Εξέταση του Κακοποιημένου Ηλικιωμένου Ατόμου - Μορφές κακοποίησης του ηλικιωμένου ατόμου - Σημεία Σωματικής Κακοποίησης (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Δεύτερο

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Όταν εξετάζετε έναν ασθενή θα πρέπει πάντα να επιχειρήσετε να βρείτε μια εξήγηση για το ατύχημα. Πρέπει να υποψιάζεστε το ενδεχόμενο κακοποίησης όταν οι απαντήσεις του ασθενούς στην ερώτηση πώς συνέβη το ατύχημα, αποκρύπτουν ή αποφεύγουν το γεγονός.

Πρέπει να υποψιάζεστε το ενδεχόμενο κακοποίησης στην περίπτωση επίσης που δίνονται απίστευτες απαντήσεις από τους άλλους εκτός του ασθενούς, πιθανούς θύτες ή μάρτυρες. 

Πρέπει να είστε ιδιαίτερα καχύποπτοι, και να αρχίζετε να αναρωτιέστε: «έχει λογική αυτό που απάντησε;» ή «μπορώ να πιστέψω μια τέτοια ιστορία;», ενώ ελέγχετε ξανά την περιγραφή του ασθενούς για το ατύχημα. 

Αν διαπιστώσετε εγκαύματα και ειδικότερα κάψιμο από τσιγάρο ή σημάδια στο σώμα που υποδηλώνουν ότι τα συγκεκριμένα μέρη του σώματος έχουν ζεματιστεί όχι μόνο μια φορά, πρέπει να λάβετε σοβαρά υπόψη το ενδεχόμενο κακοποίησης.

Οι πληροφορίες που μπορεί να προκύψουν είναι σημαντικές για την αξιολόγηση μια ενδεχόμενης κακοποίησης έχουν ως εξής:

 Οι συχνές επισκέψεις του ασθενούς στο σταθμό πρώτων βοηθειών ή στην κλινική

•  Ένα ιστορικό συχνών ατυχημάτων

•  Κακώσεις μαλακών ιστών

•  Απίστευτες ή αόριστες εξηγήσεις για τις κακώσεις

•  Ψυχοσωματικά ενοχλήματα

•  Χρόνιος πόνος

•  Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά 

• Διαταραχές ύπνου και διατροφής o Κατάθλιψη και έλλειψη ενεργητικότητας

•  Υλική ή/και σεξουαλική κακοποίηση

Πρέπει επίσης να θυμάστε ότι πολλοί ασθενείς που έχουν υποστεί κακοποίηση φοβούνται το ενδεχόμενο εκδίκησης, γι' αυτό και καταφεύγουν σε ψευδείς δηλώσεις. 

Ένας ηλικιωμένος ασθενής που έχει κακοποιηθεί από τα μέλη της οικογένειάς του μπορεί να πει ψέματα για το ποιος είναι ο ένοχος από το φόβο να τον διώξουν από το σπίτι. Σε άλλες περιπτώσεις η απώλεια των αισθήσεων ή η γεροντική άνοια αποκρύπτουν την αλήθεια.

Εκτός από τα υποστηρικτικά μέτρα για τη ζωή του ασθενούς, η φυσική εξέτασή του μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή περαιτέρω κακώσεων με την ανακάλυψη της κακοποίησης. 

Η επαναλαμβανόμενη κακοποίηση μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο. 

Ένα προληπτικό μέτρο για τον έλεγχο της περαιτέρω κακομεταχείρισης του ασθενούς είναι η ανακάλυψη της κακοποίησης από τους υπεύθυνους ειδικούς ιατρούς των επειγόντων. Το γεγονός αυτό επιτρέπει την κινητοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας 

Μορφές κακοποίησης του ηλικιωμένου ατόμου

Σωματική	o  Κάκωση o Παραμέληση o  Στέρηση τροφής o  Ανεπαρκής φροντίδα για την υγιεινή του χώρου διαμονής o  Ανεπαρκής φροντίδα για την υγιεινή του ηλικιωμένου ατόμου
Ψυχολογική	Αμέλεια  Λεκτική προσβολή Μεταχείριση σαν άβουλο βρέφος   Στέρηση κάθε απόλαυσης
Οικονομική	Κλοπή  oΚατάχρηση

Σημεία Σωματικής Κακοποίησης

Τα σημεία της σωματικής κακοποίησης μπορεί να είναι πολύ εύκολο ή δύσκολο να διαπιστωθούν. 

Οι προκαλούμενες εκχυμώσεις συνήθως ανευρίσκονται στους γλουτούς και την οσφύ, στα γεννητικά όργανα και την εσωτερική επιφάνεια των μηρών, στα μάγουλα και τους λοβούς των αυτιών, στο άνω χείλος και τα ούλα, ή στον τράχηλο. 

Οι εκχυμώσεις που προκαλούνται από την πίεση που προκαλεί το ανθρώπινο χέρι, μπορεί να διαπιστωθεί από τα ωοειδή εντυπώματα δραγμού, τα σημάδια από τσιμπήματα ή από τα ίχνη των δαχτύλων. 

Το δάγκωμα από άνθρωπο συνήθως εντοπίζεται στα άνω άκρα και μπορεί να προκαλέσει κάκωση ή λοίμωξη. Πρέπει να ελέγξετε τα αυτιά του ασθενούς για πιθανές ενδείξεις στροφής, βίαιου τραβήγματος, τσιμπήματος ή για σημάδια συχνών χτυπημάτων στο εξωτερικό μέρος των αυτιών.

Πρέπει να διερευνήσετε τις πολλαπλές εκχυμώσεις που βρισκονται σε διαφορετικά στάδια απορρόφησης, ελέγχοντας με ερωτήσεις τον ασθενή και ανατρέχοντας στις συνήθεις δραστηριότητες της καθημερινής του ζωής.

 Τα εγκαύματα αποτελούν συχνή μορφή κακοποίησης. 

Η συνήθης κακοποίηση με έγκαυμα προκαλείται από κάψιμο με τσιγάρο, σπίρτα, θερμαινόμενα μεταλλικά αντικείμενα ή από την αναγκαστική επαφή με καυτά υγρά, ή χημικά υλικά και με πηγές παροχής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πολλές φορές μπορεί να είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς κάποια διαφορά στο «ευ ζειν» των ηλικιωμένων ατόμων πού έχουν υποστεί οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης. 

Πρέπει να προσέξετε το σωματικό βάρος του ασθενούς και να προσπαθήσετε να διευκρινήσετε εάν ο ασθενής εμφανίζει υποθρεψία ή αδυνατεί να κερδίσει βάρος μέσα στο περιβάλλον που βρίσκεται. 

Παρουσιάζει ο ασθενής τρομερή όρεξη; 

Έχει διακοπεί η φαρμακευτική του αγωγή;

Πρέπει επίσης να ελέγξετε για πιθανές ενδείξεις εγκατάλειψης, όπως ευρήματα ελλιπούς υγιεινής ή κακής υγιεινής του στόματος, ανεπαρκούς ρύθμισης της θερμοκρασίας, ή έλλειψη βασικών ανέσεων στο σπίτι.

Θεωρείστε τις όποιες κακώσεις στα γεννητικά όργανα ή το ορθό, χωρίς αναφερόμενο τραυματισμό, ως ενδείξεις πιθανής σεξουαλικής κακοποίησης σε κάθε ασθενή. 

Οι ηλικιωμένοι ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης είναι δυνατό να μην μπορέσουν ποτέ να καταγγείλουν μια τέτοια πράξη. 

Επιπλέον, πολλές γυναίκες αποφεύγουν να καταγγείλουν πράξεις σεξουαλικής κακοποίησης εξαιτίας της ντροπής που αισθάνονται αλλά και της πίεσης που υφίστανται για να ξεχάσουν.

Οδηγίες για την Καταγραφή

Όπως σε όλα τα νομικά περίπλοκα και συναισθηματικά φορτισμένα θέματα, το ενδεχόμενο κακοποίησης ενός ηλικιωμένου ανθρώπου απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτική τεκμηρίωση. Πρέπει να είστε σχολαστικοί, αντικειμενικοί και ρεαλιστές, αποφεύγοντας τις αβάσιμες απόψεις και τις προσωπικές κρίσεις, καθώς είναι πιθανόν να κληθείτε να καταθέσετε τη γνωμάτευσή σας σε δίκη.

Κακοποίηση Ηλικιωμένου Ατόμου (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Πρώτο

Εξέταση του Κακοποιημένου Ηλικιωμένου Ατόμου - Μορφές κακοποίησης του ηλικιωμένου ατόμου - Σημεία Σωματικής Κακοποίησης (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Δεύτερο

Επείγουσα Ιατρική 

Π.Χ. Πασχαλίδη

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ