Μέρος Πρώτο
Μέρος Δεύτερο
Μέρος Τρίτο
Μέρος Τέταρτο
Επιμέλεια
Παναγιώτης Σπανός
Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου
Το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας
Η επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα, με τον τρόπο τον οποίο μπορούμε να την ορίσουμε σήμερα δεν είχε κάνει την εμφάνιση της στην Ελλάδα μέχρι και το 1987.
Πραγματοποιώντας μια ιστορική αναδρομή στο συγκεκριμένο κομμάτι, το 1915 από το σωματείο «Σωτήρ» δημιουργήθηκε κοντά στην Βουλή των Αθηνών ένας σταθμός πρώτων βοηθειών, ο οποίος και διέθετε τρία οχήματα ασθενοφόρων.
Το 1931 το σωματείο διαλύεται και έτσι από το 1932 μέχρι το 1988 ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (ΕΕΣ) και οι Σαμαρείτες του ιδρύουν πολλαπλούς σταθμούς πρώτων βοηθειών με δικά τους ασθενοφόρα σε Αθήνα, Πάτρα και Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα το 1965 το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) δημιούργησε με τη σειρά του δικούς του σταθμούς πρώτων βοηθειών με ασθενοφόρα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα.
Φτάνοντας έτσι στο 1975 όπου πραγματοποιείται η ίδρυση του Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΚΑΒ) μόνο στην πόλη της Αθήνας, έχοντας την βάση του στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών.
Ο αριθμός κλήσης του ΚΑΒ , όπως και σήμερα, ήταν το 166, αλλά την ίδια στιγμή υπήρχαν διαφορετικοί αριθμοί για τα ασθενοφόρα του ΕΕΣ και του ΙΚΑ. Αυτό συνέχισε να συμβαίνει μέχρι και το 1986 όπου πραγματοποιήθηκε συγχώνευση του προσωπικού και του εξοπλισμού των ΕΕΣ και ΙΚΑ στο Κέντρο Άμεσης Βοήθειας και το 166 θεσμοθετήθηκε ως ο εθνικός αριθμός κλήσης για έκτακτη ανάγκη(31).
Η συγχώνευση αυτή έφερε αλλαγές αρχικά στο όνομα του φορέα. Καθιερώνεται το 1987 η ονομασία Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ) μέσω του νόμου 1579 (32) , ο οποίος «πέρασε» το 1986.
Σύμφωνα λοιπόν με την παράγραφο 2 του άρθρου 7 του συγκεκριμένου νόμου , ο σκοπός του ΕΚΑΒ είναι η οργάνωση της άμεσης βοήθειας σε επείγουσες καταστάσεις, η επείγουσα ιατρική φροντίδα στους πολίτες καθώς και η μεταφορά αυτών στoυς υγειονομικούς χώρους (32).
Το ΕΚΑΒ είναι ένας εθνικός δημόσιος οργανισμός, ο οποίος χρηματοδοτείται εξολοκλήρου από το κράτος, υπάγεται στο Υπουργείο Υγείας και έχει τα κεντρικά του στην Αθήνα. Εκτός όμως από την πόλη της Αθήνας, βάσεις υπάρχουν και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας όπως η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, το Ηράκλειο της Κρήτης, Λάρισσα, Καβάλα, Ιωάννινα, Αλεξανδρούπολη, Λαμία, Μυτιλήνη, Τρίπολη και Κοζάνη. Ο βασικός αριθμός που εξυπηρετεί σε όλη την χώρα τις κλήσεις στην υπηρεσία είναι το 166, όμως όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη έτσι και στην Ελλάδα υπάρχει και το 112 που είναι ο Ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης(24).
Όλοι οι σταθμοί και υποσταθμοί του ΕΚΑΒ έχουν το δικό τους προσωπικό, την δική τους διαχείριση, επικοινωνίες και τηλεφωνικά κέντρα, γιατρούς, διασώστες, εξοπλισμό και φυσικά τα ασθενοφόρα. Εκτός από την παροχή προνοσοκομειακής φροντίδας με τα ασθενοφόρα το ΕΚΑΒ διαθέτει και μοτοσυκλέτες αλλά και πραγματοποιεί αεροδιακομιδές στα νησιά ή τις δυσπρόσιτες περιοχές.
Υπάρχουν δύο τύποι ασθενοφόρων που χρησιμοποιεί η υπηρεσία. Τα βασικού τύπου και οι κινητές ιατρικές μονάδες. Τα βασικού τύπου οχήματα είναι αυτά τα οποία συναντά κανείς συχνότερα στο δρόμο. Είναι εξοπλισμένα με τα απλά εργαλεία διατήρησης βατότητας αεραγωγού, αναρρόφηση , υλικό πρώτων βοηθειών για περιποίηση τραυμάτων, σανίδες και φορεία ακινητοποίησης, , σετ ενδοφλέβιων γραμμών, οξυγόνο και αυτόματους εξωτερικούς απινιδιστές.
Τα βασικά ασθενοφόρα επανδρώνουν αποκλειστικά δύο διασώστες. Όσον αφορά τις κινητές μονάδες αυτές διαθέτουν
εκτός από τον εξοπλισμό που υπάρχει και στα βασικά ασθενοφόρα, προηγμένα συστήματα διαχείρισης αεραγωγού, αναπνευστήρες, ηλεκτροκαρδιογράφος – απινιδωτής, παλμικό οξύμετρο, μόνιτορ καθώς και φαρμακευτικός εξοπλισμός. Σε αυτού του τύπου τα οχήματα επιβαίνει συνήθως ένας γιατρός και ένας διασώστης. Αυτή τη στιγμή στο λεκανοπέδειο Αττικής λειτουργούν σε καθημερινή βάση 12 ΚΙΜ με τις 8 από αυτές να είναι εικοσιτετράωρες και τις υπόλοιπες να έχουν ωράριο 08.00 – 23.00(34).
Η άμεση επέμβαση όμως γίνεται από τις μοτοσυκλέτες, οι οποίες χρησιμοποιούνται όπως αναφέρθηκε και παραπάνω σε αρκετές χώρες. Ο βασικός σκοπός των μοτοσυκλετών είναι η αντιμετώπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, κυρίως στις μεγαλουπόλεις καθώς και η ταχεία ανταπόκριση σε επείγοντα περιστατικά, όταν ειδικά το ασθενοφόρο δεν δύναται να βρίσκεται εκεί γρήγορα(31).
Η ίδρυση του τμήματος των μοτοσυκλετών πραγματοποιήθηκε το 1996, με τους αναβάτες να είναι ένας γιατρός και ένας διασώστης. Το 2007 σταμάτησε η λειτουργία του και ξεκίνησε ξανά το 2010 απασχολώντας μόνο πτυχιούχους διασώστες. Ο εξοπλισμός τους αποτελείται από μόνιτορ, παλμικό οξύμετρο, συσκευή αναρρόφησης, σετ φλεβοκέντησης, φιάλες O2 καθώς και κιτ αεραγωγών(35).
Ο ρόλος του ΕΚΑΒ δεν περιορίζεται στα μεμονωμένα περιστατικά έκτακτης ανάγκης καθώς αποτελεί βασικό συστατικό της ανταπόκρισης σε μαζικές καταστροφές. Για τον λόγο αυτό υπάρχει το Ειδικό Τμήμα Ιατρικής Καταστροφών (ΕΤΙΚ), το οποίο αποτελείται από γιατρούς και πληρώματα του ΕΚΑΒ τα οποία έχουν εκπαιδευτεί πάνω στις μαζικές απώλειες υγείας.
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα
Προκειμένου να μπορέσει κάποιος να εργαστεί στο ΕΚΑΒ χρειάζεται να έχει περάσει με επιτυχία την 2.5 ετών, σύμφωνα και με τις τελευταίες αλλαγές, σχολή φοίτησης.
Το ΙΕΚ του ΕΚΑΒ ξεκίνησε την λειτουργία του το 2000 με σκοπό να στελεχώσει όλα τα κινητά μέσα της υπηρεσίας με προσωπικό εκπαιδευμένο, εξειδικευμένο και έτοιμο να ανταποκριθεί επιτυχώς στο οποιοδήποτε επείγον.
Πριν από το 2000 και περίπου την ίδια εποχή που ιδρύθηκε το ΕΚΑΒ, το 1987, δημιουργήθηκαν παράλληλα και κέντρα επιμόρφωσης σχεδόν σε όλες τις βάσεις.
Μέχρι και το 1989 όλοι οι διασώστες λαμβάνανε μια εκπαίδευση 40 ωρών, η οποία ουσιαστικά είχε τη δομή της εκπαίδευσης του πρώτου ανταποκριτή του Αμερικάνικου μοντέλου.
To 1989 και κάτω από τη ρύθμιση του Υπουργείου Υγείας έκανε την εμφάνιση του ένα πρόγραμμα βασικής εκπαίδευσης του
Τεχνικού Επείγουσας Ιατρικής μέχρι να φτάσουμε τελικά στο 2000 όπου και ξεκίνησε και συνεχίζει μέχρι σήμερα η λειτουργία του ΙΕΚ ΕΚΑΒ.
Το ΙΕΚ σήμερα λειτουργεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με την ειδικότητα «Διασώστης – Πλήρωμα Ασθενοφόρου» ,η εισαγωγή των σπουδαστών σε αυτό γίνεται δύο φορές τον χρόνο ( Σεπτέμβριο – Φεβρουάριο), ενώ η φοίτηση παρέχεται δωρεάν (31).
Στην σχολή γίνεται διδασκαλία μαθημάτων όπως ανατομία, φυσιολογία, μικροβιολογία, παθοφυσιολογία, φαρμακολογία ενώ δίνεται μεγάλη βάση όπως είναι φυσικό στα επείγοντα παθολογικά και στην επείγουσα προνοσοκομειακή ανταπόκριση στο τραύμα.
Εκτός από το κομμάτι των θεωρητικών μαθημάτων ένα μεγάλο μέρος της φοίτησης αφιερώνεται στο πρακτικό κομμάτι , ενώ στα δύο τελευταία εξάμηνα οι φοιτητές είναι υποχρεωμένοι να πραγματοποιήσουν πρακτική άσκηση στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων καθώς και να ολοκληρώσουν 960 ώρες κάνοντας βάρδιες στα ασθενοφόρα.
Πολύ σημαντικό είναι ότι έχει προβλεφθεί η δυνατότητα στους ήδη εργαζομένους διασώστες στην υπηρεσία, να παρακολουθήσουν ένα ταχύρυθμο μονοετές πρόγραμμα, προκειμένου να λάβουν και αυτοί παρόμοια εκπαίδευση με τους αποφοίτους του ΙΕΚ.
Όσον αφορά το καθηκοντολόγιο των διασωστών η εκπαίδευση ουσιαστικά μπορεί να εξισωθεί με αυτή του Τεχνικού Επείγουσας Ιατρικής βασικής εκπαίδευσης (EMT – B), καθώς οι απόφοιτοι της σχολής αν και διδάσκονται ένα μεγάλο κομμάτι της επείγουσας , στην πραγματικότητα δεν καλύπτονται νομικά ώστε να πραγματοποίησουν αρκετές από αυτές τις πράξεις στο πεδίο.
Ορισμένες από αυτές είναι η ενδοτραχειακή διασωλήνωση, κρικοθυροειδοτομή, χορήγηση φαρμάκων, κινήσεις που ουσιαστικά για την χώρα χαρακτηρίζονται ως Ιατρικές πράξεις.
Στην Ελλάδα ακόμα δεν υπάρχει η δυνατότα στους γιατρούς να πραγματοποιήσουν ειδικότητα στην επείγουσα Ιατρική.
Οι πρώτοι γιατροί οι οποίοι είχαν προσληφθεί από το ΕΚΑΒ ήταν κυρίως αναισθησιολόγοι ή καρδιολόγοι. Από το 1995 όμως και πάλι μέσα στα πλαίσια της υπηρεσίας, δημιουργήθηκε ετήσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης των γιατρών που ενδιαφερόντουσαν στο επείγον.
Η ΕΠΙ(Επείγουσα Προνοσοκομειακή Ιατρική) όπως ονομάζεται λειτουργεί μέχρι και σήμερα κάθε χρόνο στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη ενώ κατά περιόδους και στο Ηράκλειο της Κρήτης και στα Ιωάννινα. Το πρόγραμμα είναι διάρκειας 400 ωρών, που χωρίζεται σε 75 θεωρητικές ώρες, 25 πρακτικές και οι υπόλοιπες 300 σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, μονάδες εντατικής θεραπείας, τμήματα αναισθησιολογίας και παρέχεται εντελώς δωρεάν σε όλους τους ενδιαφερόμενους γιατρούς(31).
Η λειτουργία του τηλεφωνικού κέντρου
Κάθε πολίτης ο οποίος αναζητεί την βοήθεια του ΕΚΑΒ καλεί ως επί το πλείστον τον αριθμό 166 και σε κάποιες περιπτώσεις και τον αριθμό 112.
Το τηλεφωνικό κέντρο επανδρώνεται από τηλεφωνητές οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την απάντηση και καταγραφή αυτής της πρώτης κλήσης, τους ασυρματιστές , οι οποίοι παίρνουν την πληροφορία από τους τηλεφωνητές και την μεταφέρουν στο ασθενοφόρο, καθώς και κάποιον γιατρό ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για ιατρικές αποφάσεις που ίσως χρειαστεί να ληφθούν κατά την διάρκεια της βάρδιας.
Προκειμένου να μπορέσει κάποιος διασώστης να εργαστεί στο τηλεφωνικό κέντρο του ΕΚΑΒ, χρειάζεται να περάσει μια περαιτέρω εκπαίδευση η οποία περιλαμβάνει μαθήματα επικοινωνίας, τεχνολογίας καθώς και την εκμάθηση των πρωτοκόλλων ανάλογα με τα περιστατικά που θα υπάρξουν στις κλήσεις.
Ο ρόλος του τηλεφωνητή εκτός από την από την καταγραφή των περιστατικών και την παραπομπή αυτών στον ασυρματιστή , είναι και το να δώσει την σωστή προτεραιότητα στα περιστατικά τα οποία κρίνει ότι είναι σοβαρότερα αλλά και να παρέχει τηλεφωνικά πρώτες βοήθειες εάν χρειαστεί μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου(31).
Ο ρόλος των εθελοντικών διασωστικών οργανώσεων
Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της διάσωσης στην Ελλάδα , είναι και οι εθελοντικές διασωστικές ομάδες οι οποίες υπάρχουν αρκετά χρόνια, και συνεχίζουν να αυξάνονται.
Μεγάλο θέμα συζήτησης όμως αποτελεί το αν αυτές οι ομάδες λαμβάνουν εκπαίδευση τέτοια ώστε να μπορούν να ανταπεξέρχονται στο επείγον χωρίς να μπαίνει σε κίνδυνο η ζωή ούτε του θύματος αλλά και ούτε του ίδιου του εθελοντή.
Αντίθετα με χώρες όπως η Γερμανία, στην Ελλάδα οι εθελοντές δεν λειτουργούν ως πρώτοι ανταποκριτές, καθώς αυτό τον ρόλο τον έχει αποκλειστικά και μόνο το ΕΚΑΒ.
Ο χώρος δράσης τους περιορίζεται σε εκδηλώσεις, αθλητικά γεγονότα, μεγάλες διοργανώσεις καθώς και πιθανές περιπτώσεις μαζικών καταστροφών. Οι τελευταίες είναι ίσως και οι μόνες περιπτώσεις στις οποίες οι εθελοντικές ομάδες συναντιούνται με το ΕΚΑΒ και ουσιαστικά χρειάζεται να συνεργαστούν για τον ίδιο σκοπό.
Μερικές από τις πιο γνωστές εθελοντικές ομάδες της Ελλάδας είναι:
- Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, Σώμα Εθελοντών Σαμαρειτών, Διασωστών & Ναυαγοσωστών
- Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ)
- Εθελοντική Διασωστική Ομάδα Κρίσεων (ΕΔΟΚ)
- Ομάδα Διαχειρίσης Κρίσεων (ΟΔΙΚ)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η επείγουσα Ιατρική και η επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα αποτελούν δύο πολύ σημαντικούς τομείς της Υγείας, οι οποίοι εξελίσσονται καθημερινά όλο και περισσότερο. Κάτι το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί αναμενόμενο και λογικό, καθώς είναι το κομμάτι του κλάδου της υγείας το οποίο αφορά το πως μπορεί να σωθεί ουσιαστικά και αποτελεσματικά μια ανθρώπινη ζωή.
Με την ολοκλήρωση της βιβλιογραφικής έρευνας μπορούμε να σταθούμε στα παρακάτω:
Παρόλο που στην Ευρώπη χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον το σύστημα του “stay and play”, δεν υπάρχει ομοιογένεια ανάμεσα στις χώρες με αποτέλεσμα η κάθε μια ουσιαστικά να το εφαρμόζει και να το λειτουργεί με τον δικό της τρόπο.
Η Γερμανία εκτός του ότι ουσιαστικά έχει εφαρμόσει στους διασώστες της, την Αμερικάνικη διαβάθμιση, έχει επιλέξει να λειτουργεί προνοσοκομειακά σχεδόν σε όλα τα περισταστικά μαζί με τον γιατρό.
Τα παραδείγματα της Αυστρίας και της Λιθουανίας, χώρες οι οποίες ακόμα δεν διαθέτουν διασώστες σαν πληρώματα ασθενοφόρου, αλλά λειτουργούν προνοσοκομειακά με γιατρούς και νοσηλευτές.
Ο ενεργός ρόλος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας προνοσοκομειακά σε αρκετές χώρες της Ευρώπης καθώς και στην Αμερική.
Το κομμάτι της χρηματοδότησης των συστημάτων υγείας και το πώς επηρεάζει την προνοσοκομειακή φροντίδα.
Η ανομοιογένεια που παρατηρείται ως προς την λειτουργία ενός EMS, αλλά και την εκπαίδευση των διασωστών ακόμα και ανάμεσα στις Σκανδιναβικές χώρες.
Η σημαντική διαφοροποίηση του Αγγλοσαξονικού με το Γαλλογερμανικό μοντέλο, η οποία παρουσιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι το Γαλλογερμανικό μοντέλο προτιμά Τεχνικούς Επείγουσας Ιατρικής βασικής εκπαίδευσης, ενώ το Αγγλοσαξονικό διασώστες με σημαντική εκπαίδευση και δυνατότητες.
Η ανάγκη της χρήσης εναλλακτικών μέσων ανταπόκρισης όπως είναι τα εναέρια και οι μοτοσυκλέτες άμεσης επέμβασης ανάλογα με την κρισιμότητα του περιστατικού και το μέρος το οποίο βρίσκεται την δεδομένη στιγμή.
Ο σημαντικός παράγοντας «εκπαίδευση» που ποικίλλει σημαντικά ανάμεσα στις χώρες, όπως και το καθηκοντολόγιο των διασωστών.
Η ανώτερη βαθμίδα του διασώστη στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, που ουσιαστικά των καθιστούν ικανό για την πραγματοποίηση σχεδόν οποιασδήποτε ιατρικής πράξης σε προνοσοκομειακό επίπεδο, χωρίς να είναι απαραίτητη η παρουσία γιατρού.
Ο καθορισμός στόχων απόκρισης στα περιστατικά από την πλειοψηφία των υπό μελέτη χωρών.
Η προσπάθεια αναβάθμισης των υπηρεσιών προνοσοκομειακής φροντίδας, μέσω του ΕΚΑΒ στον Ελλαδικό χώρο, μέσα από την εκπαίδευση καθώς και την δυνατότητα των αεροδιακομιδών, του τμήματος μαζικών καταστροφών και των μοτοσυκλετών.
Η σχολή του ΙΕΚ ΕΚΑΒ, η οποία δίνει την δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να παρακολουθήσουν ένα πλήρες πρόγραμμα εκπαίδευσης διασώστη.
Το κομμάτι της υποχρεωτικής χρηματοδοτούμενης συνεχιζόμενης εκπαίδευσης το οποίο θα πρέπει να καθιερωθεί στην Ελλάδα , καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν υφίσταται.
Ο ρόλος των εθελοντών διασωστών σε συνάρτηση με την θέση που τους δίνει η κάθε χώρα.
Παρατηρώντας λοιπόν τα παραπάνω συμπεράσματα, μπορούμε να διαπιστώσουμε τόσο αρκετές ομοιότητες ανάμεσα στις αναφερόμενες χώρες, όσο και φυσικά πολλές διαφορές.
Σημαντικό ωστόσο παραμένει το ότι ουσιαστικά στην Ευρώπη δεν υπάρχει μια κοινή γραμμή λειτουργίας των συστημάτων προνοσοκομειακής φροντίδας, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αποκλίσεις τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην εφαρμογή των προγραμμάτων.
Αυτό ίσως θα μπορούσε να λυθεί με το να θεσπιστεί ένα από κοινού σχέδιο δράσης, σύμφωνα με το οποίο θα λειτουργούσαν οι χώρες της Ευρώπης.
Αυτή η πρόταση δεν θα έλυνε μόνο προβλήματα λειτουργικά αλλά και ουσιαστικά.
Παράδειγμα χαρακτηριστικό ίσως θα μπορούσε να είναι μια μαζική καταστροφή στην οποία θα συμμετείχαν παραπάνω από μια χώρες και θα ήταν μεγάλης σημασίας η παρουσία μιας «κοινής γλώσσας» τόσο στο οργανωτικό κομμάτι, όσο και και στο κομμάτι της αντιμετώπισης των περιστατικών καθώς θα υπήρχε από πριν η γνώση για την κατάρτιση των διασωστών.
Ένα ακόμα θέμα που υπάρχει και θεωρητικά θα συνεχίσει να υπάρχει, έχει να κάνει με τον τρόπο που επιλέγει η κάθε χώρα να αντιμετωπίσει τα περιστατικά της.
Το scoop and run και το stay and play είναι δυο βάσεις που προσαρμόζονται στις ανάγκες στις κάθε χώρας και αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της οργάνωσης του συστήματος της.
Στην Ελλάδα περισσότερο χρησιμοποιείται μια μίξη αυτών των δύο συστημάτων παρά κάποιο ξεχωριστά. Και αυτό έχει να κάνει περισσότερο με την ανάγκη προσαρμογής στις συνθήκες οι οποίες προκύπτουν σε κάθε περιστατικό. Το πιο από τα δύο είναι πιο αποτελεσματικό ουσιαστικά δεν μπορεί να κριθεί καθώς για το κάθε ένα υπάρχουν και θετικές και αρνητικές παράμετροι.
Στο μεν Γαλλογερμανικό η αντιμετώπιση πραγματοποιείται ως επί το πλείστον στην σκηνή και υποστηρίζεται από γιατρούς με μειωμένη την συμμετοχή του παραϊατρικού εξοπλισμού και κατά συνέπεια των διασωστών.
Ενώ στο Αγγλοσαξονικό υπάρχει το ρίσκο του ότι πραγματοποιούνται ελάχιστες παρεμβάσεις στον άρρωστο στη σκηνή του ατυχήματος, έχοντας όμως ως θετικό την χρήση διασωστών και λιγότερο των γιατρών.
Στην Ελλάδα αν και έχουν πραγματοποιηθεί πολλές προσπάθειες ώστε να αναβαθμιστεί η εκπαίδευση και κατά συνέπεια η βαθμίδα του διασώστη, παραμένει ακόμα στον δευτεροβάθμιο κλάδο με 2,5 έτη σπουδών.
Το ιδανικότερο σενάριο για την ειδικότητα «Διασώστης – Πλήρωμα Ασθενοφόρου» θα ήταν η εισαγωγή της σχολής στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση είτε ως ΤΕΙ (Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα) είτε ως ΑΕΙ(Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα).
Επιπλέον θεωρείται αναγκαία η αναγνώριση της Επείγουσας Ιατρικής ως ειδικότητας από την πλευρά των γιατρών, κάτι το οποίο συμβαίνει ήδη εδώ και αρκετά χρόνια στις περισσότερες χώρες.
Για το κομμάτι των εθελοντικών οργανώσεων οι οποίες αυξάνονται ολοένα και περισσότερο, χρειάζονται πιο αυστηρά κριτήρια όσον αφορά το ποιος θα μπορεί να γίνει μέλος τους, ενώ θα ήταν αρκετά ουσιαστική η εκπαίδευση των εθελοντών σύμφωνα με τα πρότυπα των επαγγελματιών, έτσι ώστε να αποτελούν μια αποδοτική δύναμη σε περίπτωση ανάγκης.
Ανακεφαλαιώνοντας, γίνεται αντιληπτή η σημασία και η θέση της προνοσοκομειακής φροντίδας, καθώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η βάση και το πρώτο βήμα του συστήματος υγείας.
Αυτό βέβαια καθιστά επείγουσα και αναγκαία τη διαρκής ανάπτυξη και προσαρμογή στα σύγχρονα δεδομένα, από τη στιγμή που η λειτουργία της βρίσκεται μέσα σε ένα καθημερινά μεταβαλλόμενο και συνεχώς απαιτητικό περιβάλλον.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Spaite DW, Criss EA, Valenzuela TD, Guisto J. Emergency medical service systems research: problems of the past, challenges of the future. Ann Emerg Med. 1995 Aug;26(2):146–52.
2. Pan American Health Organization, Regional Office of the World Health Organization. Emergency medical services systems development: Lessons learned from the United States of America for developing countries. Washington, D. C., 2003.
3. Θεοδώρου Μ ., Σαρρής Μ ., Σούλης Σ. : «Συστήματα Υγείας» , Εκδόσεις Παπαζήση , Αθήνα 2001
4. EMS Role in Integrated Healthcare System [Internet]. EMSWorld.com. [cited 2016 Jul 21]. Available from: http://www.emsworld.com/article/12019896/ems-role-in-integratedhealthcare-system
5. Καλογεροπούλου, Μ., Μουρδουκούτας, Π., 2007. Υπηρεσίες Υγείας, τόμος Α, εκδόσεις Κλειδάριθμος, Αθήνα
6. Σουλιώτης, Κ. (2000). Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό σύστημα υγείας, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα
7. Bodemer C.W.: Baron Dominique Jean Larrey, Napoleon’s surgeon. Bulletin of the American College of Surgeons. 1982; 67 (7): 18–21.
8. Bossaert LL. The complexity of comparing different EMS systems—A survey of EMS systems in Europea. Annals of Emergency Medicine. 1993 Jan;22(1):99–102.
9. Herlitz J, Bahr J, Fischer M, Kuisma M, Lexow K, Thorgeirsson G. Resuscitation in Europe: a tale of five European regions. Resuscitation. 1999 Jul;41(2):121–31.
10. Pointer JE. Clinical characteristics of paramedics’ performance of endotracheal intubation. J Emerg Med. 1988 Dec;6(6):505–9.
11. Smith RM, Conn AK. Prehospital care − Scoop and run or stay and play? Injury. 2009 Nov;40, Supplement 4:S23–6.
12. Al-Shaqsi S. Models of International Emergency Medical Service (EMS) Systems. Oman Med J. 2010 Oct;25(4):320–3.
13. Hladki W, Andres J, Trybus M, Drwila R. Emergency medicine in Poland. Resuscitation. 2007 Nov;75(2):213–8.
14. Roessler M, Zuzan O. EMS systems in Germany. Resuscitation. 2006 Jan;68(1):45–9.
15. Hunyadi-Anticevic S. EMS System in Croatia. Resuscitation. 2006 Feb;68(2):185–91.
16. Vaitkaitis D. EMS systems in Lithuania. Resuscitation. 2008 Mar;76(3):329–32.
17. Weninger P, Hertz H, Mauritz W. International EMS: Austria. Resuscitation. 2005 Jun;65(3):249–54.
18. Adnet F, Lapostolle F. International EMS Systems: France. Resuscitation. 2004 Oct;63(1):7–9.
19. Gomes E, Araújo R, Soares-Oliveira M, Pereira N. International EMS systems: Portugal. Resuscitation. 2004 Sep;62(3):257–60.
20. Langhelle A, Lossius HM, Silfvast T, Björnsson HM, Lippert FK, Ersson A, et al. International EMS Systems: the Nordic countries. Resuscitation. 2004 Apr;61(1):9–21.
21. Kristiansen T, Søreide K, Ringdal KG, Rehn M, Krüger AJ, Reite A, et al. Trauma systems and early management of severe injuries in Scandinavia: Review of the current state. Injury. 2010 May;41(5):444–52.
22. Krüger AJ, Skogvoll E, Castrén M, Kurola J, Lossius HM. Scandinavian pre-hospital physician-manned Emergency Medical Services—Same concept across borders? Resuscitation. 2010 Apr;81(4):427–33.
23. Black JJM, Davies GD. International EMS Systems: United Kingdom. Resuscitation. 2005 Jan;64(1):21–9.
24. Analysis of Emergency Medical Systems Across the World [Internet]. [cited 2016 Nov 17]. Available from: http://docplayer.net/1321251-Analysis-of-emergency-medical-systemsacross-the-world.html
25. Pozner CN, Zane R, Nelson SJ, Levine M. International EMS Systems: The United States: past, present, and future. Resuscitation. 2004 Mar;60(3):239–44.
26. Sayre MR, Sakles JC, Mistler AF, Evans JC, Kramer AT, Pancioli AM. Field trial of endotracheal intubation by basic EMTs. Ann Emerg Med 1998;31(2):228–33.
27. US Department of Transportation—National Highway Traffic Safety Administration: Emergency medical technician-paramedic: national standard curriculum; 1998.
28. Culley LL, Henwood DK, Clark JJ, Eisenberg MS, Horton C. Increasing the efficiency of emergency medical services by using criteria based dispatch. Ann Emerg Med 1994;24(5):567–72.
29. Dunford JV. Emergency medical dispatch. Emerg Med Clin N Am 2002;20:859–75
30. Boston EMS. (2011). Boston EMS 2011 Annual Report. Boston: Boston EMS.
31. Papaspyrou E, Setzis D, Grosomanidis V, Manikis D, Boutlis D, Ressos C. International EMS systems: Greece. Resuscitation. 2004 Dec;63(3):255–9.
32. Νόμος 1579/1985 - ΦΕΚ 217/Α/23-12-1985 (Κωδικοποιημένος) [Internet]. Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας - e-nomothesia.gr. [cited 2016 Dec 13]. Available from: https://www.e-nomothesia.gr/kat-ygeia/n-1579-1985.html
33. Roudsari BS, Nathens AB, Arreola-Risa C, Cameron P, Civil I, Grigoriou G, et al. Emergency Medical Service (EMS) systems in developed and developing countries. Injury. 2007 Sep;38(9):1001–13.
34. Κινητές Ιατρικές Μονάδες – Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας [Internet]. [cited 2016 Dec 13]. Available from: http://www.ekab.gr/drastiriotites-ipiresies-mesa/kinites-iatrikesmonades/
35. Μοτοσυκλέτες Ταχείας Ανταπόκρισης – Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας [Internet]. [cited 2016 Dec 13]. Available from: http://www.ekab.gr/drastiriotites-ipiresiesmesa/motosikletes-tachias-antapokrisis/
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΘΕΜΑ: ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ. ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
ΜΕΤΑΠΤ.ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ – ΜΑΡΙΑ
ΑΘΗΝΑ 01/2017
https://drive.google.com/open?id=1gJ5pHanRV-14VtgJCoIHa7rRUDYbSBPl
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Μέρος Δεύτερο
Μέρος Τρίτο
Μέρος Τέταρτο
Παναγιώτης Σπανός
Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου
Το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας
Η επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα, με τον τρόπο τον οποίο μπορούμε να την ορίσουμε σήμερα δεν είχε κάνει την εμφάνιση της στην Ελλάδα μέχρι και το 1987.
Πραγματοποιώντας μια ιστορική αναδρομή στο συγκεκριμένο κομμάτι, το 1915 από το σωματείο «Σωτήρ» δημιουργήθηκε κοντά στην Βουλή των Αθηνών ένας σταθμός πρώτων βοηθειών, ο οποίος και διέθετε τρία οχήματα ασθενοφόρων.
Το 1931 το σωματείο διαλύεται και έτσι από το 1932 μέχρι το 1988 ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (ΕΕΣ) και οι Σαμαρείτες του ιδρύουν πολλαπλούς σταθμούς πρώτων βοηθειών με δικά τους ασθενοφόρα σε Αθήνα, Πάτρα και Θεσσαλονίκη.
Παράλληλα το 1965 το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) δημιούργησε με τη σειρά του δικούς του σταθμούς πρώτων βοηθειών με ασθενοφόρα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα.
Φτάνοντας έτσι στο 1975 όπου πραγματοποιείται η ίδρυση του Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΚΑΒ) μόνο στην πόλη της Αθήνας, έχοντας την βάση του στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών.
Ο αριθμός κλήσης του ΚΑΒ , όπως και σήμερα, ήταν το 166, αλλά την ίδια στιγμή υπήρχαν διαφορετικοί αριθμοί για τα ασθενοφόρα του ΕΕΣ και του ΙΚΑ. Αυτό συνέχισε να συμβαίνει μέχρι και το 1986 όπου πραγματοποιήθηκε συγχώνευση του προσωπικού και του εξοπλισμού των ΕΕΣ και ΙΚΑ στο Κέντρο Άμεσης Βοήθειας και το 166 θεσμοθετήθηκε ως ο εθνικός αριθμός κλήσης για έκτακτη ανάγκη(31).
Η συγχώνευση αυτή έφερε αλλαγές αρχικά στο όνομα του φορέα. Καθιερώνεται το 1987 η ονομασία Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ) μέσω του νόμου 1579 (32) , ο οποίος «πέρασε» το 1986.
Σύμφωνα λοιπόν με την παράγραφο 2 του άρθρου 7 του συγκεκριμένου νόμου , ο σκοπός του ΕΚΑΒ είναι η οργάνωση της άμεσης βοήθειας σε επείγουσες καταστάσεις, η επείγουσα ιατρική φροντίδα στους πολίτες καθώς και η μεταφορά αυτών στoυς υγειονομικούς χώρους (32).
Το ΕΚΑΒ είναι ένας εθνικός δημόσιος οργανισμός, ο οποίος χρηματοδοτείται εξολοκλήρου από το κράτος, υπάγεται στο Υπουργείο Υγείας και έχει τα κεντρικά του στην Αθήνα. Εκτός όμως από την πόλη της Αθήνας, βάσεις υπάρχουν και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας όπως η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, το Ηράκλειο της Κρήτης, Λάρισσα, Καβάλα, Ιωάννινα, Αλεξανδρούπολη, Λαμία, Μυτιλήνη, Τρίπολη και Κοζάνη. Ο βασικός αριθμός που εξυπηρετεί σε όλη την χώρα τις κλήσεις στην υπηρεσία είναι το 166, όμως όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη έτσι και στην Ελλάδα υπάρχει και το 112 που είναι ο Ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης(24).
Όλοι οι σταθμοί και υποσταθμοί του ΕΚΑΒ έχουν το δικό τους προσωπικό, την δική τους διαχείριση, επικοινωνίες και τηλεφωνικά κέντρα, γιατρούς, διασώστες, εξοπλισμό και φυσικά τα ασθενοφόρα. Εκτός από την παροχή προνοσοκομειακής φροντίδας με τα ασθενοφόρα το ΕΚΑΒ διαθέτει και μοτοσυκλέτες αλλά και πραγματοποιεί αεροδιακομιδές στα νησιά ή τις δυσπρόσιτες περιοχές.
Υπάρχουν δύο τύποι ασθενοφόρων που χρησιμοποιεί η υπηρεσία. Τα βασικού τύπου και οι κινητές ιατρικές μονάδες. Τα βασικού τύπου οχήματα είναι αυτά τα οποία συναντά κανείς συχνότερα στο δρόμο. Είναι εξοπλισμένα με τα απλά εργαλεία διατήρησης βατότητας αεραγωγού, αναρρόφηση , υλικό πρώτων βοηθειών για περιποίηση τραυμάτων, σανίδες και φορεία ακινητοποίησης, , σετ ενδοφλέβιων γραμμών, οξυγόνο και αυτόματους εξωτερικούς απινιδιστές.
Τα βασικά ασθενοφόρα επανδρώνουν αποκλειστικά δύο διασώστες. Όσον αφορά τις κινητές μονάδες αυτές διαθέτουν
εκτός από τον εξοπλισμό που υπάρχει και στα βασικά ασθενοφόρα, προηγμένα συστήματα διαχείρισης αεραγωγού, αναπνευστήρες, ηλεκτροκαρδιογράφος – απινιδωτής, παλμικό οξύμετρο, μόνιτορ καθώς και φαρμακευτικός εξοπλισμός. Σε αυτού του τύπου τα οχήματα επιβαίνει συνήθως ένας γιατρός και ένας διασώστης. Αυτή τη στιγμή στο λεκανοπέδειο Αττικής λειτουργούν σε καθημερινή βάση 12 ΚΙΜ με τις 8 από αυτές να είναι εικοσιτετράωρες και τις υπόλοιπες να έχουν ωράριο 08.00 – 23.00(34).
Η άμεση επέμβαση όμως γίνεται από τις μοτοσυκλέτες, οι οποίες χρησιμοποιούνται όπως αναφέρθηκε και παραπάνω σε αρκετές χώρες. Ο βασικός σκοπός των μοτοσυκλετών είναι η αντιμετώπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, κυρίως στις μεγαλουπόλεις καθώς και η ταχεία ανταπόκριση σε επείγοντα περιστατικά, όταν ειδικά το ασθενοφόρο δεν δύναται να βρίσκεται εκεί γρήγορα(31).
Η ίδρυση του τμήματος των μοτοσυκλετών πραγματοποιήθηκε το 1996, με τους αναβάτες να είναι ένας γιατρός και ένας διασώστης. Το 2007 σταμάτησε η λειτουργία του και ξεκίνησε ξανά το 2010 απασχολώντας μόνο πτυχιούχους διασώστες. Ο εξοπλισμός τους αποτελείται από μόνιτορ, παλμικό οξύμετρο, συσκευή αναρρόφησης, σετ φλεβοκέντησης, φιάλες O2 καθώς και κιτ αεραγωγών(35).
Ο ρόλος του ΕΚΑΒ δεν περιορίζεται στα μεμονωμένα περιστατικά έκτακτης ανάγκης καθώς αποτελεί βασικό συστατικό της ανταπόκρισης σε μαζικές καταστροφές. Για τον λόγο αυτό υπάρχει το Ειδικό Τμήμα Ιατρικής Καταστροφών (ΕΤΙΚ), το οποίο αποτελείται από γιατρούς και πληρώματα του ΕΚΑΒ τα οποία έχουν εκπαιδευτεί πάνω στις μαζικές απώλειες υγείας.
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα
Προκειμένου να μπορέσει κάποιος να εργαστεί στο ΕΚΑΒ χρειάζεται να έχει περάσει με επιτυχία την 2.5 ετών, σύμφωνα και με τις τελευταίες αλλαγές, σχολή φοίτησης.
Το ΙΕΚ του ΕΚΑΒ ξεκίνησε την λειτουργία του το 2000 με σκοπό να στελεχώσει όλα τα κινητά μέσα της υπηρεσίας με προσωπικό εκπαιδευμένο, εξειδικευμένο και έτοιμο να ανταποκριθεί επιτυχώς στο οποιοδήποτε επείγον.
Πριν από το 2000 και περίπου την ίδια εποχή που ιδρύθηκε το ΕΚΑΒ, το 1987, δημιουργήθηκαν παράλληλα και κέντρα επιμόρφωσης σχεδόν σε όλες τις βάσεις.
Μέχρι και το 1989 όλοι οι διασώστες λαμβάνανε μια εκπαίδευση 40 ωρών, η οποία ουσιαστικά είχε τη δομή της εκπαίδευσης του πρώτου ανταποκριτή του Αμερικάνικου μοντέλου.
To 1989 και κάτω από τη ρύθμιση του Υπουργείου Υγείας έκανε την εμφάνιση του ένα πρόγραμμα βασικής εκπαίδευσης του
Τεχνικού Επείγουσας Ιατρικής μέχρι να φτάσουμε τελικά στο 2000 όπου και ξεκίνησε και συνεχίζει μέχρι σήμερα η λειτουργία του ΙΕΚ ΕΚΑΒ.
Το ΙΕΚ σήμερα λειτουργεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με την ειδικότητα «Διασώστης – Πλήρωμα Ασθενοφόρου» ,η εισαγωγή των σπουδαστών σε αυτό γίνεται δύο φορές τον χρόνο ( Σεπτέμβριο – Φεβρουάριο), ενώ η φοίτηση παρέχεται δωρεάν (31).
Στην σχολή γίνεται διδασκαλία μαθημάτων όπως ανατομία, φυσιολογία, μικροβιολογία, παθοφυσιολογία, φαρμακολογία ενώ δίνεται μεγάλη βάση όπως είναι φυσικό στα επείγοντα παθολογικά και στην επείγουσα προνοσοκομειακή ανταπόκριση στο τραύμα.
Εκτός από το κομμάτι των θεωρητικών μαθημάτων ένα μεγάλο μέρος της φοίτησης αφιερώνεται στο πρακτικό κομμάτι , ενώ στα δύο τελευταία εξάμηνα οι φοιτητές είναι υποχρεωμένοι να πραγματοποιήσουν πρακτική άσκηση στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων καθώς και να ολοκληρώσουν 960 ώρες κάνοντας βάρδιες στα ασθενοφόρα.
Πολύ σημαντικό είναι ότι έχει προβλεφθεί η δυνατότητα στους ήδη εργαζομένους διασώστες στην υπηρεσία, να παρακολουθήσουν ένα ταχύρυθμο μονοετές πρόγραμμα, προκειμένου να λάβουν και αυτοί παρόμοια εκπαίδευση με τους αποφοίτους του ΙΕΚ.
Όσον αφορά το καθηκοντολόγιο των διασωστών η εκπαίδευση ουσιαστικά μπορεί να εξισωθεί με αυτή του Τεχνικού Επείγουσας Ιατρικής βασικής εκπαίδευσης (EMT – B), καθώς οι απόφοιτοι της σχολής αν και διδάσκονται ένα μεγάλο κομμάτι της επείγουσας , στην πραγματικότητα δεν καλύπτονται νομικά ώστε να πραγματοποίησουν αρκετές από αυτές τις πράξεις στο πεδίο.
Ορισμένες από αυτές είναι η ενδοτραχειακή διασωλήνωση, κρικοθυροειδοτομή, χορήγηση φαρμάκων, κινήσεις που ουσιαστικά για την χώρα χαρακτηρίζονται ως Ιατρικές πράξεις.
Στην Ελλάδα ακόμα δεν υπάρχει η δυνατότα στους γιατρούς να πραγματοποιήσουν ειδικότητα στην επείγουσα Ιατρική.
Οι πρώτοι γιατροί οι οποίοι είχαν προσληφθεί από το ΕΚΑΒ ήταν κυρίως αναισθησιολόγοι ή καρδιολόγοι. Από το 1995 όμως και πάλι μέσα στα πλαίσια της υπηρεσίας, δημιουργήθηκε ετήσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης των γιατρών που ενδιαφερόντουσαν στο επείγον.
Η ΕΠΙ(Επείγουσα Προνοσοκομειακή Ιατρική) όπως ονομάζεται λειτουργεί μέχρι και σήμερα κάθε χρόνο στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη ενώ κατά περιόδους και στο Ηράκλειο της Κρήτης και στα Ιωάννινα. Το πρόγραμμα είναι διάρκειας 400 ωρών, που χωρίζεται σε 75 θεωρητικές ώρες, 25 πρακτικές και οι υπόλοιπες 300 σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, μονάδες εντατικής θεραπείας, τμήματα αναισθησιολογίας και παρέχεται εντελώς δωρεάν σε όλους τους ενδιαφερόμενους γιατρούς(31).
Η λειτουργία του τηλεφωνικού κέντρου
Κάθε πολίτης ο οποίος αναζητεί την βοήθεια του ΕΚΑΒ καλεί ως επί το πλείστον τον αριθμό 166 και σε κάποιες περιπτώσεις και τον αριθμό 112.
Το τηλεφωνικό κέντρο επανδρώνεται από τηλεφωνητές οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την απάντηση και καταγραφή αυτής της πρώτης κλήσης, τους ασυρματιστές , οι οποίοι παίρνουν την πληροφορία από τους τηλεφωνητές και την μεταφέρουν στο ασθενοφόρο, καθώς και κάποιον γιατρό ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για ιατρικές αποφάσεις που ίσως χρειαστεί να ληφθούν κατά την διάρκεια της βάρδιας.
Προκειμένου να μπορέσει κάποιος διασώστης να εργαστεί στο τηλεφωνικό κέντρο του ΕΚΑΒ, χρειάζεται να περάσει μια περαιτέρω εκπαίδευση η οποία περιλαμβάνει μαθήματα επικοινωνίας, τεχνολογίας καθώς και την εκμάθηση των πρωτοκόλλων ανάλογα με τα περιστατικά που θα υπάρξουν στις κλήσεις.
Ο ρόλος του τηλεφωνητή εκτός από την από την καταγραφή των περιστατικών και την παραπομπή αυτών στον ασυρματιστή , είναι και το να δώσει την σωστή προτεραιότητα στα περιστατικά τα οποία κρίνει ότι είναι σοβαρότερα αλλά και να παρέχει τηλεφωνικά πρώτες βοήθειες εάν χρειαστεί μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου(31).
Ο ρόλος των εθελοντικών διασωστικών οργανώσεων
Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της διάσωσης στην Ελλάδα , είναι και οι εθελοντικές διασωστικές ομάδες οι οποίες υπάρχουν αρκετά χρόνια, και συνεχίζουν να αυξάνονται.
Μεγάλο θέμα συζήτησης όμως αποτελεί το αν αυτές οι ομάδες λαμβάνουν εκπαίδευση τέτοια ώστε να μπορούν να ανταπεξέρχονται στο επείγον χωρίς να μπαίνει σε κίνδυνο η ζωή ούτε του θύματος αλλά και ούτε του ίδιου του εθελοντή.
Αντίθετα με χώρες όπως η Γερμανία, στην Ελλάδα οι εθελοντές δεν λειτουργούν ως πρώτοι ανταποκριτές, καθώς αυτό τον ρόλο τον έχει αποκλειστικά και μόνο το ΕΚΑΒ.
Ο χώρος δράσης τους περιορίζεται σε εκδηλώσεις, αθλητικά γεγονότα, μεγάλες διοργανώσεις καθώς και πιθανές περιπτώσεις μαζικών καταστροφών. Οι τελευταίες είναι ίσως και οι μόνες περιπτώσεις στις οποίες οι εθελοντικές ομάδες συναντιούνται με το ΕΚΑΒ και ουσιαστικά χρειάζεται να συνεργαστούν για τον ίδιο σκοπό.
Μερικές από τις πιο γνωστές εθελοντικές ομάδες της Ελλάδας είναι:
- Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, Σώμα Εθελοντών Σαμαρειτών, Διασωστών & Ναυαγοσωστών
- Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ)
- Εθελοντική Διασωστική Ομάδα Κρίσεων (ΕΔΟΚ)
- Ομάδα Διαχειρίσης Κρίσεων (ΟΔΙΚ)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η επείγουσα Ιατρική και η επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα αποτελούν δύο πολύ σημαντικούς τομείς της Υγείας, οι οποίοι εξελίσσονται καθημερινά όλο και περισσότερο. Κάτι το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί αναμενόμενο και λογικό, καθώς είναι το κομμάτι του κλάδου της υγείας το οποίο αφορά το πως μπορεί να σωθεί ουσιαστικά και αποτελεσματικά μια ανθρώπινη ζωή.
Με την ολοκλήρωση της βιβλιογραφικής έρευνας μπορούμε να σταθούμε στα παρακάτω:
Παρόλο που στην Ευρώπη χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον το σύστημα του “stay and play”, δεν υπάρχει ομοιογένεια ανάμεσα στις χώρες με αποτέλεσμα η κάθε μια ουσιαστικά να το εφαρμόζει και να το λειτουργεί με τον δικό της τρόπο.
Η Γερμανία εκτός του ότι ουσιαστικά έχει εφαρμόσει στους διασώστες της, την Αμερικάνικη διαβάθμιση, έχει επιλέξει να λειτουργεί προνοσοκομειακά σχεδόν σε όλα τα περισταστικά μαζί με τον γιατρό.
Τα παραδείγματα της Αυστρίας και της Λιθουανίας, χώρες οι οποίες ακόμα δεν διαθέτουν διασώστες σαν πληρώματα ασθενοφόρου, αλλά λειτουργούν προνοσοκομειακά με γιατρούς και νοσηλευτές.
Ο ενεργός ρόλος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας προνοσοκομειακά σε αρκετές χώρες της Ευρώπης καθώς και στην Αμερική.
Το κομμάτι της χρηματοδότησης των συστημάτων υγείας και το πώς επηρεάζει την προνοσοκομειακή φροντίδα.
Η ανομοιογένεια που παρατηρείται ως προς την λειτουργία ενός EMS, αλλά και την εκπαίδευση των διασωστών ακόμα και ανάμεσα στις Σκανδιναβικές χώρες.
Η σημαντική διαφοροποίηση του Αγγλοσαξονικού με το Γαλλογερμανικό μοντέλο, η οποία παρουσιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι το Γαλλογερμανικό μοντέλο προτιμά Τεχνικούς Επείγουσας Ιατρικής βασικής εκπαίδευσης, ενώ το Αγγλοσαξονικό διασώστες με σημαντική εκπαίδευση και δυνατότητες.
Η ανάγκη της χρήσης εναλλακτικών μέσων ανταπόκρισης όπως είναι τα εναέρια και οι μοτοσυκλέτες άμεσης επέμβασης ανάλογα με την κρισιμότητα του περιστατικού και το μέρος το οποίο βρίσκεται την δεδομένη στιγμή.
Ο σημαντικός παράγοντας «εκπαίδευση» που ποικίλλει σημαντικά ανάμεσα στις χώρες, όπως και το καθηκοντολόγιο των διασωστών.
Η ανώτερη βαθμίδα του διασώστη στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, που ουσιαστικά των καθιστούν ικανό για την πραγματοποίηση σχεδόν οποιασδήποτε ιατρικής πράξης σε προνοσοκομειακό επίπεδο, χωρίς να είναι απαραίτητη η παρουσία γιατρού.
Ο καθορισμός στόχων απόκρισης στα περιστατικά από την πλειοψηφία των υπό μελέτη χωρών.
Η προσπάθεια αναβάθμισης των υπηρεσιών προνοσοκομειακής φροντίδας, μέσω του ΕΚΑΒ στον Ελλαδικό χώρο, μέσα από την εκπαίδευση καθώς και την δυνατότητα των αεροδιακομιδών, του τμήματος μαζικών καταστροφών και των μοτοσυκλετών.
Η σχολή του ΙΕΚ ΕΚΑΒ, η οποία δίνει την δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να παρακολουθήσουν ένα πλήρες πρόγραμμα εκπαίδευσης διασώστη.
Το κομμάτι της υποχρεωτικής χρηματοδοτούμενης συνεχιζόμενης εκπαίδευσης το οποίο θα πρέπει να καθιερωθεί στην Ελλάδα , καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν υφίσταται.
Ο ρόλος των εθελοντών διασωστών σε συνάρτηση με την θέση που τους δίνει η κάθε χώρα.
Παρατηρώντας λοιπόν τα παραπάνω συμπεράσματα, μπορούμε να διαπιστώσουμε τόσο αρκετές ομοιότητες ανάμεσα στις αναφερόμενες χώρες, όσο και φυσικά πολλές διαφορές.
Σημαντικό ωστόσο παραμένει το ότι ουσιαστικά στην Ευρώπη δεν υπάρχει μια κοινή γραμμή λειτουργίας των συστημάτων προνοσοκομειακής φροντίδας, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αποκλίσεις τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην εφαρμογή των προγραμμάτων.
Αυτό ίσως θα μπορούσε να λυθεί με το να θεσπιστεί ένα από κοινού σχέδιο δράσης, σύμφωνα με το οποίο θα λειτουργούσαν οι χώρες της Ευρώπης.
Αυτή η πρόταση δεν θα έλυνε μόνο προβλήματα λειτουργικά αλλά και ουσιαστικά.
Παράδειγμα χαρακτηριστικό ίσως θα μπορούσε να είναι μια μαζική καταστροφή στην οποία θα συμμετείχαν παραπάνω από μια χώρες και θα ήταν μεγάλης σημασίας η παρουσία μιας «κοινής γλώσσας» τόσο στο οργανωτικό κομμάτι, όσο και και στο κομμάτι της αντιμετώπισης των περιστατικών καθώς θα υπήρχε από πριν η γνώση για την κατάρτιση των διασωστών.
Ένα ακόμα θέμα που υπάρχει και θεωρητικά θα συνεχίσει να υπάρχει, έχει να κάνει με τον τρόπο που επιλέγει η κάθε χώρα να αντιμετωπίσει τα περιστατικά της.
Το scoop and run και το stay and play είναι δυο βάσεις που προσαρμόζονται στις ανάγκες στις κάθε χώρας και αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της οργάνωσης του συστήματος της.
Στην Ελλάδα περισσότερο χρησιμοποιείται μια μίξη αυτών των δύο συστημάτων παρά κάποιο ξεχωριστά. Και αυτό έχει να κάνει περισσότερο με την ανάγκη προσαρμογής στις συνθήκες οι οποίες προκύπτουν σε κάθε περιστατικό. Το πιο από τα δύο είναι πιο αποτελεσματικό ουσιαστικά δεν μπορεί να κριθεί καθώς για το κάθε ένα υπάρχουν και θετικές και αρνητικές παράμετροι.
Στο μεν Γαλλογερμανικό η αντιμετώπιση πραγματοποιείται ως επί το πλείστον στην σκηνή και υποστηρίζεται από γιατρούς με μειωμένη την συμμετοχή του παραϊατρικού εξοπλισμού και κατά συνέπεια των διασωστών.
Ενώ στο Αγγλοσαξονικό υπάρχει το ρίσκο του ότι πραγματοποιούνται ελάχιστες παρεμβάσεις στον άρρωστο στη σκηνή του ατυχήματος, έχοντας όμως ως θετικό την χρήση διασωστών και λιγότερο των γιατρών.
Στην Ελλάδα αν και έχουν πραγματοποιηθεί πολλές προσπάθειες ώστε να αναβαθμιστεί η εκπαίδευση και κατά συνέπεια η βαθμίδα του διασώστη, παραμένει ακόμα στον δευτεροβάθμιο κλάδο με 2,5 έτη σπουδών.
Το ιδανικότερο σενάριο για την ειδικότητα «Διασώστης – Πλήρωμα Ασθενοφόρου» θα ήταν η εισαγωγή της σχολής στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση είτε ως ΤΕΙ (Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα) είτε ως ΑΕΙ(Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα).
Επιπλέον θεωρείται αναγκαία η αναγνώριση της Επείγουσας Ιατρικής ως ειδικότητας από την πλευρά των γιατρών, κάτι το οποίο συμβαίνει ήδη εδώ και αρκετά χρόνια στις περισσότερες χώρες.
Για το κομμάτι των εθελοντικών οργανώσεων οι οποίες αυξάνονται ολοένα και περισσότερο, χρειάζονται πιο αυστηρά κριτήρια όσον αφορά το ποιος θα μπορεί να γίνει μέλος τους, ενώ θα ήταν αρκετά ουσιαστική η εκπαίδευση των εθελοντών σύμφωνα με τα πρότυπα των επαγγελματιών, έτσι ώστε να αποτελούν μια αποδοτική δύναμη σε περίπτωση ανάγκης.
Ανακεφαλαιώνοντας, γίνεται αντιληπτή η σημασία και η θέση της προνοσοκομειακής φροντίδας, καθώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η βάση και το πρώτο βήμα του συστήματος υγείας.
Αυτό βέβαια καθιστά επείγουσα και αναγκαία τη διαρκής ανάπτυξη και προσαρμογή στα σύγχρονα δεδομένα, από τη στιγμή που η λειτουργία της βρίσκεται μέσα σε ένα καθημερινά μεταβαλλόμενο και συνεχώς απαιτητικό περιβάλλον.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Spaite DW, Criss EA, Valenzuela TD, Guisto J. Emergency medical service systems research: problems of the past, challenges of the future. Ann Emerg Med. 1995 Aug;26(2):146–52.
2. Pan American Health Organization, Regional Office of the World Health Organization. Emergency medical services systems development: Lessons learned from the United States of America for developing countries. Washington, D. C., 2003.
3. Θεοδώρου Μ ., Σαρρής Μ ., Σούλης Σ. : «Συστήματα Υγείας» , Εκδόσεις Παπαζήση , Αθήνα 2001
4. EMS Role in Integrated Healthcare System [Internet]. EMSWorld.com. [cited 2016 Jul 21]. Available from: http://www.emsworld.com/article/12019896/ems-role-in-integratedhealthcare-system
5. Καλογεροπούλου, Μ., Μουρδουκούτας, Π., 2007. Υπηρεσίες Υγείας, τόμος Α, εκδόσεις Κλειδάριθμος, Αθήνα
6. Σουλιώτης, Κ. (2000). Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό σύστημα υγείας, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα
7. Bodemer C.W.: Baron Dominique Jean Larrey, Napoleon’s surgeon. Bulletin of the American College of Surgeons. 1982; 67 (7): 18–21.
8. Bossaert LL. The complexity of comparing different EMS systems—A survey of EMS systems in Europea. Annals of Emergency Medicine. 1993 Jan;22(1):99–102.
9. Herlitz J, Bahr J, Fischer M, Kuisma M, Lexow K, Thorgeirsson G. Resuscitation in Europe: a tale of five European regions. Resuscitation. 1999 Jul;41(2):121–31.
10. Pointer JE. Clinical characteristics of paramedics’ performance of endotracheal intubation. J Emerg Med. 1988 Dec;6(6):505–9.
11. Smith RM, Conn AK. Prehospital care − Scoop and run or stay and play? Injury. 2009 Nov;40, Supplement 4:S23–6.
12. Al-Shaqsi S. Models of International Emergency Medical Service (EMS) Systems. Oman Med J. 2010 Oct;25(4):320–3.
13. Hladki W, Andres J, Trybus M, Drwila R. Emergency medicine in Poland. Resuscitation. 2007 Nov;75(2):213–8.
14. Roessler M, Zuzan O. EMS systems in Germany. Resuscitation. 2006 Jan;68(1):45–9.
15. Hunyadi-Anticevic S. EMS System in Croatia. Resuscitation. 2006 Feb;68(2):185–91.
16. Vaitkaitis D. EMS systems in Lithuania. Resuscitation. 2008 Mar;76(3):329–32.
17. Weninger P, Hertz H, Mauritz W. International EMS: Austria. Resuscitation. 2005 Jun;65(3):249–54.
18. Adnet F, Lapostolle F. International EMS Systems: France. Resuscitation. 2004 Oct;63(1):7–9.
19. Gomes E, Araújo R, Soares-Oliveira M, Pereira N. International EMS systems: Portugal. Resuscitation. 2004 Sep;62(3):257–60.
20. Langhelle A, Lossius HM, Silfvast T, Björnsson HM, Lippert FK, Ersson A, et al. International EMS Systems: the Nordic countries. Resuscitation. 2004 Apr;61(1):9–21.
21. Kristiansen T, Søreide K, Ringdal KG, Rehn M, Krüger AJ, Reite A, et al. Trauma systems and early management of severe injuries in Scandinavia: Review of the current state. Injury. 2010 May;41(5):444–52.
22. Krüger AJ, Skogvoll E, Castrén M, Kurola J, Lossius HM. Scandinavian pre-hospital physician-manned Emergency Medical Services—Same concept across borders? Resuscitation. 2010 Apr;81(4):427–33.
23. Black JJM, Davies GD. International EMS Systems: United Kingdom. Resuscitation. 2005 Jan;64(1):21–9.
24. Analysis of Emergency Medical Systems Across the World [Internet]. [cited 2016 Nov 17]. Available from: http://docplayer.net/1321251-Analysis-of-emergency-medical-systemsacross-the-world.html
25. Pozner CN, Zane R, Nelson SJ, Levine M. International EMS Systems: The United States: past, present, and future. Resuscitation. 2004 Mar;60(3):239–44.
26. Sayre MR, Sakles JC, Mistler AF, Evans JC, Kramer AT, Pancioli AM. Field trial of endotracheal intubation by basic EMTs. Ann Emerg Med 1998;31(2):228–33.
27. US Department of Transportation—National Highway Traffic Safety Administration: Emergency medical technician-paramedic: national standard curriculum; 1998.
28. Culley LL, Henwood DK, Clark JJ, Eisenberg MS, Horton C. Increasing the efficiency of emergency medical services by using criteria based dispatch. Ann Emerg Med 1994;24(5):567–72.
29. Dunford JV. Emergency medical dispatch. Emerg Med Clin N Am 2002;20:859–75
30. Boston EMS. (2011). Boston EMS 2011 Annual Report. Boston: Boston EMS.
31. Papaspyrou E, Setzis D, Grosomanidis V, Manikis D, Boutlis D, Ressos C. International EMS systems: Greece. Resuscitation. 2004 Dec;63(3):255–9.
32. Νόμος 1579/1985 - ΦΕΚ 217/Α/23-12-1985 (Κωδικοποιημένος) [Internet]. Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας - e-nomothesia.gr. [cited 2016 Dec 13]. Available from: https://www.e-nomothesia.gr/kat-ygeia/n-1579-1985.html
33. Roudsari BS, Nathens AB, Arreola-Risa C, Cameron P, Civil I, Grigoriou G, et al. Emergency Medical Service (EMS) systems in developed and developing countries. Injury. 2007 Sep;38(9):1001–13.
34. Κινητές Ιατρικές Μονάδες – Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας [Internet]. [cited 2016 Dec 13]. Available from: http://www.ekab.gr/drastiriotites-ipiresies-mesa/kinites-iatrikesmonades/
35. Μοτοσυκλέτες Ταχείας Ανταπόκρισης – Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας [Internet]. [cited 2016 Dec 13]. Available from: http://www.ekab.gr/drastiriotites-ipiresiesmesa/motosikletes-tachias-antapokrisis/
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΘΕΜΑ: ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ. ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
ΜΕΤΑΠΤ.ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ – ΜΑΡΙΑ
ΑΘΗΝΑ 01/2017
https://drive.google.com/open?id=1gJ5pHanRV-14VtgJCoIHa7rRUDYbSBPl
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου