη τροφών, είτε οργανική είτε εθιμοτυπική. Οι Εσκιμώοι της Αλάσκας έχουν για καλύτερη τροφή τους τα σκουλήκια ενώ αρκετές φυλές της Αφρικής ζουν τρώγοντας μυρμήγκια. 

Έλεγχος Εδωδίμου (Edibility Test)

Όταν εντοπίσετε κάποιο φυτό για το οποίο δεν έχετε συγκεκριμένες πληροφορίες δεν πρέπει να το απορρίψετε, γιατί μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα της επιβίωσής σας.  Θα πρέπει να το δοκιμάσετε για να διαπιστώσετε την καταλληλότητά του για βρώση. 

Μόνο ένα μέλος της ομάδας θα κάνει τη δοκιμή που θα περιλαμβάνει το σύνολο των τμημάτων που νομίζετε ότι είναι βρώσιμα κι όχι ορισμένα.  Αν υπάρξουν στομαχικές διαταραχές, τότε θα πρέπει ν' αντιμετωπιστούν με την κατάποση ζεστού νερού. Μην ξαναδοκιμάσετε αν δε σταματήσει ο πόνος. Εφόσον εξακολουθεί να είναι ισχυρός, προσπαθήστε να κάνετε εμετό. Για το λόγο αυτό καταπιείτε κάρβουνο που μπορεί να αφομοιώνει και το δηλητήριο. 

Η στάχτη από καμένο ξύλο ανακατεμένη με νερό, μπορεί να ανακουφίσει από τους στομαχικούς πόνους.

Εξετάστε προσεκτικά το φυτό που έχετε στη διάθεσή σας:

Βεβαιωθείτε ότι το φυτό δεν είναι γλοιώδες ούτε φαγωμένο από έντομα. Ένα τέτοιο δε θα σας προσφέρει τίποτα. Σε ορισμένα γερασμένα φυτά αλλάζει η χημική τους σύνθεση και μετατρέπονται σε δηλητηριώδη.

Τα φυτά που έχουν ζωηρό χρώμα μπορεί να είναι δηλητηριώδη.

Παρατηρήστε για να διαπιστώσετε αν άλλα ζώα τρώνε το φυτό.

Η μυρωδιά μπορεί ,επίσης, να δώσει ενδείξεις ότι ένα φυτό είναι ακίνδυνο. Προσέξτε τα φυτά που αναδίδουν δυνατή ή ερεθιστική μυρωδιά. Κόψτε ένα τμήμα. Αν μυρίζει πικραμύγδαλο ή πικρό ροδάκινο, πετάξτε το.

Τρίψτε ελαφρά ή στύψτε λίγο απ' το χυμό του σ' ένα ευαίσθητο σημείο του σώματος, για παράδειγμα κάτω απ' τη μασχάλη. Αν προκληθεί κάποια ενόχληση, εξάνθημα ή φλεγμονή, πετάξτε το και μην το ξαναχρησιμοποιήσετε στο μέλλον.

Κάντε αυτά που περιγράφονται παρακάτω, μόνο αν δεν παρουσιαστεί κάποιος ερεθισμός μετά από 5 λεπτά αναμονής:

Τοποθετήστε ένα μικρό τμήμα στα χείλη. 

Τοποθετήστε ένα μικρό τμήμα στην άκρη του στόματος. 

Τοποθετήστε ένα μικρό τμήμα στην άκρη της γλώσσας. 

Τοποθετήστε ένα μικρό τμήμα κάτω απ' τη γλώσσα. 

Μασήστε ένα μικρό τμήμα. 

Σε όλες τις περιπτώσεις αν αισθανθείτε κάποια ενόχληση, όπως πόνο στο λαιμό, ερεθισμό ή τσούξιμο και κάψιμο, πετάξτε το και μην το ξαναχρησιμοποιήσετε στο μέλλον.

Καταπιείτε μικρές ποσότητες και περιμένετε 5 ώρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δε θα πρέπει ούτε να φάτε ούτε να πιείτε τίποτα.

Αν δεν παρατηρηθεί κάποιος πόνος στο λαιμό, ναυτία, τάση προς εμετό, στομαχόπονοι, πόνοι στο υπογάστριο ή άλλα ενοχλητικά συμπτώματα, θα πρέπει να θεωρήσετε ότι το φυτό είναι κατάλληλο για βρώση. 
Φύκια

Τις περισσότερες ποικιλίες φυκιών θα τις βρείτε στα ρηχά νερά, στο βυθό ή πάνω στα βράχια. Τα φύκια συνήθως βρίσκονται κατά στρώματα. Αυτά που έχουν πράσινο χρώμα είναι στην επιφάνεια της θάλασσας, τα κοκκινωπά στα ρηχά νερά και τα καφέ λίγο πιο βαθιά.

Επειδή τα φύκια, όταν είναι ωμά είναι σκληρά κι έχουν πολύ αλάτι, είναι πολύ δύσκολο να τα χωνέψετε, γι' αυτό μην τα τρώτε όταν δεν υπάρχει αρκετό νερό.

Τα φύκια τρέφουν ,επίσης, μικρά ψάρια, καβούρια και γαρίδες, που προσκολλώνται επάνω τους. Μπορείτε να πιάσετε μερικά αν τραβήξετε φύκια μέσα στη σωσίβια λέμβο. Τα μικρά καβούρια έχουν σχεδόν το ίδιο χρώμα με τα φύκια και είναι δύσκολο να τα διακρίνετε όταν είναι πάνω σ' αυτά.

Τα φύκια είναι πολύ πλούσια σε βιταμίνες κι ανόργανες ουσίες γι' αυτό κι είναι ιδανική τροφή για να επιβιώσετε. Αυτά που περιγράφονται είναι τα πιο κοινά και πιο ασφαλή για να φαγωθούν.

Δεν υπάρχουν δηλητηριώδη φύκια, αλλά ορισμένα περιέχουν οξέα που ερεθίζουν τον πεπτικό σωλήνα ή προκαλούν διάρροια. Αν δεν τα γνωρίζετε, δοκιμάστε μόνο και μη φάτε πολύ. Ακόμα κι αυτά που γνωρίζετε να τα τρώτε σε μικρή ποσότητα. Μην τρώτε φύκια αν δεν έχετε αρκετό νερό. Αν είναι δυνατό ξεπλύνετε τα στο κρύο νερό για να φύγει το αλάτι.

Κόψτε συμπαγή κομμάτια απ' το ίδιο το φυτό που είναι απαλά στην αφή κι όχι ξεπλυμένα απ' τα κύματα. Πετάξτε αυτά που μυρίζουν άσχημα. Εάν περιέχουν οξέα που ερεθίζουν μπορείτε να το διαπιστώσετε τρίβοντας κάποιο κομμάτι ανάμεσα στα δάχτυλά σας ελέγχοντας για άσχημη  μυρωδιά.

Τα φύκια μαραίνονται εύκολα έξω από το νερό. Για αυτό φάτε τα γρήγορα ή αποξηράνετέ τα για να τα χρησιμοποιήσετε αργότερα.

Πουλιά 

Όλα τα θαλασσοπούλια είναι καλή τροφή.  Η σωσίβια λέμβος τα προσελκύει γιατί πάνω της

ξεκουράζονται. Μείνετε τελείως ακίνητοι μέχρι να ηρεμήσουν. Τότε μπορείτε να τα αιφνιδιάσετε και να τα πιάσετε, ειδικά αν είναι εξαντλημένα από το ταξίδι τους.

Μπορείτε ακόμα να πιάσετε πουλιά αφήνοντας πάνω στο νερό μια πετονιά με δολωμένο αγκίστρι. Ένα διαμαντοειδώς κομμένο μέταλλο που το έχετε αλείψει με ψάρι, το έχετε δέσει και το τραβάτε πίσω απ' τη βάρκα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προσελκύσει πουλιά. Μόλις καταπιεί το δόλωμα, εκείνο θα σφηνωθεί στον οισοφάγο του. 

Τα θαλασσοπούλια δεν έχουν ευχάριστη γεύση, αλλά η σάρκα τους είναι φαγώσιμη ακόμη κι αμαγείρευτη. 
Ψάρια

Τα ψάρια καταλαμβάνουν ξεχωριστή θέση στη διατροφή του ανθρώπου καθώς χαρακτηρίζονται από υψηλή βιολογική αξία, μεγάλη πεπτικότητα κι ιδιαίτερο πλούτο σε ανόργανα άλατα και βιταμίνες. Επίσης, παρέχουν στον οργανισμό πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας που είναι απαραίτητες για τη δόμηση των ιστών και την αποκατάσταση των φθορών τους ενώ περιέχουν όλα τα είδη των λιπών. Αποτελούν, επίσης, πηγή πολλών βιταμινών που είναι σημαντικές τόσο για το μεταβολισμό των βασικών διατροφικών στοιχείων όσο και για την καλή υγεία των νευρικών ιστών. Η περιεκτικότητα των ψαριών σε νερό κυμαίνεται γενικά από 60% έως 90%.

Υπάρχουν αρκετά δηλητηριώδη ψάρια, αλλά αν είστε μεσοπέλαγα και μακριά από στεριά, μπορείτε να φάτε ό,τι ψάρια πιάσετε. Κοντύτερα στην ακτή βρίσκονται ψάρια που είναι επικίνδυνα ή δηλητηριώδη αν τα φάτε. Μεταξύ αυτών τα κοκκινόψαρα και τα μπαρακούντα, που κανονικά τρώγονται, αλλά γίνονται δηλητηριώδη όταν τρώνε από κοραλλιογενείς υφάλους. Τα χελιδονόψαρα μπορεί να πέσουν ακόμα και μέσα στη σωσίβια λέμβο σας.

ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ