Ρευματοειδής Αρθρίτιδα: Η ζωή με έναν αόρατο εχθρό

 

Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα και η δεύτερη πιο συχνή μορφή φλεγμονώδους αρθρίτιδας. Στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού “επιτίθεται” στα τοιχώματα των αρθρώσεων. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου είναι το γεγονός ότι αναπτύσσεται συμμετρικά, επηρεάζοντας, δηλαδή, τις ίδιες αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος. Προσβάλλει συνήθως τις μικρές κεντρικές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, και μπορεί να επεκταθεί και σε μεγαλύτερες αρθρώσεις, όπως αυτές των ισχίων και των γονάτων. Το αυτοάνοσο αυτό νόσημα προσβάλλει συνήθως άτομα ηλικίας μεταξύ 30 και 60 ετών και είναι συχνότερο στο γυναικείο πληθυσμό.

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο, ωστόσο, τα πιο κοινά είναι ο πόνος, το πρήξιμο και η ευαισθησία στις αρθρώσεις, η δυσκαμψία στις αρθρώσεις με μεγαλύτερη ένταση το πρωί, η τοπική παραμόρφωση, η αδυναμία, η εξάντληση και η ανορεξία. Σε πολλές περιπτώσεις επηρεάζονται και άλλα όργανα, όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και οι νεφροί. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα ξεκινά με ήπια συμπτώματα, γεγονός που καθιστά τη διάγνωση δυσκολότερη στα αρχικά στάδια της ασθένειας, τα οποία σταδιακά επιδεινώνονται, ενώ υπάρχουν εναλλαγές εξάρσεων και υφέσεων των συμπτωμάτων.

Διάγνωση και συναισθήματα

Η διάγνωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας γίνεται μέσω της κλινικής εξέτασης αλλά και διαφόρων ιατρικών εξετάσεων, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν εξετάσεις αίματος και ακτινογραφίες. Η αρχική παρατήρηση των συμπτωμάτων, η διαδικασία των ιατρικών εξετάσεων και εν τέλει η κλινική διάγνωση είναι διαδικασίες που επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή του ατόμου και ενδέχεται να πυροδοτήσουν μια σειρά έντονων συναισθημάτων. Συγκεκριμένα πολλοί από τους ασθενείς κατά την περίοδο πριν και μετά τη διάγνωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας μπορεί να αισθάνονται:

• Σύγχυση και άγχος — Η διάγνωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας προκαλεί συναισθήματα σύγχυσης και ανησυχίας αφού σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας πραγματικότητας, την οποία το άτομο μπορεί να μην γνωρίζει πως θα πρέπει να διαχειριστεί
• Ανακούφιση — Ιδιαίτερα μετά από εκτενείς ελέγχους και εξετάσεις, η διάγνωση μπορεί να δώσει μια εξήγηση στα μέχρι τώρα ανεξήγητα συμπτώματα
• Θυμό — Συναισθήματα ευερεθιστότητας και θυμού που μπορεί να προκύψουν από την ένταση των σωματικών συμπτωμάτων και της ταραχής που μπορεί να προκαλέσει η διάγνωση
• Πένθος — Μια εξελικτική ασθένεια όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να πυροδοτήσει συναισθήματα απώλειας σχετικά με την κανονικότητα της ζωής του ατόμου και τα μελλοντικά του σχέδια και όνειρα
• Ντροπή — Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται αμήχανα πριν και μετά τη λήψη της διάγνωσης και να μην επιθυμεί να τραβήξει την προσοχή στον ίδιο και τα σωματικά του συμπτώματα

Ποιότητα ζωής και ρευματοειδής αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι ένα χρόνιο νόσημα που όχι μόνο επηρεάζει το μυοσκελετικό σύστημα των ασθενών αλλά και τη γενικότερη ποιότητα ζωής τους. Οι χρόνιοι στρεσογόνοι παράγοντες που τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητα τους, όπως ενδεικτικά είναι ο πόνος, η μειωμένη σωματική λειτουργικότητα, η δυσκαμψία και η κόπωση, σχετίζονται αρνητικά με τη σωματική, ψυχολογική και κοινωνική ποιότητα ζωής.

Σε πολλές περιπτώσεις, τα συμπτώματα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι απρόβλεπτα και διαφέρουν σε ένταση, συχνότητα και διάρκεια και ως εκ τούτου έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη ζωή του ατόμου. Ως προς τη σωματική επίδραση του χρόνιου αυτού νοσήματος στη ζωή των ασθενών, τα ευρήματα συνδέουν την ύπαρξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας με μειωμένη ποιότητα ύπνου και αίσθηση κούρασης μετά από τον ύπνο. Επιπλέον, ο πόνος και η κόπωση αλλά και η απρόβλεπτη φύση αυτών, εμποδίζουν την ενασχόληση και τη διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος φυσικής άσκησης και γυμναστικής. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα επηρεάζει γνωστικά τους ασθενείς καθώς τα συμπτώματα του πόνου και της εξάντλησης έχουν αρνητική επίδραση στη συγκέντρωση, τη μνήμη, τη δυνατότητα εκμάθησης και επίλυσης προβλημάτων. Όπως συμβαίνει και με άλλες χρόνιες σωματικές ασθένειες, η διάγνωση και η διαχείριση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας συνδέεται στενά με τη δυσκολία διατήρησης της κοινωνικής ζωής του ατόμου. Η εργασία των ασθενών και οι λειτουργικοί ρόλοι συνήθως λαμβάνουν μεγαλύτερη προτεραιότητα, γεγονός που σε συνδυασμό με τα σωματικά συμπτώματα, έχει ως αποτέλεσμα την μείωση του χρόνου που τα άτομα ξοδεύουν σε κοινωνικές δραστηριότητες και διασκέδαση. Σε πολλές περιπτώσεις, τα συμπτώματα, ο περιορισμός της κοινωνικής ζωής και οι συναισθηματικές δυσκολίες οδηγούν τους ασθενείς σε κοινωνική απομόνωση και μοναξιά.

Άγχος και κατάθλιψη

Η μειωμένη ποιότητα ζωής και οι επιδράσεις της ρευματοειδούς αρθρίτιδας στην ζωή του ατόμου σχετίζονται με υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Συνολικά, σχεδόν οι μισοί ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα βιώνουν μέτρια προς υψηλά επίπεδα άγχους. Αντίστοιχα, ένας στους τρεις ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα παρουσιάζει καταθλιπτικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης σχετίζονται σημαντικά με το χρηματικό κόστος της ασθένειας και της διαχείρισης των συμπτωμάτων, της ανάγκης για άδεια από τη δουλειά και της πρόωρης συνταξιοδότησης. Έρευνες αποδεικνύουν πως άτομα με υψηλό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης είναι ο γυναικείος πληθυσμός και οι νεότεροι ασθενείς.

Οι γυναίκες έχουν υψηλότερα αντιληπτά επίπεδα πόνου και μειωμένης σωματικής λειτουργικότητας, χαρακτηριστικά που επιδρούν σημαντικά στα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και στρες, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει τις ψυχολογικές αυτές δυσκολίες στον γυναικείο πληθυσμό. Επιπλέον, η ύπαρξη ρευματοειδούς αρθρίτιδας αυξάνει τις πιθανότητες άγχους και κατάθλιψης στους νεότερους ασθενείς, καθώς επηρεάζει σημαντικά την πιο παραγωγική περίοδο της ζωής, την εργασιακή απασχόληση, τα σχέδια για το μέλλον, τη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων και την αυτοεκτίμηση. Είναι σημαντικό να αναφερθεί το γεγονός ότι το στρες, η κατάθλιψη και το άγχος καθώς και αρνητικά γεγονότα της καθημερινότητας που μπορεί να πυροδοτούν την ψυχική δυσφορία επηρεάζουν σημαντικά την εξελικτική πορεία της ασθένειας. Ακόμη και αν ο ασθενής ακολουθεί ένα σταθερό πρόγραμμα φαρμακευτικής διαχείρισης της ασθένειας, είναι δυνατόν οι ψυχικές εντάσεις να προκαλέσουν έξαρση των συμπτωμάτων και αρνητική έκβαση της νόσου.

Αντιμετώπιση

Η ενδεδειγμένη οδός που ακολουθείται μετά τη διάγνωση της νόσου είναι η συνεργασία του ασθενή με ρευματολόγο αλλά και η χρήση φαρμακευτικής αγωγής. Στόχος της θεραπείας είναι ο περιορισμός και ο έλεγχος των συμπτωμάτων καθώς και η επίτευξη της ύφεσης. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ψυχική κατάσταση του ασθενή με ρευματοειδή αρθρίτιδα επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη και τη διαχείριση της νόσου. Συνεπώς, είναι επιθυμητό, τόσο για τη θετικότερη πορεία της νόσου όσο και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου συνολικά, να ακολουθείται ένας συνδυασμός ιατρικής και ψυχολογικής υποστήριξης των ασθενών. Η εμπλοκή των οικείων στην παροχή συμβουλευτικής και ψυχοεκπαίδευσης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει την κοινωνική υποστήριξη, διευκολύνει την αντιμετώπιση των ψυχολογικών δυσκολιών, όπως είναι η κατάθλιψη, και ευνοεί την πιο ενεργή αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της νόσου. Είναι αντιληπτό, επομένως, πως η ύπαρξη μιας χρόνιας νόσου, όπως είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, μπορεί να επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα πολλές πτυχές της ζωής, και ως εκ τούτου απαιτείται μια ολιστική αντιμετώπιση των δυσκολιών.

---

Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι πληροφορίες παρέχονται υπεύθυνα από αξιόπιστες πηγές για ενημερωτικούς σκοπούς.

Βιβλιογραφία

Arthritis Foundation. Managing emotions and arthritis. Retrieved from https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/emotional-well-being/emotional-self-care/managing-emotions-and-arthritis

Castañeda, S., Negrón, J. B., Baquero, J. L., Carmona, L. (2019). Facing arthritis: helping patients to handle their disease and concerns. Expert Review of Clinical Immunology, 15(9), 903–905.

Cunha, M., Ribeiro, A., André, S. (2016). Anxiety, depression and stress in patients with rheumatoid arthritis. Procedia — Social and Behavioral Sciences, 217, 337–343.

Malm, K., Bergman, S., Andersson, M. L. E., Bremander, A., Larsson, I. (2017). Quality of life in patients with established rheumatoid arthritis: a phenomenographic study. SAGE Open Medicine, 5, 1–8.

Matcham, F., et al. (2014). The impact of rheumatoid arthritis on quality-of-life assessed using the SF-36: A systematic review and meta-analysis. Seminars in Arthritis and Rheumatism, 44, 123–130.

Primdahl, J., Hegelund, A., Lorenzen, A. G., Loeppenthin, K., Dures, E., Esbensen, B. (2019). The experience of people with rheumatoid arthritis living with fatigue: a qualitative metasynthesis. BMJ Open, 9:e024338.

Toye, F., Seers, K., Barker, L. (2019). Living life precariously with rheumatoid arthritis — a mega-ethnography of nine qualitative evidence syntheses. BMC Rheumatology, 3(5).

Wei Wan, S., et al. (2016). Health-related quality of life and its predictors among patients with rheumatoid arthritis. Applied Nursing Research, 30, 176–183.

medium

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ