Το πρόβλημα της αναζωογόνησης των νεκρών δεν είναι αφορά μόνο το παρόν και το μέλλον. Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας οι άνθρωποι έχουν κάνει προσπάθειες ανάνηψης θυμάτων με φτωχά συνήθως αποτέλεσματα. Παρόλο που η επιστήμη της ανάνηψης έχει εξελιχθεί σημαντικά λόγω των ανακάλυψεων του 20ου αιώνα ,η γνώση της ιστορικής προοπτικής θα βοηθήσει να προσδιορίσουμε τις ρίζες και την άνθηση της. Ο σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι να περιγράψει με χρονολογική σειρά την πρώιμη και μεταγενέστερη επιστήμη μέχρι τον 19ο αιώνα καθώς και τους τρόπους σκέψης που οδήγησαν στις ανακαλύψεις της επιστήμης της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.
ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας οι άνθρωποι πίστευαν ότι η ζωή και ο θάνατος καθορίζεται από τους θεούς . Η ίδια δοξασία ίσχυε και για την αναστροφή του θανάτου, ότι δηλαδή ήταν θέμα κάποιου θεού. Επομένως κάθε προσπάθεια αναζωογόνησης απαγορευόταν.
Παρόλαυτα,διάφορες μέθοδοι αναζωογόνησης χρησιμοποιήθηκαν ανά τους αιώνες με την παλιότερη καταγραφή να αναφέρεται περί το 3000 π.χ.•τότε εισήγαγαν καπνό στο ορθό (αυτό απεικονίζεται στα ιερογλυφικά και στις τοιχογραφίες σπηλαίων των Ίνκας της ανατολικής και κεντρικής Αμερικής).
Παρόλο που η αιγυπτιακή μυθολογία αναφέρει ότι ο Όσιρις (ο θεός των νεκρών) αναστένεται(εικόνα 1) με την ´ανάσα ζωής´ από την Ίσιδα (τη θεά της μαγείας), η αρχαιότερη γραπτή αναφορά στην αναζωογόνηση χρονολογείται στο 1500 π.χ.. όπου ο ασθενής κρέμεται από τα πόδια του και η αναπνοή επιτυγχάνεται αρχικά από την πίεση του στήθους και την απελευθέρωση του. Στη μάχη του Καντές (1237 π.χ.) ο βασιλιάς Χιρίμπα σχεδόν πνίγεται στον ποταμό απο τον Φαραώ Ραμσή Β.
Σε μια προσπάθεια να τον σώσουν και να βγάλουν νερό από τους πνεύμονες του οι στρατιώτες τον σηκώνουν από τα πόδια. Τότε ο επιτυχής αερισμός θεωρούταν μεγάλης σημασίας.
Στην αρχαία Κίνα προκειμένου να αερίσουν το θύμα το τοποθετούσαν πάνω σε ένα βόδι με τα χέρια στη μία μεριά και τα πόδια στην άλλη. Τον έβδομο αιώνα π.χ.προωθείται από τους Έλληνες φιλοσόφους η θεωρία του πνεύματος.
Η αθανασία επιτυγχάνεται όταν το πνεύμα αφήνει το σώμα με την τελευταία του πνοή. Για αυτόν τον λόγο ο αριστοκρατικός θάνατος επιτυγχάνεται με το σπαθί ή με το δηλητήριο. Το κρέμασμα,ο στραγγαλισμός και το πνίξιμο θεωρούνται τρομακτικοί τρόποι θανάτου( κατάλληλοι μόνο για ζώα).
Ο Ιπποκράτης ο Κίος (460-377 π.χ.) όπως επίσης και ο Έλληνας γιατρός Σορανός περιγράφουν τη διασωλήνωση σαν μια μέθοδο υποστήριξης του αερισμού στους ανθρώπους(πιθανώς σαν ένα μέσο ´εμφύσησης´ του πνεύματος πίσω στο σώμα.) 4-6
Ο Γαληνός από την Πέργαμο (δεύτερος αιώνας μ.χ.) πιστεύει ότι η η ζωή και η αρχική της θερμότητα παράγονται στο φούρνο της καρδιάς (εικόνα 2).
Όταν πεθαίνει κάποιος αυτός καταστρέφεται και δεν μπορεί να ανάψει ξανά (ο ´φούρνος´ της καρδιάς γίνεται μόνιμα ´παγωμένος´). Ένα άτομο που δεν αναπνέει δε λαμβάνει πνεύμα. Τα γραπτά του επηρεάσαν τόσο τους μαθητές που πείστηκαν ότι ο θάνατος δεν μπορεί να αναστραφεί.
Ο Γαληνός επίσης κάνει πειράματα σε μικρά ζώα(γουρούνια και πίθηκους). Σε ένα από αυτά χρησιμοποιεί φυσητήρα για να αερίσει τα πνευμόνια ενός νεκρού γουρούνιου,παρρατηρώντας έτσι για πρώτη φορά τη χρησιμότητα του τεχνητού αερισμού.7,8
ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Η Βίβλος ειναι γεμάτη από αναφορές στην ανάζωογόννηση αν και δεν αναφέρονται ξεκάθαρα με αυτό το όνομα. Οι προφήτες περιγράφουν τις προσπάθειες αναζωογόνησης χρησιμοποιώντας όρους όπως στόμα με στόμα, αναπνέοντας μέσα και πιέζοντας από πάνω.9
Η αρχαιότερη καταγραφείσα αναφορά στον τεχνητό αερισμό βρίσκεται στην παλαιά Διαθήκη όπου ο προφήτης Ηλίας τοποθετεί το στόμα του,τη μύτη του και τα χέρια του αντίστοιχα στο στόμα,στη μύτη και στα χέρια του παιδιού (εικόνα 3).
Όπως σκύβει πάνω από το παιδί αυτό γίνεται ζεστό. 10 Στο βιβλίο της Εξόδου η Εβραία μαία Puah ´ φυσάει στο στόμα του μωρού
για να το κάνει να κλάψει´. 11
Το Βαβλωνιακό Ταλμούδ (γραμμένο μεταξύ 200 και 500 μ.Χ.),ένα αρχείο ραββινικών αναφορών στα εβραϊκά έθιμα, ήθη και ιστορία αναφέρει ότι ένα γουρούνι με τραύμα στο λαιμό σώθηκε με μία τρύπα στην τραχεία από ένα κούφιο καλάμι. 12
ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ
Ο μεσαίωνας,μια περίοδος περίπου 1000 χρόνων , που ξεκινάει με την κατάρρευση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το 476 και τελειώνει με την Αναγέννηση και την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου το 1492 προσωρινά θέτει σε τέλμα την περαιτέρω ιατρική εξέλιξη.
Ο Μεσαίωνας φέρνει τη φεουδαρχία, τις σταυροφορίες και την εποχή της τυφλής πίστης απέναντι στην εκκλησιαστική εξουσία. Οποιαδήποτε προσπάθεια ακόμα για αναζωογόνηση απαγορεύεται αυτήν την περίοδο.
Η αξία της ανθρώπινης ζωής είναι τόσο υποτιμημένη ώστε σε περίπτωση ναυαγίου, ακόμα και το φορτίο ενός πλοίου θεωρείται ότι είναι πιο σημαντικό από το πλήρωμά του.
Επιπλέον, το ναυτικό δίκαιο αντιτίθεται ενάντια σε κάθε προσπάθεια ανάνηψης. Το πνιγμένο θύμα, με «τα πόδια του που κρέμονται στο νερό», δεν πρέπει να αγγίζεται αν οι εκπρόσωποι του νόμου δεν αποφασίσουν σχετικά με την αιτία του θανάτου του. 4
Οι αναφορές στην ανάνηψη είναι λιγοστές.
O Ιακώβ Μπεν Ασέρ (1269 - 1343) αναφέρεται στην αναζωογόνηση θυμάτων με διασωλήνωση, ενώ το 1472, ο Paolo Bagellardis συμβουλεύει μαίες να φυσούν στο στόμα των νεογέννητων που δεν αναπνέουν.13,14
Άλλες μέθοδοι ανάνηψης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου είναι:
Η «μέθοδος θερμότητας»: αναμμένα κάρβουνα και στάχτες εφαρμόζονται στο στήθος του θύματος, σε μια προσπάθεια να τονωθεί η αναπνοή και η αναθέρμανση του θύματος (εικόνα 4).
Η «μέθοδος της μαστιγώσεως»: το θύμα μαστιγώνεται σε μια προσπάθεια να ξεκινήσει αναπνοή ή, απλά, για να εκδηλώσει οποιουδήποτε είδους αντίδραση(εικόνα 4).
Η «μέθοδος βαρέλι»: το θύμα έχει τεθεί σε ένα βαρέλι, που βρίσκεται στο στομάχι του και να κυλιέται μπρος και πίσω. 15,16 (εικόνα 5)
Ενώ η Ευρώπη βυθίζεται στην επιστημονική λήθη, η άνοδος του Ισλάμ έχει ως αποτέλεσμα μια άνευ προηγουμένου άνθηση στην αραβική ιατρική και φαρμακευτική.
Ο Αβικέννας (981 - 1037) περιγράφει τη χρήση ενός καθετήρα από ασήμι ή χρυσό σε διασωλήνωση της τραχείας. 17
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΜΕ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΒΑΣΙΚΩΝ
ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΣΥΡΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ
2. ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ - Αναγέννηση, Διαφωτισμός, η Διασωλήνωση ανακαλύπτεται ξανά
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου