Παρασκευή, 3 Αυγούστου 2018

ΠΟΜΠΗΪΑ 24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 79 μ.Χ. - ΚΡΗΤΗ - ΙΟΥΛΙΟΣ 365 μ.Χ. - ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ 1821 – 1826 - ΧΙΟΣ 1822 - ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΘΥΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΑ (Μέρος Τέταρτο)

Αποτέλεσμα εικόνας για ΠΟΜΠΗΪΑ 24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 79 μ.Χ

Απόσπασμα από
Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης
Επιπτώσεις Φυσικών Τεχνολογικών και Natech Καταστροφών στα παιδιά 
ΧΙΩΤΗ ΕΙΡΗΝΗ  / CHIOTI  EIRINI 
Α.Μ. / R.N. : 16261 


Στις 24 Αυγούστου του 79 μ.Χ., ένα τεράστιο κύμα από στάχτη έθαψε τα πάντα στην εύθυμη, σπάταλη και πανέμορφη Ρωμαϊκή πόλη. 

Η Πομπηία ήταν πόλη ανθηρή, με πληθυσμό 20.000-30.000 κατοίκους. 

Το 62 μ.Χ. έγινε ένας σφοδρότατος σεισμός, που συντάραξε την ωραία και πλούσια αυτή πόλη. Αλλά ο σεισμός αυτός δεν ήταν παρά το προμήνυμα για την ολοσχερή καταστροφή της. 

Πράγματι λίγα χρόνια αργότερα, στις 24 Αυγούστου του 79 μ.Χ., μετά από μια φοβερή έκρηξη του Βεζούβιου(Παρ. 2), ένα τεράστιο κύμα από στάχτη έθαψε τα πάντα, μέσα σε λίγες ώρες, στην περιοχή. 

Στην αρχή σηκώθηκε ένα φοβερό σύννεφο από στάχτη, η οποία σκέπασε την πόλη σε ύψος ενός μέτρου. Μόλις αντιλήφθηκαν οι κάτοικοι της Πομπηίας τη θεομηνία, άρχισαν να τρέπονται σε φυγή, παίρνοντας ο καθένας ό,τι μπορούσε να προφτάσει τις συνταρακτικές εκείνες στιγμές. 

Πολλοί όμως άλλαξαν γνώμη και ξαναγύριζαν αλλά τους έπιανε παραλυσία από τον πανικό. 

Ύστερα από το σύννεφο της στάχτης, κατέκλυσε την πόλη μία άνευ προηγουμένου  καταιγίδα από ηφαιστειακά αναβλήματα και κίσσηρι (ελαφρόπετρα), που την σκέπασαν σε ύψος 3 και περισσότερα μέτρα, πάνω δε σ' αυτές επικάθησε νέο στρώμα από στάχτη και πέτρες, ώστε η σημερινή επίχωση φτάνει τα 6-7 μέτρα. 

Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 2000 άτομα τάφηκαν ζωντανά και πέθαναν έτσι από ασφυξία. Η παλαιά πόλη είχε ξεχαστεί και κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή της…. (Παρ. 3).  

Destruction of Pompeii and Herculaneum.jpg

Εικ 2.6.: Η καταστροφή της Πομπηίας/ πίνακας του Άγγλου ζωγράφου John Martin: Το κύριο χαρακτηριστικό των έργων του είναι οι επικές και επιβλητικές αναπαραστάσεις τοπίων και καταστροφικών γεγονότων με θέματα από την Βίβλο και την μυθολογία όπου οι ανθρώπινες φιγούρες εμφανίζονται μικροσκοπικές σε σχέση με το κύριο θέμα του έργου / πηγή εικ: wikipedia/Feaver, William. The Art of John Martin. Oxford University Press, 1975. 

***** 
Αφού έμειναν εγκλωβισμένα μέσα στην τέφρα για περισσότερα από 1900 χρόνια, τα θύματα της καταστροφικής έκρηξης στην Πομπηία «ξαναζωντάνεψαν» τεχνητά, με τη βοήθεια της επιστήμης. 

Αρχαιολόγοι σάρωσαν τα διατηρημένα σώματα 86 Ρωμαίων που έχασαν τη ζωή τους από την έκρηξη του Βεζούβιου και εντοπίστηκαν από την αρχαιολογική σκαπάνη. 

Οι συντηρητές έδωσαν στη δημοσιότητα τα πρώτα αποτελέσματα των σαρώσεων και αποκαλύπτουν τι κρύβεται κάτω από το ηφαιστειακό κέλυφος που σκέπασε τα θύματα. ... 

Μεταξύ των θυμάτων ήταν ένα αγόρι 4 ετών που βρέθηκε «κοκαλωμένο», με έκφραση τρόμου στο πρόσωπό του. Ανακαλύφθηκε δίπλα σε ένα ενήλικο ζευγάρι που πιστεύεται ότι ήταν οι γονείς του. Τα ρούχα του μικρού αγοριού ήταν ορατά στον γύψο, αλλά κάτω από αυτά βρέθηκαν υπολείμματα της σπονδυλικής του στήλης.... 

Μια εικόνα που στοιχειώνει μέχρι σήμερα τον επιστήμονα, Stefano Vanacore είναι αυτή του μικρού αγοριού που το μετέφερε στην αγκαλιά του για να το τοποθετήσει στον σαρωτή. 

Το αγόρι, όπως όλα δείχνουν, εγκλωβίστηκε κάτω από τα ερείπια του σπιτιού του. Επίσης, η εικόνα ενός ενήλικου άντρα που έβαλε τα χέρια του πάνω από το κεφάλι του είτε για να προστατευτεί είτε για να αντιμετωπίσει το τέλος του. ...  

Η εικόνα του τρομοκρατημένου αγοριού δεν μπορεί να φύγει από την μνήμη των επιστημόνων που το αντίκρισαν. Μέλη της επιστημονικής ομάδας δήλωσαν συγκλονισμένοι από την εικόνα του μικρού παιδιού.  



 
Εικ 2.7.: Συγκίνηση και δέος για το 4χρονο αγόρι από την Πομπηία που «πάγωσε» σε στάση τρόμου. Βρέθηκε μαζί με τους γονείς του κάτω από τα ερείπια του σπιτιού τους. Συγκλονιστικά ευρήματα από τις σαρώσεις στις σορούς/Πηγή εικ: Η μηχανή του χρόνου/ Βασιλόπουλος Χρήστος- Πετρόπουλος Δημήτρης/Daily Mail 

Η σάρωση έγινε με την ίδια σύγχρονη 3D μέθοδο του υπερήχου στις εγκυμονούσες γυναίκες. Εκεί οι επιστήμονες ανακάλυψαν τα σφιγμένα χείλη του παιδιού, που υποδήλωναν την ψυχική του κατάσταση. Επίσης αποκαλύφθηκαν η σπονδυλική στήλη, τα πλευρά και η λεκάνη του άλλου θύματος, που είναι ενήλικας άντρας. Μέσα από άλλες σαρώσεις έγινε προσπάθεια αποτύπωσης και συναρμολόγησης του κρανίου, αλλά και απεικόνισης των μυών μέσα από κομμάτια δέρματος, με τη βοήθεια μιας ειδικής χρωστικής ουσίας.   

Η πιο σπουδαία ανακάλυψη ήρθε μέσα από τα άριστα διατηρημένα δόντια των Ρωμαίων. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι είχαν χαμηλό σάκχαρο και διατροφή υψηλή σε φυτικές ίνες, που σε ποιότητα μπορεί να ήταν πιο θρεπτική από τη σημερινή....  

 Μια από τις πιο ανατριχιαστικές προσπάθειες ήταν η διατήρηση και μελέτη των δοντιών, που σε πολλές περιπτώσεις οδηγούσε σε αποκόλληση της μύτης, εξαιτίας των μεγάλων κενών ανάμεσα στα μάτια, αφήνοντας μια μακάβρια αίσθηση. 

Οι σαρώσεις αποκάλυψαν ότι τα περισσότερα θύματα είχαν σοβαρές κρανιακές κακώσεις. Οι εμπειρογνώμονες της Πομπηίας, έχουν ετοιμάσει μια έκθεση με όλα τα μακάβρια ευρήματα με την ονομασία «Pompeii and Europe»....  

Σ’ ένα άλλο δωμάτιο βρέθηκαν τα σώματα επτά (7) παιδιών που ο θάνατος τα είχε προλάβει ενώ έπαιζαν.  

Στο Ερκουλάνουμ, ανακαλύφθηκε ένα μωρό μέσα στην κούνια του στον Οίκο του Μωσαϊκού Αιθρίου, καθώς και δυο σώματα στα λουτρά.

Μια 14χρονη γυναίκα που δούλευε σκληρά, όπως φανέρωσαν τα σημάδια στα βραχιόνια οστά, ενώ από τα δόντια της φαίνεται ότι πέρασε βαριά ασθένεια, όταν ήταν έντεκα ετών. Βρέθηκε με το μωρό στην αγκαλιά και πιθανόν να ήταν δούλα του σπιτιού. 

Σε κάποιους θαλάμους υπήρχαν ως και 40 σώματα. Αλλού βρέθηκε μια ολόκληρη οικογένεια, τρεις άνδρες, τέσσερις γυναίκες και πέντε παιδιά (το μεγαλύτερο δέκα (10)  χρονών και το μικρότερο επτά (7) μηνών

Τα περισσότερα νεκρά σώματα στην παραλία, βρέθηκαν ξαπλωμένα είτε μπρούμυτα είτε στο πλάι και έδειξαν ως πιθανότερη αιτία θανάτου, το φράξιμο των αεραγωγών από τη στάχτη. Μια νεαρή γυναίκα ηλικίας 25 ετών περίπου, ήταν έγκυος στο πρώτο της παιδί. 

ΚΡΗΤΗ  - ΙΟΥΛΙΟΣ 365 μ.Χ. 


Γράφημα της ανύψωσης που προκάλεσε ο σεισμός στη δυτική Κρήτη
   
Το επίκεντρο του σεισμού ήταν κοντά στις ακτές της δυτικής Κρήτης, και το μέγεθός του εκτιμάται πως ήταν μεταξύ 8,3 και 8,7 Ρίχτερ, κάτι που τον καθιστά τον ισχυρότερο που έχει καταγραφεί στη  Μεσόγειο. 

Κατέστρεψε σχεδόν όλες τις πόλεις της Κρήτης και προκάλεσε καταστροφές σε κεντρική και νότια Ελλάδα, Λιβύη, Μικρά Ασία και Αίγυπτο. 

Ακολούθησε τρομερό τσουνάμι που έσπειρε την καταστροφή σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, με κύματα μέχρι και 12 μέτρων, σκοτώνοντας χιλιάδες. 

Στο Δέλτα του Νείλου και στην Αλεξάνδρεια, σκότωσε χιλιάδες και έφτασε σχεδόν 3 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα. 

Επίσης προκάλεσε την ανύψωση της Κρήτης μέχρι και 9 μέτρα. 

Αναφορές υπάρχουν σε πολλούς συγγραφείς του τέλους της Αρχαιότητας. 

Όσον αφορά στους νεκρούς, ο Αμμιανός Μαρκελλίνος εκτίμησε πως, στην Αλεξάνδρεια και μόνο, έχασαν τη ζωή τους 10.000

Η ημέρα του σεισμού ήταν γνωστή επί 200 χρόνια ως «ημέρα του τρόμου». 

Οι περιοχές που επλήγησαν ήταν πυκνοκατοικημένες, οπότε οι νεκροί θεωρείται βέβαιο πως ήταν εκατοντάδες χιλιάδες. Οπωσδήποτε ανάμεσά τους θα ήταν και μεγάλος αριθμός παιδιών – θυμάτων.  

Περισσότερες πληροφορίες για το συγκεκριμένο σεισμό μπορεί κανείς να βρει….στην….ηλεκτρονική….διεύθυνση: https://el.wikipedia.org/wiki/Σεισμός_στην_Κρήτη_το_365  

ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ 1821 – 1826
  
Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Ελληνικού έθνους, ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία η πόλη του Μεσολογγίου, επαναστάτησε ενάντια στους Τούρκους στις 20 Μαΐου του 1821. 

Στην πόλη πραγματοποιήθηκε η συνέλευση της Δυτικής Ελλάδας και στη συνέχεια έγινε έδρα της διοίκησης της Δυτικής Ελλάδας, που έφερε την ονομασία Οργανισμός της Δυτικής Χέρσου Ελλάδας. 

Το 1822 η πόλη πολιορκήθηκε για πρώτη φορά από τα στρατεύματα του Κιουταχή που είχε νικήσει τους Έλληνες στο Πέτα, και του Ομέρ Βρυώνη που είχε ολοκληρώσει την υποταγή του Σουλίου. 

Μετά από δύο μήνες οι Τούρκοι έλυσαν την πολιορκία έχοντας υποστεί σοβαρές απώλειες. 

Την επόμενη χρονιά ένα νέο τουρκικό στράτευμα κατευθύνθηκε προς το Μεσολόγγι αλλά αναλώθηκε ανεπιτυχώς στην πολιορκία του γειτονικού Αιτωλικού. 

Οι Τούρκοι μετά την αποτυχία να καταλάβουν το Αιτωλικό εγκατέλειψαν το σχέδιο επίθεσης στο Μεσολόγγι και αποχώρησαν. 

Το 1825 εκ νέου ο Κιουταχής συγκέντρωσε μεγάλο στρατό στη Λάρισα και κατευθύνθηκε στο Μεσολόγγι. 

Στα τέλη Απριλίου 1825 στρατοπέδευσε στην περιοχή και ξεκίνησε την πολιορκία του Μεσολογγίου. 

Στις αρχές του Οκτωβρίου 1825 κατέπλευσαν στην Αλεξάνδρεια ναυτικές μοίρες όλων των Οθωμανών συμμάχων, συνολικής δύναμης 145 πλοίων, που αποτελούνταν από τούρκικα, αιγυπτιακά, αλγερινά, τριπολίτικα μεταγωγικά και πολεμικά σκάφη, ενώ υπήρχαν και αρκετά υπό διάφορες ευρωπαϊκές σημαίες.  

Παράλληλα, στην πόλη αυτή συγκεντρώθηκαν 8000 Άραβες πεζοί, 1200 ιππείς καθώς και περίπου 800 άτακτοι τούρκοι που εκγυμνάζονταν υπό την επίβλεψη γάλλων στρατηγών, ενώ μεγάλες ποσότητες τροφίμων και πολεμοφοδίων είχαν επίσης φτάσει από τους Γαλλικούς λιμένες. 

Με όλες αυτές τις δυνάμεις, ο Ιμπραήμ σκόπευε τόσο στην καθυπόταξη ολόκληρης της Πελοποννήσου όσο και στην άλωση του Μεσολογγίου. 

Με την άφιξη του νέου ισχυρού στρατεύματος η πολιορκία ξανάρχισε σφοδρότερη. 

Παρόλα αυτά μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 οι Τούρκοι δεν είχαν σημειώσει καμία επιτυχία. 

Ο Ανδρέας Μιαούλης με τον στόλο του κατάφερνε να ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι και η άμυνα των πολιορκημένων παρέμενε ισχυρή. 

Από τον Μάρτιο όμως η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με κατάληψη από τους Τούρκους στρατηγικών νησίδων της λιμνοθάλασσας, όπως το Βασιλάδι και ο Ντολμάς. 

Οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο της νησίδας Κλείσοβα μετά από μία σφοδρή μάχη, στην οποία τα στρατεύματα του Ιμπραήμ είχαν πολύ βαριές απώλειες. 

Όμως η δυνατότητα του ελληνικού στόλου να ανεφοδιάσει την πόλη είχε καταστεί αδύνατη, με αποτέλεσμα οι αμυνόμενοι να βρεθούν σε δυσχερέστατη θέση. 

Η κατάσταση στην πόλη έγινε δραματική και η πείνα άρχισε να θερίζει τους κατοίκους. 

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση το συμβούλιο των οπλαρχηγών και προκρίτων της πόλης πήρε την απόφαση για την έξοδο των κατοίκων από το Μεσολόγγι. 

Η έξοδος ορίστηκε για την νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων, μεταξύ 10ης και 11ηςΑπριλίου 1826. Το σχέδιο της εξόδου πιθανότατα προδόθηκε, μάλλον από αυτόμολο ξένο, με αποτέλεσμα οι Τουρκοαιγύπτιοι να απαντήσουν με σφοδρή επίθεση που συνοδεύτηκε από σφαγή.  

Χιλιάδες Έλληνες σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και μόνο 2000 κατάφεραν να διασωθούν

Η πτώση του Μεσολογγίου οδήγησε σε διάλυση της τρίτης εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου του 1826 και στην παραίτηση της κυβέρνησης Κουντουριώτη. Στο εξωτερικό αναθέρμανε το φιλελληνικό κίνημα και επιτάχυνε τις διαδικασίες για επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για την τελική λύση του ελληνικού ζητήματος.  

Ανάμεσα στους διασωθέντες ήταν και ο Λάμπρος, ένα μικρό παιδί το οποίο γεννήθηκε το 1821.

Ο Λάμπρος δια στόματος των δημιουργών του,  Ρέας Αποστολίδου και Γιούρι Αβέρωφ στο βιβλίο «Γεννήθηκα το 1821» μας διηγείται σαν παραμύθι τα εξής: 

« Το όνομά μου είναι Λάμπρος. Είμαι έξι χρονών. Γεννήθηκα το 1821, τη χρονιά που ξέσπασε ο μεγάλος πόλεμος μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Το χωριό μου είναι πάνω σε ένα βουνό. Το λένε Καταφύγιο – γιατί είναι πολύ μακριά από την πόλη και είναι δύσκολο να το βρεις. Για να φτάσεις, πρέπει να πάρεις ένα παλιό μονοπάτι μέσα από το δάσος. Περνάς από μια πέτρινη γέφυρα, τόσο ψηλή που σου κόβεται η ανάσα. Ήμουν τεσσάρων χρονών όταν έκαψαν το χωριό μου. Πρώτα ήρθαν κάτι Τούρκοι και μας έκλεψαν τα πρόβατα. Ήρθαν και Έλληνες με όπλα κι είπαν ότι πρέπει να πολεμήσουμε τους Τούρκους…  


ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ΤΟ 1821

Εικ 2.8.: Η ματιά ενός μικρού παιδιού, στα δραματικά γεγονότα μιας πολεμικής σύρραξης / Πηγή εικ: «Γεννήθηκα το 1821» / Ρέα Αποστολίδου – Γιούρι Αβέρωφ / Εκδόσεις ΣΚΑΪ/2010 

Μια μέρα ο μπαμπάς είπε ότι πρέπει να φύγουμε. Άκουσε ότι ένας τεράστιος στρατός έρχεται στα μέρη μας. Φορτώσαμε το Χρήστο το γαϊδουράκι μας, με όσα πράγματα μπορούσαμε και ξεκινήσαμε. 

Τρεις μέρες περπατάγαμε μέχρι που φτάσαμε στα χωμάτινα τείχη μιας μεγάλης πόλης. Ήταν το Μεσολόγγι. Γύρω – γύρω το Μεσολόγγι έχει μια τεράστια λιμνοθάλασσα γεμάτη ψάρια. Ο μπαμπάς μου έμαθε να  ψαρεύω με το δίχτυ και έτσι πιάναμε το φαγητό μας. Στη γειτονιά μας έμεναν κι άλλοι από το χωριό. Στο  διπλανό σπίτι έμενε ο φίλος μου ο Φλώρος και καμιά φορά πηγαίναμε μαζί για ψάρεμα. Λίγο καιρό  αφού φτάσαμε στο Μεσολόγγι, φάνηκαν από μακριά μεγάλα πλοία. Ο Φλώρος είπε ότι ήταν των  Τούρκων. «Ο εχθρός έχει ενωθεί με το στρατό ενός Αιγύπτιου πασά, που τον λένε Ιμπραήμ», μου είπε.  

Ένα πρωί, ανεβήκαμε κρυφά στα τείχη της πόλης για να τους δούμε. Τέτοιο πράγμα δεν έχω ξαναδεί  στη ζωή μου. Ήταν σαν ένα τεράστιο δάσος, γεμάτο χρωματιστές σημαίες. Παντού ακούγαμε τύμπανα  και φωνές. 

Από εκείνη τη μέρα δεν ξαναπήγαμε για ψάρεμα. Κανείς δεν μπορούσε πια να βγει ή να μπει  στο Μεσολόγγι για να φέρει φαγητό. Ο μπαμπάς είπε πως αυτό λέγεται «πολιορκία». Το κάνουν οι εχθροί για να σε αναγκάσουν να παραδοθείς επειδή δεν έχεις τι να φας. 

Μια μέρα είδαμε μια βάρκα να  φεύγει από το Μεσολόγγι. Ήταν μια οικογένεια με δυο μωρά. Προσπαθούσαν να φύγουν κρυφά αλλά τους έπιασαν…. 

Μετά από τρεις μήνες πολιορκίας, το ψωμί τελείωσε. Κάθε μέρα πεινούσαμε όλο και  περισσότερο. Αρχίσαμε να τρώμε άλογα, μουλάρια και γαϊδούρια. Ο κύριος Μεσθενέας, ο δάσκαλος  έφαγε μια γάτα. Ο Αγιομαυρίτης, ο γιατρός, μαγείρεψε το σκύλο του με λάδι. Τρεις μέρες πέρασαν και  τέλειωσαν και αυτά τα ζώα. 

Αρχίσαμε τις πικραλίθρες, ένα χορτάρι της θάλασσας. Η μαμά το έβραζε  πέντε φορές ώσπου να φύγει η πικράδα. Το τρώγαμε με ξύδι και λάδι σαν σαλάτα αλλά και με ζουμί  από κάβουρες.  Δυστυχώς δεν είχαμε βατράχους. Αρχίσαμε με τον Φλώρο να κυνηγάμε ποντικούς –  εγώ ήμουν χαρούμενος που κατάφερα να πιάσω έναν….. 

Ένα βράδυ, ο πατέρας είπε «Απόψε τη  νύχτα, θα βγούμε όλοι κρυφά από την πόλη, στη μέση της νύχτας. Αλλιώς θα πεθάνουμε από την  πείνα». Η μαμά φόρεσε τα ρούχα του μπαμπά και έμοιαζε με άνδρας! 

Πήρε και όπλο για να πολεμήσει τον εχθρό. Στα μωρά έδωσαν να πιουν αφιόνι για να κοιμηθούν και να μη κλαίνε. Αποχαιρετήσαμε το  γείτονά μας που είχε τραυματιστεί και δεν μπορούσε να περπατήσει. Η μαμά του ευχήθηκε καλή  αντάμωση στον άλλο κόσμο. Όλοι, γυναίκες, άντρες και παιδιά περπατούσαμε προς τη γέφυρα.  

Μπροστά μας ήταν μια ομάδα Σουλιωτών. Είναι οι πιο γενναίοι και οι πιο δυνατοί άνδρες που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Μας ειδοποίησαν να ετοιμαστούμε γιατί θα ορμήσουν… Ξαφνικά, σήκωσαν τα γιαταγάνια τους φωνάζοντας «Εμπρός! Επάνω τους!» Παντού άκουγα φωνές, πυροβολισμούς και  εκρήξεις. Έκλεισα τα μάτια και προχώρησα. Δεν μπορώ να θυμηθώ πως περάσαμε από τη μπούκα των  κανονιών και μέσα από τα σπαθιά του εχθρού. Φτάσαμε στα βουνά που περικυκλώνουν το Μεσολόγγι.  

Κάτω, η πόλη έμοιαζε  μ’ αναμμένο φούρνο. Λίγοι γλυτώσαμε από την Έξοδο. Το Μεσολόγγι είχε χαθεί  μαζί και οι περισσότεροι φίλοι μας…  

Μέσα από το σύντομο αυτό κείμενο που επιμελήθηκαν οι Ρέα Αποστολίδου και ο Γιούρι Αβέρωφ δίνεται μια πολύ δυνατή αίσθηση της κρίσιμης αυτής ιστορικής στιγμής του Αγώνα. 

Απουσιάζει οποιαδήποτε πληροφορία που θα έβρισκε κανείς σε ένα βιβλίο Ιστορίας. Όσα λέει ο Λάμπρος είναι ακριβώς όσα θα ενδιέφεραν ένα παιδί αυτή της ηλικίας. Είναι σαν να ακούμε το Λάμπρο να μιλάει στους φίλους του. Τα λόγια του είναι μετρημένα, είναι λόγια ενός παιδιού που δουλειά του ήταν «να πηγαίνει στα τείχη της πόλης [του Μεσολογγίου] - και να βοηθάει τον μπαμπά και τους άλλους άνδρες». 

Είναι το βλέμμα του παιδιού που έζησε ανάμεσα στα βόλια, που φοβήθηκε το θάνατο, που πείνασε κι αναγκάστηκε να κυνηγήσει ποντίκια για να φάει. Είναι η φωνή του παιδιού που διέσχισε το άγριο ποτάμι των πολιορκητών, ανάμεσα στα σπαθιά και τα κανόνια τους, και γλίτωσε. Κατέφυγε στα βουνά και έζησε τρώγοντας ψητές σφήκες που, όπως λέει ο μπαμπάς, είναι τραγανές σαν κεράσια. 

Μα ούτε στιγμή δεν προσπαθεί να εκμαιεύσει τη συμπόνια μας. Ούτε ζητά να τον επαινέσουμε που με τον τρόπο του κι αυτός συνέβαλε στον Αγώνα. Σβήνει από το μυαλό του, μόνο, τις άγριες σκηνές που είδε και συνεχίζει. 

Κι αν ένας γιατρός από την Αμερική ήρθε μια μέρα στη σπηλιά τους να τους πληροφορήσει  πως ο πόλεμος τελείωσε, ο Ιμπραήμ έφυγε από την Ελλάδα και οι Έλληνες είναι πια ελεύθεροι, εκείνος  δεν καταλαβαίνει καλά καλά τι σημαίνουν όλα αυτά. Μακάρι να γύριζε στο χωριό του. Στις στάχτες του έχει θαφτεί η τόσο σύντομη παιδική του ηλικία.  Έχει κανείς την αίσθηση ότι ο Λάμπρος θα τα έβρισκε εύκολα με ένα προσφυγόπουλο από το Αφγανιστάν, ακόμη κι αν δεν καταλάβαιναν ο ένας τη γλώσσα και την εποχή του άλλου. 

ΧΙΟΣ 1822  

Το 1822 ο πληθυσμός της Χίου ζούσε κάτω από την οθωμανική καταπίεση. Για την πρόληψη επανάστασης, είχαν μεταφερθεί στο νησί στρατεύματα από την Ασία και είχε τοποθετηθεί ως διοικητής ο σκληρός Βαχίτ πασάς. 

Οι Χιώτες έκαναν καταναγκαστικές εργασίες για την ενίσχυση των οχυρώσεων και ταυτόχρονα αναγκάζονταν να συντηρούν αυτόν τον «μαχαιροφόρο όχλο» με την απειλή της βίας. 

Οι Οθωμανοί καθημερινά έκαναν αρπαγές και φόνους στην πόλη και τα χωριά ατιμωρητί (Σταματιάδης Επαμ., «Σαμιακά», 1881 Β’, σ. 188). Σχέδια για εξέγερση στη Χίο γίνονταν από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης, το 1821. 

Στις 27 Απριλίου 1821 ο Υδραίος Ιάκωβος  Τομπάζης φτάνει στη Χίο με 25 πλοία με σκοπό να παρακινήσει τους Χιώτες να εξεγερθούν κατά των Τούρκων. Στέλνει κάποιον ψαριανό να μεταφέρει το μήνυμα της επανάστασης στην ύπαιθρο και στα χωριά. 

Η πρώτη αυτή απόπειρα εξέγερσης αστοχεί καθώς σημαντική μερίδα Χιωτών διαφωνεί με την ιδέα του ξεσηκωμού, λόγω κάποιων προνομίων που κατείχαν στο νησί λόγω της μαστίχας, προϊόν ιδιαιτέρως σημαντικό για τους Οθωμανούς. 

Αργότερα το Σάββατο 11 Μαρτίου του 1822 ο Αρχηγός της επανάστασης στη Σάμο, Λυκούργος Λογοθέτης, φτάνει στη Χίο με το Χιώτη Αντώνιο Μπουρνιά (που υπήρξε αξιωματικός του Ναπολέοντα κατά την Αιγυπτιακή εκστρατεία) και με 2500 – 4500 άνδρες (ο στόλος ήταν 8 μπρίκια και 30 βοηθητικά πλοία).  

Η απόβαση του Λογοθέτη έγινε ταυτόχρονα στον κόλπο της Αγίας Ελένης και στην Αγκάλη. Αρχικά οι μάχες γέρνουν προς την πλευρά των Ελλήνων. 

Ωστόσο μόλις οι Τούρκοι στην Κωνσταντινούπολη μαθαίνουν το γεγονός της Επανάστασης της Χίου, στέλνουν τον Τουρκικό στόλο με ναύαρχο τον Καρά Αλή. 

Στις 30 Μαρτίου 1822 ο Τουρκικός στόλος (46 πλοία και 7000 στρατιώτες) φτάνει στο βόρειο τμήμα του νησιού. Λίγες ώρες μετά ενώνονται με τους άλλους ομοεθνείς τους που βγήκαν από το κάστρο και ξεκινούν τις σφαγές, τις λεηλασίες και το κάψιμο της πόλης. Οι πρωτεργάτες της Ελληνικής εξέγερσης Λυκούργος Λογοθέτης και Αντώνιος Μπουρνιάς αποχωρούν προς το εσωτερικό του νησιού, αφήνοντας  «παρακαταθήκη» στον δοκιμαζόμενο άμαχο πληθυσμό της Χίου το γνωστό σύνθημα: «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». 
Αποτέλεσμα εικόνας για Η σφαγή της Χίου / Eugene Delacroix 
         Εικ 2.9.: Η σφαγή της Χίου / Eugene Delacroix  - Πίνακας ζωγραφικής / Πηγή εικ: www.google.gr 

Τη Μεγάλη Παρασκευή, 31 Μαρτίου 1822, καίγεται ο ναός της Τουρλωτής και δίνεται το σύνθημα στους Τούρκους για γενική αιματοχυσία και αποτέφρωση της πόλης. Από εκείνη τη μέρα και για 4 μήνες φτάνουν Τούρκοι κατάδικοι από τις απέναντι Τουρκικές ακτές με σκοπό το φόνο, τη λεηλασία και τα λάφυρα. 

Υπολογίζεται ότι κατέφθασαν 40.000 Τούρκοι άτακτοι αυτήν την περίοδο. 

Ταυτόχρονα ο Βαχίτ Πασάς αναγγέλλει τη διαταγή του σουλτάνου να θανατώνονται βρέφη έως 3 ετών, αγόρια και άνδρες άνω των 12 ετών, γυναίκες άνω των 40 ετών, να αιχμαλωτίζονται κορίτσια και γυναίκες από 3 έως 40 ετών και αγόρια από 3 έως 12 ετών! Γλίτωναν μόνο όσοι ασπάζονταν το μωαμεθανισμό… 

Η μεγάλη σφαγή απλώθηκε σε όλο το νησί (Βροντάδο, Πιτυός, Θυμιανά και μετά Βορειόχωρα). 

Στο ακρωτήρι του Κάβο Μελανιός, απέναντι από τα Ψαρά βρήκαν καταφύγιο περίπου 10.000 Χιώτες και περίμεναν τα ψαριανά πλοία να τους μεταφέρουν και να τους σώσουν. 

Δυστυχώς όμως η μεγάλη θαλασσοταραχή τους στάθηκε εμπόδιο και σφαγιάσθηκαν σχεδόν όλοι από τους Τούρκους. 

Οι περιγραφές της εποχής αναφέρουν πως ήταν τόσο πολύ το αίμα των αθώων, που η θάλασσα «μελάνιασε» γύρω από τον κάβο και την παραλία! Συνολικά στη σφαγή της Χίου οι νεκροί έφτασαν τους 52.000, ενώ 45.000 πουλήθηκαν ως σκλάβοι…  

Κυνική είναι η μαρτυρία του Βαχίτ Πασά στα απομνημονεύματά του. 

«Στους μεν ηλικιωμένους επέρασαν γενναιότατα εν στόματι μαχαίρας, παρομοίως και τα ηλικιωμένας γραίας, την δε κινητή περιουσίαν αυτών λεηλάτησαν λείαν, ήτις ανήκει κατά τους πολεμικούς νόμους εις ιδιοκτησίας των στρατιωτών. Τας δε ωραίας κόρας των και τους νεανίσκους των ηχμαλώτισαν…». 

Μετά την καταστροφή, από τους 117.000 Έλληνες Χριστιανούς που ήταν ο τότε πληθυσμός της Χίου, έμειναν περίπου 1800 – 2000 άνθρωποι. Κατάφερα να διασωθούν 21.000 ώπερ και κατέφυγαν στα Ψαρά, Τήνο, Σύρο, Άνδρο, Αγκώνα, Τεργέστη, Μασσαλία, Οδησσσό, Μάλτα, Λονδίνο.  

Απόσπασμα από
Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης
Επιπτώσεις Φυσικών Τεχνολογικών και Natech Καταστροφών στα παιδιά 
ΧΙΩΤΗ ΕΙΡΗΝΗ  / CHIOTI  EIRINI 
Α.Μ. / R.N. : 16261 


ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου