Ανέκαθεν ο άνθρωπος ερχόταν αντιμέτωπος με καταστασιακές κρίσεις όπως ασθένειες, φυσικές/βιομηχανικές καταστροφές, πολεμικές ενέργειες και αιφνίδιους θανάτους που συνέβαιναν αναπάντεχα και μη-ελεγχόμενα στην ζωή του.
Η τωρινή εμπειρία μας από την εμφάνιση της ασθένειας Covid-19 (κηρύχθηκε επίσημα ως πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας) επιβεβαιώνει το γεγονός πως ζούμε σε μία τέτοια κρίση, η οποία χαρακτηρίζεται από την κοινή αδυναμία μας να επιλύσουμε άμεσα την συγκεκριμένη κατάσταση εφόσον οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε αντίστοιχα βιώματα από το παρελθόν (Sandoval, 2013).
Έτσι αρχίζουμε να αναστατωνόμαστε από την μη-φυσιολογική ροή των πραγμάτων και αξιολογούμε το γεγονός ως απειλητικό και ιδιαίτερα αγχογόνο. Η αξιολόγηση αυτή προκύπτει από την ακούσια καταστολή των ενεργειών μας ώστε να αποδεχθούμε ή να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα καθώς αγχωνόμαστε αναλογιζόμενοι το μέλλον. Οι αυτόματες άμυνες μας για την καταπολέμηση του άγχους στην περίπτωση της κρίσης θεωρούνται μειωμένες ενώ επαναπροσδιορίζεται ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τις καταστάσεις (Χατζηχρήστου, 2014).
Α. Ποιοι είναι όμως οι παράγοντες που μας αγχώνουν πραγματικά;
Μάλλον θα λέγαμε ότι αποδίδουμε το άγχος προκαλούμενο από την πανδημία σε μερικά από τα παρακάτω:
- Εγκλεισμός και κοινωνική απομόνωση (Liu et al., 2020).
- Φόβος σχετικά με την πιθανότητα να νοσήσει το άτομο ή κάποιος από τα οικεία πρόσωπα και με την πιθανότητα της θνησιμότητας αυτών (Liu et al., 2020).
- Κοινωνικό στίγμα επειδή τουλάχιστον ένα άτομο της οικογένειας νόσησε (Liu et al., 2020).
- Χαμηλή αίσθηση για την εικόνα του σώματος εξαιτίας της έλλειψης δραστηριοτήτων που ήταν διαθέσιμες πριν του lockdown και ταυτόχρονη προβολή αθλητικών σωματοτύπων στα social media (Swami, Horne & Furnham 2020).
- Χαμηλή οικονομική δυνατότητα εξαιτίας αναστολής εργασιών εν όψει του lockdown (Brown, Doom, Pena, Watamura & Koppels 2020).
- Φόβος ενός γονέα για πιθανότητα κακοποίησης ενός ή περισσότερων παιδιών εντός της οικογενείας (Brown, Doom, Pena, Watamura & Koppels 2020). Παρατηρείται ραγδαία αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας και συγκεκριμένα της παιδικής κακοποίησης από την έναρξη της πανδημίας (Lawson, Piel & Simon, 2020).
- Αντίκτυπος της μειωμένης οικονομικής δυνατότητας στην ανατροφή των παιδιών (Brown, Doom, Pena, Watamura & Koppels 2020).Ελάχιστη εξοικείωση των μελών μιας οικογένειας με την τηλεργασία και την παράλληλη τηλεκπαίδευση των παιδιών κατά την διάρκεια του lockdown (Brown, Doom, Pena, Watamura & Koppels 2020).
B. Πώς συνδέεται το άγχος με την οδήγηση;
Η οδήγηση είναι μια πολύπλοκη δραστηριότητα για την πλειοψηφία των ανθρώπων στην καθημερινότητα τους. Αυτό συμβαίνει διότι καλούμαστε να διαχειριστούμε μια σειρά παραγόντων οι οποίοι συσχετίζονται και διαμορφώνουν την οδηγική μας συμπεριφορά, όπου σε πολλές περιπτώσεις είναι υπεύθυνη για την πρόκληση τροχαίων ατυχημάτων. Οι παράγοντες αυτοί θεωρούνται ως εξής: o έλεγχος του οχήματος, η συνύπαρξη με άλλους χρήστες του οδοστρώματος, οι μη-ελεγχόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες καθώς και η γνωστική/συναισθηματική κατάσταση. Το άγχος (με τα γνωστά σε όλους μας συμπτώματα όπως νευρικότητα, υπερένταση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα και μυϊκή τάση) επιβαρύνει ιδιαίτερα τις σκέψεις μας κατά την διάρκεια της οδήγησης με αποτέλεσμα την υψηλή συναισθηματική φόρτιση και κατ’ επέκταση την λήψη λανθασμένων αποφάσεων και χειρισμών. Το άγχος μάλιστα σε συνδυασμό με τις μειωμένες οδηγικές δεξιότητες εξαιτίας της ανεπαρκούς εκμάθησης κατά την απόκτηση του διπλώματος οδήγησης μπορεί άμεσα να επιφέρει τα πρώτα συμπτώματα πανικού. Σύμφωνα με το DSM-V μερικά από τα συμπτώματα του πανικού είναι η επιτάχυνση καρδιακού ρυθμού, εφίδρωση, έντονος τρόμος, αίσθημα ασφυξίας, αίσθημα πνιγμονής, ζάλη, ναυτία, αίσθημα ρίγους ή ζέστης κ.α.
Γ. Τι μπορώ να κάνω εάν νιώθω ότι με κυριεύει το άγχος και χρειάζεται να οδηγήσω;
Κάποιες πιθανές προτάσεις για την αποφυγή δυσάρεστων αποτελεσμάτων και για την εξασφάλιση της οδικής ασφάλειας θα μπορούσαν να είναι:
- Επικοινωνία και παροχή βοήθειας από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας σχετικά με την αναζήτηση στρατηγικών αντιμετώπισης του άγχους. Ακόμη και στην περίπτωση του lockdown υπάρχουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας που προσφέρουν διαδικτυακά τις υπηρεσίες τους.
- Αναζήτηση βοήθειας από οικεία πρόσωπα για την ασφαλή μεταφορά μας ή της οικογένειας μας στον επιθυμητό προορισμό.
- Επιλογή μετακίνησης με τα πόδια εάν είναι εφικτό.
- Επιλογή μετακίνησης με την χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς και τηρώντας πιστά τα μέτρα προστασίας για την αποφυγή εξάπλωσης του Covid-19.
- Επίσκεψη μετά την άρση του lockdown σε μία σχολή οδηγών ζητώντας μαθήματα μετεκπαίδευσης προκειμένου να ενισχυθούν οι οδηγικές δεξιότητες.
[Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον κ. Γιαννούκα Χρήστο, Εκπαιδευτή Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής, Σύμβουλο Οδικής Ασφάλειας για την εξαιρετική επικοινωνία και συνεργασία μας ως προς την συγγραφή του παρόντος.]
*Μαρκάκη Πηνελόπη, Επί πτυχίω φοιτήτρια Ψυχολογίας Π/μίου Ιωαννίνων, Τελειόφοιτη Ι.ΙΕΚ Εκπαιδευτών Υποψηφίων Οδηγών
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
H
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου