Κακοποίηση Ηλικιωμένου Ατόμου (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Πρώτο

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

Στις μέρες μας γίνονται ολοένα και περισσότερες αναφορές και καταγγελίες για κακοποίηση, παραμέληση, ή άλλα σχετικά θέματα στον πληθυσμό των ηλικιωμένων ατόμων. 

Με τον όρο κακοποίηση ηλικιωμένου ατόμου περιγράφεται κάθε πράξη σωματικής, ψυχικής ή και οικονομικής εκμετάλλευσής του, που μπορεί να προέρχεται από τα μέλη της ίδιας της οικογένειάς του, ή από εκείνους που έχουν αναλάβει τη φροντίδα του, ή από όποιο άλλο άτομο που σχετίζεται μαζί του. 

Η κακοποίηση του ηλικιωμένου ατόμου μπορεί να περιγράφεται με διάφορες εκφράσεις, όπως ξυλοδαρμός της γιαγιάς ή κακοποίηση του γονέα.

Οι πραγματικές διαστάσεις της κακοποίησης του ηλικιωμένου ατόμου δεν είναι γνωστές για  διάφορους λόγους, όπως περιγράφονται παρακάτω:

• Η κακοποίηση του ηλικιωμένου ατόμου αποτελεί πρόβλημα που κρύβεται από την κοινωνία.
• Οι ορισμοί της κακοποίησης και της παραμέλησης των ηλικιωμένων ατόμων ποικίλουν.
• Τα θύματα κακοποίησης συχνά διστάζουν να καταγγείλουν το πρόβλημα στις αστυνομικές αρχές ή στο προσωπικό κοινωνικών και ανθρωπιστικών υπηρεσιών.

Ο γονέας που αισθάνεται ντροπή ή ενοχή γιατί αποκάλυψε το θύτη αποτελεί τυπικό θύμα κακοποίησης. 

Το κακοποιημένο ηλικιωμένο άτομο μπορεί να βιώνει όχι μόνο το ψυχικό τραύμα από την κατάσταση που βρίσκεται, αλλά και το φόβο της εκδίκησης από το θύτη του.

 Σε ορισμένες περιοχές της χώρας δεν υπάρχουν οι επίσημοι μηχανισμοί καταγραφής τέτοιων περιστατικών ενώ σε άλλες πολιτείες απουσιάζει το κράτος πρόνοιας που κατοχυρώνει τέτοιες καταγγελίες.

Τα σωματικά ή ψυχικά σημάδια της κακοποίησης, όπως στο βιασμό, τον ξυλοδαρμό συζύγου, ή τη στέρηση τροφής, συχνά παραβλέπονται ή δεν διευκρινίζονται. 

Ιδιαίτερα οι ηλικιωμένες γυναίκες αποφεύγουν να καταγγείλουν περιστατικά σεξουαλικής επίθεσης στις αστυνομικές αρχές. 

Οι ασθενείς με ελαττωματική αισθητηριακή λειτουργία, με γεροντική άνοια, ή με άλλες μορφές διαταραχής του επιπέδου συνείδησης, όπως η φαρμακευτική κατάθλιψη, μπορεί να είναι ανίκανοι να αναφέρουν την κακοποίηση που έχουν υποστεί.

Η κακοποίηση των ηλικιωμένων ατόμων αναφέρεται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας άνω των 75 ετών. 

Το κακοποιημένο άτομο, εξασθενημένο από τις χρόνιες παθήσεις, είναι πολύ πιθανό να παρουσιάζει άνοια, διαταραχές ύπνου όπως αϋπνία ή υπνοβασία, ή να φωνάζει κατά περιόδους στους άλλους γύρω του. Το άτομο αυτό συχνά είναι ανήμπορο και γενικότερα εξαρτημένο στους άλλους στην καθημερινή του δραστηριότητα.

Οι θύτες κακοποίησης ηλικιωμένων ατόμων είναι οι ίδιοι συνήθως θύματα παιδικής κακοποίησης και η όποια κακομεταχείριση που εφαρμόζουν πάνω στα ηλικιωμένα άτομα αποτελεί μια πράξη εκδίκησης. 

Οι περισσότεροι θύτες δεν έχουν την κατάλληλη αγωγή για να μπορούν να παρέχουν την ιδιαίτερη φροντίδα που απαιτεί ένας ηλικιωμένος και βέβαια αφιερώνουν ελάχιστο χρόνο για τις καθημερινές ανάγκες της δικής τους οικογένειας. 

Η ζωή τους γίνεται ιδιαίτερα περίπλοκη από τη συχνά δύστροπη παρουσία ενός ηλικιωμένου ατόμου, που είναι αναγκασμένοι να φροντίζουν.

Ο θύτης μπορεί να υποφέρει από υπερκόπωση, να είναι άνεργος και να αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και γι' αυτό να εκμεταλλεύεται υλικά το ηλικιωμένο άτομο. 

Με μια προσεκτική παρατήρηση ένας διασώστης μπορεί να αντιληφθεί τέτοιες καταστάσεις και να βοηθήσει, κατευθύνοντας την οικογένεια σε ειδικά προγράμματα της κοινότητας, για την υποστήριξη ολόκληρης της οικογένειας. 

Προγράμματα που αφορούν την καθημερινή φροντίδα των ενηλίκων, διανομή γευμάτων στο σπίτι, καθώς και άλλα εξατομικευμένα προγράμματα, συντελούν στη μείωση της έντασης μέσα στην οικογένεια και της πιθανότητας να παρουσιαστεί οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης.

Η κακοποίηση δεν περιορίζεται μόνο στο σπίτι. 

Υπάρχουν και άλλοι χώροι, όπως οι σταθμοί νοσηλείας, ή ανάρρωσης και κέντρα περίθαλψης χρόνιων νοσημάτων, όπου ο ηλικιωμένος ασθενής μπορεί να υποστεί σωματική ή ψυχική βλάβη. 

Συχνά, οι εργαζόμενοι σε αυτούς τους χώρους περίθαλψης, αποδίδουν στους ηλικιωμένους ασθενείς τα όποια οικονομικά προβλήματα της επιχείρησης, καθώς και το χαρακτήρα του ισχυρογνώμονα και ανεπιθύμητου ασθενούς.

Κακοποίηση Ηλικιωμένου Ατόμου (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Πρώτο

Εξέταση του Κακοποιημένου Ηλικιωμένου Ατόμου - Μορφές κακοποίησης του ηλικιωμένου ατόμου - Σημεία Σωματικής Κακοποίησης (Οδηγίες για Διασώστες) - Μέρος Δεύτερο

Επείγουσα Ιατρική 

Π.Χ. Πασχαλίδη

Επιμέλεια Κειμένου

Παναγιώτης Σπανός

Διασώστης ΕΚΑΒ Ρόδου

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ