«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Στατιστικά αεροδιακομιδών 2012-2016 ( Μέρος Δέκατο)

Η χωροθέτηση των ιπτάμενων μέσων, διατεθέντα για σκοπούς αεροδιακομιδών, έχει ως σκοπό να προετοιμάσει το σύστημα να αντιμετωπίσει τις απαιτήσεις που θα προκύψουν. Στον κύκλο Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών η χωροθέτηση και η ετοιμότητα των μέσων κατατάσσονται στην προ του συμβάντος φάση, στα δύο στάδια μετρίασης/μείωσης (mitigation) και της ετοιμότητας (preparedness). 

Ως κομμάτι του κύκλου Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών αλλά και ειδικότερα ως κομμάτι του συστήματος αεροδιακομιδών η σωστή χωροθέτηση των μέσων παίζει σημαντικό ρόλο. 

Στην ανάλυση που ακολουθεί θα εξεταστεί κατά πόσο η παρούσα χωροθέτηση επιτελεί τον σκοπό της σε σχέση με το διατεθέν ιπτάμενο Ιατρονοσηλευτικό προσωπικό του ΕΚΑΒ και τις υγειονομικούς σχηματισμούς του Κέντρου και της Περιφέρειας. 

Τα στατιστικά στοιχεία που παρατίθενται στη συνέχεια προέρχονται από το αρχείο το οποίο τηρείται στο ΚΕΠΙΧ του ΓΕΑ. Το στατιστικό δείγμα το οποίο χρησιμοποιήθηκε αφορά την πενταετία 2012 έως και 2016. Εκτιμάται ότι αποτελεί ασφαλές υπόβαθρό αφού από το 2003 έως και το 2015 δεν γίνανε αλλαγές τόσο στην χωροθέτηση των μέσων όσο και στους διατιθέμενους τύπους και ως εκ τούτου το στατιστικό δείγμα δεν θα είχε κάτι παραπάνω να επιδείξει πέραν των πέντε χρόνων. 

Το γεγονός επιβεβαιώνεται από το Διάγραμμα 1, σελ77, όπου παρατηρείται μια σταθερότητα από το 2003 μέχρι το 2016 στους ασθενείς οι οποίοι μεταφέρθηκαν και στις ώρες πτήσης των ιπτάμενων μέσων. 

To 2016 προστέθηκε ένα ελικόπτερο NH-90 στη βάση της Σύρου, η συμβολή του οποίου στο σύστημα θα εξεταστεί στη συνέχεια. Κατ εξαίρεση στο πρώτο διάγραμμα χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το 2002 μέχρι και το 2016 με σκοπό να εντοπιστούν τα αποτελέσματα από την αλλαγή της χωροθέτησης του 2003 με την ανάθεση του έργου αεροδιακομιδών στον Α/ΓΕΑ. 

Περιγραφή και Στατιστική Ανάλυση των Δεδομένων 

Από το 2002 μέχρι και το 2016 εκτελέστηκαν 16.493 αποστολές με 40.658,7 ώρες και μεταφέρθηκαν 20.017 άτομα (Διάγραμμα 1 σελ77). 

Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρατηρούνται τα εξής: 

 Μείωση των αεροδιακομιδών τα έτη 2001, 2002 η οποία οφείλεται στα ατυχήματα των ελικοπτέρων Α-109. 

 Διπλασιασμός των αεροδιακομιδών από το 2003, έτος κατά το οποίο η Π.Α. ανέλαβε το έργο των αεροδιακομιδών. (2000:417 αποστολές, 2003: 935 αποστολές) 

 Από το 2009 μια μικρή τάση μείωσης των αεροδιακομιδών.

Ως προς την κατανομή των αποστολών αεροδιακομιδών της τελευταίας πενταετίας ανά τύπο εναέριου μέσου (Διάγραμμα 2 σελ 78), διαπιστώνονται τα εξής: 

 Το μεγαλύτερο μέρος αυτών εκτελέστηκαν με αεροσκάφη που έχουν βάση την Ελευσίνα. Συγκεκριμένα τα C-130 και τα C-27J εκτέλεσαν συνολικά το 56% του συνόλου των αεροδιακομιδών. Αποτελεί φαινομενικό παράδοξο βάση της αναλογία διατιθέμενων αεροσκαφών - ελικοπτέρων (18 ελικόπτερα, 2 αεροπλάνα), το οποίο ωστόσο εξηγείται επί τη βάση των ακολούθων: τα περισσότερα ελικόπτερα δεν είναι αποκλειστικού ρόλου, 15 από αυτά δεν πετάνε αποστολές το βράδυ και πολλές αποστολές είναι μεγάλων αποστάσεων για τις οποίες δεν ενδείκνυται η χρήση ελικοπτέρου (Διάγραμμα 1010 σελ 84 και Διάγραμμα 122 σελ 86). 

 Τα Α-109 ελικόπτερα μαζί με τα μέσα του Σ.Ξ. και του Π.Σ. εκτέλεσαν μόλις το 9% των αποστολών. Το μικρό αυτό ποσοστό οφείλεται στο ότι τα μέσα του Σ.Ξ. και του Π.Σ. διατέθηκαν στο σύστημα αεροδιακομιδών τον τελευταίο χρόνο, στη μικρή διαθεσιμότητα την οποία έχουν τα Α-109 λόγω βλαβών και ελλείψεων σε ανταλλακτικά και στην χρήση των Α-109 μόνο κατά την διάρκεια της ημέρας. 

 Τα ΑΒ-205 ελικόπτερα εκτέλεσαν μόλις το 1% του συνόλου παρόλο που αποτελούν τον πολυπληθέστερο τύπου εναέριου μέσου (6 ελικόπτερα) και παράλληλα καλύπτουν όλο τον δυτικό τομέα. Το ποσοστό δικαιολογείται λόγω της χρήσης του ελικοπτέρου μόνο νύχτα, των περιορισμένων δυνατοτήτων του λόγω παλαιότητας, του περιορισμένου χώρου στην καμπίνα του και ότι πρωτεύουσα αποστολή του είναι η Ε-Δ. Ειδικά για τον δυτικό τομέα στον οποίο διατίθενται τρία ΑΒ-205, επί συνόλου 531 αποστολών, μόνο οι 15 εκτελέστηκαν με αυτόν τον τύπο εναέριου μέσου (Διάγραμμα 10 σελ84). 

Χωρική Κατανομή περιστατικών 

Η χωρική κατανομή των περιστατικών έγινε με βάση τους πέντε τομείς ευθύνης όπως φαίνονται στην Εικόνα 22 σελ62. 

Για κάθε τομέα θα εξεταστεί το κατά πόσο η υπάρχουσα χωροθέτηση είναι επαρκής. Το αυξημένο ποσοστό το οποίο παρουσιάζεται στους τομείς των Κυκλάδων και του Νότιο Ανατολικού Αιγαίου, όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 4 της επόμενης σελίδας, οφείλεται στο γεγονός ότι αυτές οι περιοχές έχουν πληθώρα νησιών τα οποία τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της τουριστικής κίνησης αυξάνουν κατά πολύ τον πληθυσμό τους χωρίς να υπάρχει κραταιός υγειονομικός σχηματισμός. 

Ενδεικτικά παρουσιάζεται στο Διάγραμμα 5 ,σελ80, για το 2016 η αύξηση στα περιστατικά τους καλοκαιρινούς μήνες. 

Επίσης στο Διάγραμμα 3, σελ79, φαίνονται, από στοιχεία της ΕΣΤΑΤ, οι τουριστικές αφίξεις στην Ελλάδα ανά τρίμηνο για την περίοδο 2011-2015 όπου είναι ευδιάκριτη η αύξηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ στον Πίνακα 5, σελ79, φαίνεται η αύξηση του Κύκλου Εργασιών Υπηρεσιών Καταλύματος και Εστίασης το τρίτο τρίμηνο κάθε έτους για την περίοδο 2010 - 2015.

Βόρειο Ανατολικός τομέας 

Στον τομέα αυτόν την πενταετία 2012-2016 εκτελέστηκαν 517 αποστολές αεροδιακομιδών, 1136,6 ώρες πτήσεως και μεταφέρθηκαν 702 ασθενείς. 

Από το σύνολο των αποστολών οι 105 σε ποσοστό 20% εκτελέστηκαν από εναέρια μέσα χωροθετημένα στην περιοχή ενώ το υπόλοιπο 80 % από μέσα τα οποία ανήκουν στον Κεντρικό τομέα Κυκλάδων. 

Αίτιο αποτελεί η παλαιότητα του ΑΒ-205 καθώς και το γεγονός ότι πετάει μόνο βράδυ καθώς επίσης και ότι ο πρωτεύον ρόλος του S.Puma της Λήμνου είναι η Ε-Δ. 

Επιπρόσθετα στις βάσεις της Λήμνου και του Βόλου δεν υπάρχουν κλιμάκια ιπταμένων γιατρών του ΕΚΑΒ με αποτέλεσμα αποστολές που θεωρητικά θα μπορούσαν να εκτελεστούν από τα μέσα της περιοχής εκτελούνται από μέσα της Αττικής όπου εδρεύουν γιατροί.

Στο Διάγραμμα 7 ,σελ82, φαίνεται πως για την περιοχή αυτή και ειδικότερα για τα περιστατικά που αφορούν την περιοχή των Σποράδων, υπάρχει νοσοκομείο το οποίο μπορεί να εξυπηρετήσει πολλών ειδών ιατρικά περιστατικά, αφού για την πενταετία 2012-2016 το 61% αυτών μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο Βόλου ενώ το 39% σε νοσοκομεία της Αττικής. 

Τα εναέρια μέσα του τομέα αυτού λόγω των ιδιαιτεροτήτων τους δεν καλύπτουν τα περιστατικά που τους αναλογούν με αποτέλεσμα να υπάρχει επιβάρυνση σε κόστος καθώς χρησιμοποιούνται εναέρια μέσα από την Αττική για την μεταφορά των περιστατικών. Με μέσα αποκλειστικού ρόλου και αυξημένων δυνατοτήτων, με αναβάθμιση του Νοσοκομείου Βόλου και με κλιμάκιο ιπταμένων γιατρών στην Λήμνο ο τομέας αυτός θα μπορούσε να είναι αυτάρκης.

Κεντρικός Ανατολικός τομέας 

Ο τομέας αυτός παρουσιάζει τις ίδιες αδυναμίες με τον προηγούμενο. Το μεγαλύτερο ποσοστό 89% εκτελείται από εναέρια μέσα της Αττικής ενώ μόλις το 11% από το S.Puma που εδρεύει στη Χίο. Στη βάση αυτή δεν υπάρχουν ιπτάμενοι γιατροί.

Νότιο Ανατολικός τομέας 

 Ο τομέας αυτός παρουσιάζει έναν ιδιαίτερο αριθμό αποστολών όπως προαναφέρθηκε. Από αυτές, το 53% εξυπηρετείται από τα μέσα του τομέα. 

Από το υπόλοιπο 47% και συγκεκριμένα από τις 612 αποστολές, οι 479 είναι μεταφοράς ασθενών με αεροσκάφη από το νοσοκομείο της Ρόδου σε νοσοκομεία της Αθήνας λόγω αδυναμίας εξυπηρέτησης στη Ρόδο. 

Το νοσοκομείο της Ρόδου ενώ είναι πλήρως εξοπλισμένο, υπολείπεται σε ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. 119 

Εάν θεωρητικά τα 479 περιστατικά μπορούσαν να καλυφθούν από το νοσοκομείο της Ρόδου τότε τα εναέρια μέσα του τομέα θα είχαν καλύψει το 84% των απαιτήσεων. 

Στη Ρόδο υπάρχει κλιμάκιο ιπτάμενων γιατρών, γεγονός το οποίο αιτιολογεί και αυτό τα αυξημένα ποσοστά κάλυψης της περιοχής με ιδία μέσα.

Δυτικός τομέας 

 Ο τομέας αυτός παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα. Ενώ έχει μεγάλα νοσοκομεία με γειτνιάζοντα ελικοδρόμια και αεροδρόμια, ικανά να υποδεχτούν σχεδόν όλα τα περιστατικά (Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων), υπολείπεται σε ιπτάμενο ιατρικό - νοσηλευτικό προσωπικό και σε ικανά εναέρια μέσα. Τα τρία ΑΒ-205 τα οποία εδρεύουν στην περιοχή δεν πετάνε βράδυ, είναι παλιάς τεχνολογίας και ο περιορισμένος εσωτερικός χώρος κάνει αδύνατες τις ιατρικές πράξεις στον αέρα. Αποτέλεσμα αυτών είναι όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 9, μόνο το 3% να ικανοποιείται με μέσα του τομέα.

Το ποσοστό των περιστατικών το οποίο εξυπηρετείται από τα νοσοκομεία της περιοχής είναι 45,2% (234 από 517 αποστολές). θεωρητικά είναι χαμηλό από τη στιγμή που υπάρχουν δύο μεγάλα νοσοκομεία, ωστόσο οι παράγοντες που προαναφέρθηκαν είναι αυτοί που κρατάνε τα ποσοστά χαμηλά. 

Τα περιστατικά τα οποία διακομίζονται στο νοσοκομείου του Ρίου της Πάτρας παραλαμβάνονται από ασθενοφόρα στο αεροδρόμιο του Αράξου αφού το 97% των αποστολών, που φαίνεται στο ανωτέρω Διάγραμμα 10, εκτελούνται με αεροπλάνα εκτός τομέα. Η επίγεια διακομιδή έχει διάρκεια περίπου μίας ώρας. 

Η διαδικασία όπως περιγράφεται, λόγω του μεγάλου χρόνου της διακομιδής (εναέριας και επίγειας) για την νοσηλεία, έχει αρνητική επίπτωση στην ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών. Η χωροθέτηση των συγκεκριμένων εναέριων μέσων στον δυτικό τομέα σε συνδυασμό με την απουσία κλιμακίου ιπταμένων ιατρών έχει ως αποτέλεσμα, αυξημένο κόστος λόγω των επιπλέον ωρών πτήσης από εναέρια μέσα εκτός τομέα, κόπωση πληρωμάτων και μέσων και τέλος την προσφορά μη ποιοτικών ιατρικών υπηρεσιών.

Κεντρικός τομέας 

Ο τομέας αυτός εξυπηρετείται από πολλά εναέρια μέσα και παρουσιάζει έναν μεγάλο αριθμό αποστολών. Την πενταετία 2012-2016 εκτελέστηκαν 1579 αποστολές και μεταφέρθηκαν 2122 ασθενείς από νησιά των Κυκλάδων και νοτιότερα. Ο τομέας ενισχύθηκε πριν από ένα χρόνο με την χωροθέτηση ενός ΝΗ-90, ελικόπτερο του Σ.Ξ., σε βάση στη Σύρο με κλιμάκιο ιπταμένων γιατρών. 

Ο σκοπός της κίνησης αυτής ήταν τα περιστατικά από τα νησιά να διακομίζονται στη Σύρο όπου και θα νοσηλεύονταν, κερδίζοντας σε ώρες πτήσεις, κόπωση και καύσιμα αλλά και για προσφορά ποιοτικών ιατρικών υπηρεσιών ωστόσο το νοσοκομείο της Σύρου δεν επανδρώθηκε κατάλληλα με εξοπλισμό και ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. 120 

Σαν αποτέλεσμα, από τις 302 (422 ασθενείς) αεροδιακομιδές οι οποίες εκτελέστηκαν το 2016, έτος κατά το οποίο χωροθετήθηκε η βάση, μόνο οι 20 ασθενείς εξυπηρετήθηκαν από το νοσοκομείο της Σύρου (Διάγραμμα 11, σελ 85).

Αξιολόγηση χωροθέτησης Ιπτάμενων μέσων - Αστοχίες περιοχής ευθύνης ΕΚΑΒ Από την ανάλυση που προηγήθηκε προκύπτουν προβλήματα τα οποία επηρεάζουν την πλήρη εκμετάλλευση της χωροθέτησης των εναερίων μέσων: 

 Η έλλειψη ιπτάμενου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού του ΕΚΑΒ σε βάσεις διασποράς ανά την επικράτεια. Στη βάση της Ρόδου όπου υπάρχει κλιμάκιο γιατρών, η εκμετάλλευση του S.Puma το οποίο έχει διατεθεί, παρόλο που δεν είναι αποκλειστικού ρόλου, γίνεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό. (Διάγραμμα 8 σελ82) 

 Παλιάς τεχνολογίας εναέρια μέσα, τα οποία εκτελούν αποστολές μόνο κατά την διάρκεια της μέρας και με ακατάλληλους εσωτερικούς χώρους για εκτέλεση ιατρικών πράξεων. Στον Δυτικό τομέα, μόνο 3% εκτελείται από τα παλιάς τεχνολογίας ΑΒ-205 ελικόπτερα, χωροθετημένα στον τομέα. (Διάγραμμα 10,σελ 84), ενώ στον Βόρειο Ανατολικό το 20% (Διάγραμμα 6,σελ81) 

 Ελλείψεις σε εξοπλισμό και ιατρονοσηλευτικό προσωπικό σε μεγάλες υγειονομικές μονάδες. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την διακομιδή ασθενών από αυτά τα νοσοκομεία της περιφέρειας σε νοσοκομεία της Αττικής, διακομιδές οι οποίες δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί. (Διάγραμμα 12, σελ86)

Αδυναμία του νοσοκομείου να υποδεχτεί όλα τα ιατρικά περιστατικά με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η πλήρης εκμετάλλευση των δυνατοτήτων από την μεταστάθμευση του ΝΗ-90 στη Σύρο. 

Διερεύνηση νέας χωροθέτησης με συγκεκριμένες παραμέτρους 

Για την εξάλειψη των παραγόντων της προηγούμενης παραγράφου είναι αναγκαίες κάποιες τροποποιήσεις στην χωροθέτηση των διατιθέμενων εναέριων μέσων αλλά και ενέργειες από πλευράς ΕΚΑΒ για την ορθολογιστική χρήση αυτών. 

Μεγάλα νοσοκομεία της περιφέρειας θα πρέπει να ενισχυθούν σε προσωπικό και εξοπλισμό ώστε να μπορούν να δεχτούν όλα τα περιστατικά. Με την κίνηση αυτή θα μειωθεί πολύ το έργο των διατιθέμενων για αεροδιακομιδές αεροσκαφών ενώ παράλληλα οι ασθενείς θα δέχονται ιατρική φροντίδα σε πιο σύντομο χρόνο. Κλιμάκιο ιπτάμενου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού στη βάση της Χίου θα αύξανε κατά πολύ τα χαμηλά ποσοστά, 11% (Διάγραμμα 8, σελ 82), χρήσης του S.Puma ελικοπτέρου της Χίου. 

Η βεβαιότητα για την αύξηση αυτή τεκμηριώνεται από τα υψηλά ποσοστά 53 % (Διάγραμμα 9 σελ83) τα οποία παρουσιάζει η χρήση του S.Puma της Ρόδου. Το ελικόπτερο της Ρόδου όπως και αυτό της Χίου δεν είναι αποκλειστικού ρόλου ωστόσο στη βάση της Ρόδου υπάρχει κλιμάκιο ιπτάμενων γιατρών.

Η αναβάθμιση του νοσοκομείου της Σύρου σε ένα κραταιό νοσοκομείο το οποίο θα μπορεί να εξυπηρετεί όλα τα περιστατικά των Κυκλάδων και της ευρύτερης περιοχής σε συνδυασμό με το σύγχρονο ελικόπτερο ΝΗ-90, το οποίο ήδη σταθμεύει στη Σύρο με κλιμάκιο ιπτάμενου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού του ΕΚΑΒ θα μείωνε κατά πολύ τα περιστατικά τα οποία διακομίζονται στην Αττική και θα παρέχοντο ποιοτικές ιατρικές υπηρεσίες με πολύ χαμηλότερο κόστος. 

Ο δυτικός τομέας αποτελεί μια ιδιόμορφη κατάσταση λόγω των μεγάλων νοσοκομείων, τα οποία διαθέτει. 

Για την εκμετάλλευση των νοσοκομείων αυτών, την μείωση του χρόνου διακομιδής και παράλληλα την μείωση του κόστους με την παράλληλη μείωση των ωρών πτήσης, θα χρειαστεί: 

 Η χωροθέτηση ενός σύγχρονου ελικοπτέρου ικανότητας για πτήση ημέρα και νύχτα στο αεροδρόμιο του Αράξου. 

 Η δημιουργία κλιμακίου ιπτάμενου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού στη βάση του Αράξου. 

 Η αναβάθμιση του ελικοδρομίου στο νοσοκομείο του Ρίου της Πάτρας ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και βράδυ. Σημαντικό είναι οι ανωτέρω τρεις παρεμβάσεις να γίνουν ταυτόχρονα, διαφορετικά τα αποτελέσματα δεν θα είναι τα αναμενόμενα, όπως έγινε στη Σύρο με τη Χωροθέτηση του NH90 αλλά την μη ταυτόχρονη αναβάθμιση του Νοσοκομείου της Σύρου. 

Τέλος ο Βόρειο Ανατολικός τομέας με δυο ταυτόχρονες παρεμβάσεις επιλύει το πρόβλημα: 

 Αναβάθμιση νοσοκομείου Βόλου να μπορεί να υποδεχτεί όλα τα επείγοντα περιστατικά. 

 Η δημιουργία κλιμακίου ιπτάμενου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού στη βάση της Λήμνου. Για την επίλυση του θέματος απαιτείται ολοκληρωμένη ανάλυση και σχεδιασμό του προβλήματος της περίθαλψης σε απομονωμένες περιοχές τόσο ως προς τις δομές όσο και ως προς το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Παράλληλα απαιτείται να εξεταστεί από την πολιτεία η επιλογή ιπτάμενων μέσων αποκλειστικού ρόλου και αυξημένων δυνατοτήτων (μέρα και νύχτα).

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Εισαγωγή (Μέρος Πρώτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Θεωρητικό – Νομικό Πλαίσιο - Εννοιολογική Προσέγγιση του Όρου Αεροδιακομιδής - Τύποι Αεροδιακομιδών & Medical Evacuation (MEDEVAC) (Μέρος Δεύτερο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Ιστορική και Νομοθετική εξέλιξη των Αεροδιακομιδών (Μέρος Τρίτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Ιστορική και Νομοθετική εξέλιξη των Αεροδιακομιδών (Μέρος Τρίτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Σύστημα Αεροδιακομιδών (Μέρος Τέταρτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Emergency Management Information Systems, EMIS (Πληροφοριακά Συστήματα Διαχείρισης του Κινδύνου) (Μέρος Πέμπτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Risk Management (Διαχείριση Διακινδύνευσης) - Οργάνωση και Λειτουργία Αεροδιακομιδών (Μέρος Έκτο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Ιπτάμενα Μέσα (Αεροσκάφη - Ελικόπτερα) Αεροδιακομιδών (Μέρος Έβδομο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Χωροθέτηση Ιπτάμενων Μέσων - Διαχείριση Περιστατικού (Μέρος Όγδοο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Στάδια Διαχείρισης περιστατικού (Incident Stages) - Αξιολόγηση αιτήματος αεροδιακομιδής - Διαδικασία διάθεσης ιπτάμενου μέσου - Εκτέλεση αποστολής - Ατυχήματα Αεροδιακομιδών Ελικοπτέρων Α-109Ε (Μέρος Ένατο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Στατιστικά αεροδιακομιδών 2012-2016 ( Μέρος Δέκατο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» - Συστήματα Αεροδιακομιδών άλλων Χωρών (Μέρος Ενδέκατο)

«Οι Αεροδιακομιδές στον Ελλαδικό χώρο» 
Διπλωματική Εργασία του Κοτρέτσου Συμεών

Βιβλιογραφία

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ