* * Μυθομανία: Αχαλίνωτη Φαντασία, ή Ψυχική Διαταραχή ?!

 

Γνωστή σε όλους η έκφραση «της Χαλιμάς τα παραμύθια» !!
 
 
Αγαπημένοι μου αναγνώστες φίλοι και φίλες μου.
Η έκφραση «της Χαλιμάς τα παραμύθια» προέρχεται από αληθινή ιστορία, μέσα απ’ την οποία εξετάζουμε τα προφίλ των πρωταγωνιστών της, για να καταλήξουμε σε συχνά φαινόμενα στην εποχή μας, την Μυθομανία και Μυθοπλασία !!
 
Και πράγματι, για μια μεγάλη μερίδα ατόμων η μυθοπλασία είναι τρόπος ζωής !!.
Και πράγματι, για μια μεγάλη μερίδα ατόμων η μυθοπλασία είναι τρόπος ζωής !!.
Σε κάποιες περιπτώσεις βέβαια θεωρείται χάρισμα όταν χρησιμοποιείται για δημιουργίες σεναρίων, μυθιστορημάτων κ.λ.π. – σε άλλες όμως αποβλέπει στο να καλύψει την ψεύτικη προσωπικότητα – και σε άλλες για να ενισχύσει την συνειδητή υποκρισία.
 
Το παρόν άρθρο μου ίσως να σας εκπλήξει, διότι η Μυθοπλασία διαφέρει κατά πολύ απ’ την Μυθομανία, και σίγουρα έχει ενδιαφέρον να γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά των μυθομανών.
Μάλιστα πρόκειται για μία από τις δυσκολότερες περιπτώσεις, διότι ο μυθομανής αρνείται να συνεργαστεί με τους ψυχολόγους - ψυχαναλυτές, για όλους τους λόγους που θα δείτε παρακάτω:
 
Στην Ψυχιατρική ορολογία, η Μυθομανία θεωρείται παθολογικό ψέμα, και είναι συνώνυμο με τον όρο Φανταστική Ψευδολογία «pseudologia phantastica».
  
Της Χαλιμάς τα παραμύθια:
 
Αλλά αφού πρόκειται για αληθινή ιστορία, πριν μπώ στο θέμα, την εξιστορώ εν’ συντομία:

 
* * Λέγεται πως ο Σουλτάνος Σαχριάρ ήταν ένας πολύ ωραίος και ελκυστικός άνδρας. Μετά όμως από μια τραυματική του εμπειρία, και συγκεκριμένα, μετά την εγκατάλειψη του από την πρώτη του γυναίκα που την είχε ερωτευτεί παράφορα.. μετέτρεψε την πίκρα του σε βάρβαρη τακτική. Και συγκεκριμένα, να παντρεύεται κάθε βράδυ και μία διαφορετική γυναίκα και να την σκοτώνει την αυγή, όταν εκείνη δεν είχε να του διηγηθεί κάτι ιδιαίτερα συναρπαστικό και άγνωστο για εκείνον !!.
Κάποια στιγμή ο Σουλτάνος άκουσε για την Χαλιμά, μια γυναίκα πανέμορφη με πολλές γνώσεις και μεγάλη φαντασία. Απροκάλυπτα την έκλεψε ο Σουλτάνος και την ανάγκασε να τον παντρευτεί. Η Χαλιμά βέβαια ήταν ενήμερη για το σπάνιο βίτσιο του Σουλτάνου. Και το ίδιο βράδυ που την κάλεσε στην κρεβατοκάμαρα του, πριν ακόμη την αγγίξει ερωτικά, της ζήτησε να του διηγηθεί κάτι που δεν το είχε ακούσει ποτέ άλλοτε στην ζωή του !!.
Απειλώντας την Χαλιμά πως όταν δεν θα έχει πλέον τίποτα ενδιαφέρον να του διηγηθεί θα της κόψει το κεφάλι.. εκείνη προκειμένου να σώσει την ζωή της, άφησε την φαντασία της να καλπάζει αχαλίνωτη. 
Και έτσι για 1.001 νύχτες "παραμύθιαζε" τον Σουλτάνο, με έναν τόσο μαγευτικό τρόπο που δεν χόρτανε να την ακούει !!.
 
(Παρένθεση): Μάλιστα οι χίλιες και μία νύχτες έμειναν έκτοτε στην ιστορία, ως νύχτες παράφορου έρωτα στην σφαίρα της φαντασίας. Γραφήκανε βιβλία και γυρίστηκαν ταινίες.
 
Κάποτε όμως ακόμη και τα παραμύθια κουράζουν:
Και έτσι η Χαμιλά αποφάσισε να του μιλήσει για τον έρωτα που ένιωθε για εκείνον. Ήταν η τελευταία της νύχτα, καθώς ο Σουλτάνος την σκότωσε. Και ο λόγος ήταν διότι αντιλήφθηκε πως για πρώτη της φορά ίσως του έλεγε την αλήθεια.. και απ’ την στιγμή που δεν μπορούσε να διαχωρίσει πλέον την αλήθεια απ’ το ψέμα, αυτό τον τρόμαζε !!.
 
ΕΡΩΤΗΜΑ: Μυθομανής ή ερωτευμένη η Χαλιμά ?!

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως η καημενούλα η Χαλιμά, για να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του Σουλτάνου αναγκαζόταν να πλάθει ιστορίες (μυθοπλασίες), με σκοπό να σώσει την ζωή της.
Ωστόσο, εξετάζοντας τα προφίλ των πρωταγωνιστών από ψυχιατρικής πλευράς, τα συμπεράσματα είναι ότι η Χαλιμά ήταν μυθομανής. Το απολάμβανε το παραμύθι, την εξιτάριζε που ο Σουλτάνος “ταξίδευε μέσα σε αυτό”. Γι’ αυτό κι άλλωστε το κάθε επόμενο παραμύθι της, ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρον και πολύ πιο διαφορετικό από κάθε προηγούμενο.  
Η μόνη της αλήθεια τελικά ήταν ο έρωτας της για εκείνον, που θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ως Σύνδρομο της Στοκχόλμης (όταν το θύμα ερωτεύεται τον θύτη του).  
 
ΕΡΩΤΗΜΑ: Μισογύνης, ή λάτρης της Μυθοπλασίας ο Σουλτάνος ?!.
 
Ο ορισμός του Μισογύνη είναι: Ο άντρας που ανεξαρτήτως του ερωτικού του προσανατολισμού, είναι μόνιμα τοποθετημένος απέναντι στην γυναίκα με αρνητική διάθεση.
 
      Όσο αφορά λοιπόν τον Σουλτάνο, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως μετά την ερωτική του απογοήτευση, τον διακατείχε μίσος για το γυναικείο φύλλο. Ωστόσο, αυτό αντικρούεται με το γεγονός ότι παντρευόταν συχνά – πυκνά, έως να βρεί την γυναίκα που θα τον κάνει να “ονειρεύεται” μαγικούς τόπους κάθε βράδυ !!. 

Και αφού μάλιστα είχε αρκετά υψηλό δείκτη νοημοσύνης και πολλές γνώσεις (όπως διαπιστώνεται απ’ το βιογραφικό του), το βέβαιο είναι ότι αποζητούσε την μαγεία της φαντασίας μέσα στην στενή προσωπική του σχέση. Επομένως συμπεραίνουμε ότι ήταν λάτρης της μυθοπλασίας. 
Δηλαδή, όπως στις μέρες μας π.χ. ενώ αρκετοί άνθρωποι ενθουσιάζονται απ’ τα έργα επιστημονικής φαντασίας – από τους υπερήρωες – τα καρτούν κ.ά… ωστόσο γνωρίζουν ότι ανήκουν στην σφαίρα της φαντασίας, παρότι τα προτιμούν. 
 
       Πιθανότατα λοιπόν, η Χαλιμά θα γραφόταν στην ιστορία ως η τελευταία γυναίκα της ζωής του. Ήταν μια πανέμορφη κοπέλα άλλωστε, και ο Σουλτάνος ήταν μαγεμένος απ’ την αστείρευτη φαντασία της. Θεωρείται βέβαιο ότι είχε αντιληφθεί πως η γυναίκα αυτή ήταν παθολογικά μυθομανής. Προφανώς όμως, δεν μπόρεσε να δεχτεί πως ο έρωτας της για τον δήμιο της (για το πρόσωπό του), ήταν το τέλος του παραμυθιού και η αρχή της δυστυχίας του στην δικής της αλήθειας. Πανικόβλητος την σκότωσε, επειδή μάλλον φοβήθηκε πως για άλλη μια φορά θα έπεφτε έρμαιο ενός φανταστικού έρωτα !!.     
 
Κάπως έτσι συμβαίνει και στις μέρες μας άλλωστε. Δηλαδή, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις αντιλαμβανόμαστε ότι μας σερβίρουν «παραμύθια με πράσινα άλογα».. ωστόσο άλλοτε μας αρέσει να τα ακούμε - και άλλοτε εμείς οι ίδιοι αναγκάζουμε τους άλλους με την συμπεριφορά μας, να “μυθοποιήσουν” τα συναισθήματα τους για το πρόσωπο μας !!.  
 

* * Μυθομανία = παθολογική φανταστική ψευδολογία: 
 
        Παρότι η κοινωνία αποδοκιμάζει το ψέμα, μελέτες δείχνουν ότι οι ενήλικοι κατά μέσο όρο λένε ένα ψέμα την ημέρα, ενώ τα νεότερα άτομα λένε συχνότερα ψέματα. Βέβαια, ο σκοπός για τον οποίο κάποιος λέει ψέματα μπορεί να διαφέρει. Παραδείγματος χάριν, είναι τα κατά συνθήκη ψεύδη.. είτε για να νιώσει ο άλλος καλύτερα, είτε για να αποφευχθούν κάποιες δυσάρεστες συνέπειες, είτε για να περισώσουμε μια κατάσταση κ.ά. Ωστόσο, η ουσία είναι ότι πρόκειται για απόκρυψη της αλήθειας, απολύτως συνειδητά.

~ ~ Και εδώ έχω να συμπληρώσω πως όταν προστατεύουμε τα αυστηρώς προσωπικά μας δεδομένα, ή κρατάμε αθέατη την οικογενειακή μας κατάσταση, αυτό είναι απολύτως θεμιτό και ουδεμίαν σχέση έχει με την μυθομανία.
 
Σε αντίθεση με τα συνηθισμένα ψέματα που διατυπώνονται για κάποιον λόγο, τα παθολογικά ψεύδη είναι πιθανό να είναι τελείως ανούσια. Η μυθομανία έχει διάφορες μορφές, και από μόνη της, δεν αποτελεί ψυχιατρική διάγνωση, αλλά θεωρείται ως σύμπτωμα κάποιου είδους διαταραχής προσωπικότητας, ή ένδειξη κάποιας ανερχόμενης ψύχωσης,  που έχει ως συνέπεια την αποδυνάμωση της αντίληψης της πραγματικότητας.
 
Η μυθομανία, ως μια ξαφνική διαταραχή προσωπικότητας (σε ανύποπτο χρόνο) έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης πάνω από ένα αιώνα. Αντικείμενο προβληματισμού επίσης έχει αποτελέσει το ερώτημα, κατά πόσο οι μυθομανείς έχουν την ικανότητα να ελέγξουν τα ψέματα τους. Για την ακρίβεια, υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν πως σε αρκετά άτομα που λένε παθολογικά ψέματα, δεν υποβόσκει κάποια άλλη ψυχιατρική διαταραχή. Και κάποιοι άλλοι έχουν οδηγηθεί στο συμπέρασμα πως υπάρχει μια βαθύτερη εσωτερική ικανοποίηση, για αυτόν που λέει τα ψέματα.
 
Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, το παθολογικό ψέμα χαρακτηρίζεται από ένα μακροχρόνιο ιστορικό, συχνών και επαναλαμβανόμενων ψευδών δηλώσεων,  για τις οποίες δεν μπορεί να αναγνωριστεί κάποιο φανερό όφελος ή κίνητρο κατά την εποχή που εκδηλώθηκε το φαινόμενο. Και αυτό δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την κατανόηση του συγκεκριμένου φαινόμενου.

Στην Ψυχιατρική ορολογία: 

Το παθολογικό ψέμα είναι συνώνυμο με τον όρο φανταστική ψευδολογία  (pseudologia phantastica), και είναι μία από τις δυσκολότερες κλινικές περιπτώσεις, διότι ο μυθομανής αρνείται να συνεργαστεί με τους ψυχολόγους, για όλους τους λόγους που θα δείτε παρακάτω. Συνεπώς ως εκ’ τούτο, σπανίζουν και οι έμπειροι ψυχοθεραπευτές για την συγκεκριμένη πάθηση.

 
Τα χαρακτηριστικά των μυθομανών: 

        Μπορεί κάλλιστα να υποστηριχθεί πως οι μυθομανείς διακρίνονται για την ανασφάλεια τους, την χαμηλή τους αυτοεκτίμηση,  και την άσχημη εικόνα που έχουν για την εμφάνιση τους. Οπότε το ψέμα χρησιμοποιείται προκειμένου να αυξηθεί η προβολή του εαυτού τους στον κοινωνικό τους περίγυρο, όπως και να γίνουν αντικείμενο θαυμασμού και αποδοχής. Με απλά λόγια, το ψέμα δίνει την δυνατότητα στο άτομο, να είναι αυτό που θα ήθελε να είναι, διότι δεν είναι ικανοποιημένο με αυτό που πραγματικά είναι.

Κάποιοι από αυτούς, μπορεί να έχουν συνείδηση των υπερβολών ή των διαστρεβλώσεων τους, χωρίς όμως να νιώθουν την παραμικρή ενοχή. Θεωρούν πως αυτό που κάνουν είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό, αλλά και αναφαίρετο δικαίωμα τους !!.
 
Σε αρκετές περιπτώσεις (θά ‘λεγα), σίγουρα υπάρχει κάποιο σοβαρό τραύμα στην νεανική τους ζωή, συνήθως απ΄ την παιδική ή νεαρή ηλικία, που τους οδηγεί στην ανάγκη μιας εφευρεμένης εκδοχής, με σκοπό την επούλωση της οδυνηρής πραγματικότητας. Ωστόσο, τις όποιες διαστρεβλώσεις ή ωραιοποιήσεις εφευρίσκουν για να τις διηγούνται, σύντομα τις πιστεύουν και οι ίδιοι.
Βέβαια υπάρχουν και αρκετές περιπτώσεις που βλέπουμε το εντελώς αντίθετο. Δηλαδή: 
Ο βαθύτερος φόβος του αποκλεισμού τους απ’ τους άλλους, και κυρίως η αίσθηση της μοναξιάς, οδηγεί τους 
μυθομανείς στην ανάγκη να  εφεύρουν “πονεμένες ιστορίες”, έτσι ώστε να τραβήξουν την προσοχή επάνω τους, καθώς η λύπη, ο οίκτος, η συμπόνια, είναι απ’ τα συναισθήματα που δημιουργούν έντονες συμπάθειες. Τόσο δυνατές, όσο και η αγάπη !!. 
 
Επομένως, είναι ένας ψυχαναγκαστικός τρόπος διαστρέβλωσης της εικόνας του εαυτού τους, ή ακόμη και ολόκληρης της ζωής τους.. με οποιονδήποτε αποδεκτό απ’ τους άλλους τρόπο. Τα ψεύδη μπορούν να αφορούν κάτι που είναι ασήμαντο για τους άλλους (όπως προαναφέρω), αλλά και κάτι πολύ σημαντικό, που μπορεί να βλάψει κατά κάποιον τρόπο τα άτομα στο κοινωνικό του περιβάλλον.
* * Σημειωτέο, δεν πρέπει να συγχέουμε την μυθομανία με την συνήθεια των μικρών παιδιών να πλάθουν φανταστικούς φίλους κ.λ.π, καθότι υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ των δύο καταστάσεων.
 

Απάντηση στο ερώτημα: Μπορούν οι μυθομανείς να ελέγξουν τα ψέματα τους ?!.
 
      Οι περισσότεροι μυθομανείς είναι χαρισματικοί άνθρωποι, ειδικά σε ότι αφορά την ικανότητα της ευφράδειας του λόγου τους. Είναι πάντα ετοιμόλογοι, με έμφυτο επικοινωνιακό ταλέντο. Ως παράδειγμα, σε όλους μας έχει συμβεί να έχουμε βρεθεί σε μια παρέα που κάποιο άτομο έχει κλέψει την παράσταση, ή να παρακολουθούμε κάποιον ομιλητή, ο οποίος διηγείται περιστατικά και ιστορίες που μας κίνησαν την προσοχή. Τα παρουσίασε τόσο παραστατικά και πειστικά, που ουδόλως σκεφτήκαμε ότι μπορεί να ήταν δικές του μυθοπλασίες.

 
Κάπως έτσι σαγηνεύουν στην κυριολεξία τον περίγυρο τους οι περισσότεροι μυθομανείς, σε σημείο να χάνουν την αίσθηση της πραγματικότητας καθώς τους συναρπάζει η αποδοχή τους, και έτσι φτάνουν να πιστεύουν και οι ίδιοι στα λεγόμενα τους. Προσωπικά θεωρώ πως αρκετοί απ’ αυτούς που ασχολούνται με την πολιτική ανά τον κόσμο, έχουν τέτοιου είδους στοιχεία στην προσωπικότητα τους. 
Η έκφραση «λαοπλάνος» .. δεν βγήκε τυχαία !!.
 
       Πέρα αυτών, οι τελευταίες έρευνες καταλήγουν στο συμπέρασμα πως οι μυθομανείς μπορούν να ελέγξουν τα ψέματα τους, μόνο όμως όταν θα αρχίσουν να γίνονται αντιληπτά στο περιβάλλον τους, καθώς οι προσωπικές - οι φιλικές - αλλά και οι επαγγελματικές τους σχέσεις διαταράσσονται σημαντικά, λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης πλέον προς το πρόσωπό τους. Και εάν μάλιστα υπάρξει πιθανότητα να προκληθούν προβλήματα όπως π.χ. νομικής φύσεως.. τότε πολύ απλά αλλάζουν τόπο διαμονής και όλο το βιογραφικό τους απ’ την αρχή !!.  
 
Θεραπευτική αντιμετώπιση της μυθομανίας:
 
      Καθώς λοιπόν, η μερίδα των παθολογικών μυθομανών (που είναι και το μεγαλύτερο ποσοστό), καταφέρνουν να εισπράττουν την επιβεβαίωση που θέλουν από το περιβάλλον τους ή από το πλήθος.. δεν έχουν κανέναν λόγο να θέλουν να “θεραπευτούν”. Επιπλέον, απ' την στιγμή που έχουν καταφέρει να κερδίσουν δυνατές συμπάθειες, έστω κι από λύπη για το άτομο τους.. τους είναι αδιανόητο να πρέπει να παραδεχτούν την απάτη εις βάρος των άλλων !!.
 
Επομένως (επαναλαμβάνω), είναι ελάχιστοι οι θεραπευτές που έχουν εμπειρία σχετικά με την θεραπευτική αντιμετώπιση της Μυθομανίας, παρότι το φαινόμενο δεν είναι διόλου σπάνιο. Αντιθέτως. Και αυτό οφείλεται στην απουσία διαθέσιμων ατόμων να ζητήσουν βοήθεια για την αποδοχή της πραγματικότητας. 
Αλλά ακόμη και αυτοί οι ελάχιστοι που ζητούν βοήθεια, είναι άτομα που «είδαν τον χάρο με τα μάτια τους», και εφόσον δεν έχουν άλλη επιλογή, αποφασίζουν να το παλέψουν για μια θέση στην Πραγματική Ζωή !!.
 
 
ΜΑΡΙΑΝΝΑ
*Σύμβουλος σχέσεων - Ψυχαναλύτρια, Ψυχοερευνήτρια*

Πηγή: mariannafordouni

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ