Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2016

Διαχείριση κρίσεων

Αποτέλεσμα εικόνας για Διαχείριση κρίσεων

Τι σημαίνει διαχείριση κρίσεων. 

 Ο όρος «διαχείριση κρίσης» χρησιμοποιείται ευρέως στη διαχείριση κινδύνων και εκτάκτων αναγκών, με διάφορες και συχνά αντιφατικές έννοιες. Στα πλαίσια των σημειώσεων αυτών, θα χρησιμοποιήσουμε τον όρο για να περιγράψουμε το σύνολο των ενεργειών που υλοποιούνται από έναν Δήμο ή μια Περιφέρεια στη φάση της απόκρισης σε μια καταστροφή. 

Οι ενέργειες αυτές έχουν τρεις βασικούς αντικειμενικούς σκοπούς:

  Τη διάσωση και την προστασία των ανθρώπων.
  Την προστασία των υλικών αγαθών και 
  Τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος. 

 Η προστασία της ανθρώπινης ζωής είναι η πρώτη προτεραιότητα των επιχειρήσεων εκτάκτου ανάγκης μετά από κάθε καταστροφή. 

Η διαχείριση κρίσεων είναι άμεσα εξαρτημένη από 3 αδιαχώριστες παραμέτρους: 

 Ενιαία συμπεριφορά των δυνάμεων που επεμβαίνουν (ενιαίο επιχειρησιακό δόγμα) 
 Καλή γνώση των μεγάλων κατηγοριών φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων 
 Ικανότητας ταχείας και στοχευόμενης επέμβασης. 

 Συνεπώς, η διαχείριση της καταστροφής επιβάλλει την εξασφάλιση της αύξησης του μεγέθους του επιχειρησιακού σχηματισμού, τόσο στο χώρο της καταστροφής, όσο και στο σύστημα λήψης αποφάσεων. 

Στη συνέχεια του θα περιγράψουμε την οργάνωση που απαιτείται για το συντονισμό των ενεργειών αντιμετώπισης μιας καταστροφής. 


Οργάνωση του συντονισμού. 

 Η διαχείριση της καταστροφής απαιτεί την αύξηση του μεγέθους του επιχειρησιακού σχηματισμού στο χώρο της καταστροφής, αλλά και του συστήματος λήψης αποφάσεων. 

Η οργάνωση επιχειρησιακού σχηματισμού και του συστήματος λήψης αποφάσεων μπορεί να γίνει μόνο πριν από την καταστροφή, κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού. 

Οι αρμοδιότητες κάθε υπηρεσίας ή φορέα στην αντιμετώπιση καταστροφών από σεισμούς, οι διαδικασίες του συντονισμού και η ιεραρχία πρέπει να προσδιορίζονται σαφώς στα σχέδια πολιτικής προστασίας. 

Ο συντονισμός των επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας σε τοπικό επίπεδο είναι  αρμοδιότητα των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών, οι οποίοι υποβοηθούνται από τις αντίστοιχες υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας. 

Στη σημερινή εποχή, με τον πολλαπλασιασμό των κέντρων λήψης αποφάσεων, η διαχείριση των πληροφοριών είναι απαραίτητη στο συντονισμό των επιχειρήσεων. 

Για το λόγο αυτό πρέπει να υπάρχουν κατάλληλα κέντρα επιχειρήσεων, τα οποία επιτρέπουν την αξιοποίηση του μεγάλου όγκου πληροφοριών που παράγεται κατά την αντιμετώπιση μιας καταστροφής. 

Ο συντονισμός μπορεί να αποδειχθεί δύσκολο έργο, ειδικά μετά από ένα σεισμό, εξαιτίας της κατάρρευσης των δικτύων τηλεπικοινωνιών, όπως φάνηκε μετά τους σεισμούς της Αθήνας και της Σμύρνης το 1999. 

Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η ύπαρξη εφεδρικών συστημάτων επικοινωνίας. Τα συστήματα αυτά πρέπει να προβλέπονται στα σχέδια εκτάκτου ανάγκης και να ελέγχονται σε τακτική βάση. 

 Σε επίπεδο Δήμου και Περιφέρειας κρίνεται απαραίτητη η σύσταση ενός κέντρου επιχειρήσεων, το οποίο να συγκεντρώνει εκπροσώπους από όλους τους φορείς που επεμβαίνουν για την αντιμετώπιση της καταστροφής. 

Τα στελέχη αυτά αποτελούν το προσωπικό του κέντρου επιχειρήσεων και έχουν δυο καίριας σημασίας καθήκοντα. 

Πρώτον, αποτελούν το λειτουργικό σύνδεσμο μεταξύ του φορέα στον οποίο ανήκουν και του Δήμου ή της Περιφέρειας. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η αδιάκοπη επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων φορέων και του Δήμου ή της Περιφέρειας. 

Δεύτερον, αποτελούν το προσωπικό του κέντρου επιχειρήσεων, αποστολή του οποίου είναι η υποστήριξη του δήμαρχου ή του περιφερειάρχη στο έργο του συντονισμού

Συμμετέχουν έτσι ενεργά στη διαδικασία της λήψης αποφάσεων, αξιολογώντας την κατάσταση και προτείνοντας εναλλακτικές λύσεις στο Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη, ο οποίος καλείται να επιλέξει μια εξ’ αυτών. 

Η εφαρμογή της Επιχειρησιακής Λογικής βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα της λήψης απόφασης. 

Η αλληλεπίδραση του κέντρου επιχειρήσεων του Δήμου ή της Περιφέρειας με τον επιχειρησιακό σχηματισμό στο πεδίο είναι κρίσιμη για την επιτυχία των επιχειρήσεων. Ο επιχειρησιακός σχηματισμός επεμβαίνει σε μια ή περισσότερες συγκεκριμένες περιοχές. 

Έτσι, ο επικεφαλής του σχηματισμού έχει καλύτερη εικόνα της κατάστασης στο πεδίο και μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την επέμβαση. 

Η αποστολή του κέντρου επιχειρήσεων είναι να έχει μια ευρύτερη θεώρηση, να συντονίζει τις ενέργειες σε επίπεδο αυτοδιοίκησης και να υποστηρίζει τις δράσεις πεδίου. 

Για παράδειγμα, στην περίπτωση ενός βιομηχανικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης, ο επικεφαλής αξιωματικός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας μπορεί να προτείνει την εκκένωση μιας περιοχής που βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο. 

Ο Δήμαρχος θα εγκρίνει την εκκένωση, και το κέντρο επιχειρήσεων του Δήμου θα πρέπει να κινητοποιήσει τις δυνάμεις που απαιτούνται για την εκκένωση και να μεριμνήσει για τη μεταφορά και την προσωρινή στέγαση των κατοίκων της περιοχής που εκκενώνεται. 

 Λήψη αποφάσεων. 

 Η λήψη αποφάσεων σε συνθήκες καταστροφών παρουσιάζει πολλές δυσκολίες και είναι συχνά προβληματική. Το παραδοσιακό μοντέλο λήψης αποφάσεων είναι ανεφάρμοστο στην διαχείριση κρίσεων καταστροφών εξαιτίας των περιορισμών που παρουσιάζονται στη φάση της απόκρισης ή είναι εγγενείς στη διαχείριση καταστροφών. 

Δυσκολία στη λήψη αποφάσεων. 

 Η δυσκολία στη λήψη αποφάσεων οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, ο πρώτος από τους οποίους είναι η αντιξοότητα των ίδιων των αποφάσεων. Οι καταστροφές προκαλούν θανάτους, τραυματισμούς και υλικές ζημιές, και απαιτούν την πλήρη προσοχή και άμεση δράση από τους αρμόδιους. 

Για παράδειγμα, η αποτυχία στην έγκαιρη ενεργοποίηση της σειρήνας σε περίπτωση βιομηχανικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης θα έχει ως αποτέλεσμα θανάτους και τραυματισμούς πολλών πολιτών. 

Η σοβαρότητα και το μεγάλο πλήθος των ενεργειών που πρέπει να γίνουν υπερβαίνει τις δυνατότητες του συντονιστή. 

Ένας άλλος παράγοντας που δυσκολεύει τη λήψη απόφασης είναι η αβεβαιότητα που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των καταστροφών. Μπορεί να μην υπάρχει σαφής εικόνα της καταστροφής για ώρες, ημέρες ή ακόμα και εβδομάδες. Οι διαθέσιμες πληροφορίες θα είναι στην καλύτερη περίπτωση αποσπασματικές. Το κέντρο επιχειρήσεων μπορεί να λαμβάνει τεράστιο όγκο πληροφοριών, τέτοιο που να υπερβαίνει τις δυνατότητες του συστήματος. 

Παρά ταύτα, μπορεί να υπάρχει και σημαντική έλλειψη πληροφοριών ή ακόμα και λανθασμένες πληροφορίες ή αντιφατικές αναφορές από την πληγείσα περιοχή

Για παράδειγμα, μπορεί να λάβετε πληροφορίες από πολλούς φορείς σχετικά με την έκταση της περιοχής που έχει πληγεί από μια πλημμύρα, αλλά κανένας να μην αναφέρει τον αριθμό των τραυματιών ή νεκρών. 

 Η αβεβαιότητα και η χαοτική συλλογή πληροφοριών μπορεί να οδηγήσουν σε εσφαλμένη αντίληψη της κατάστασης. 

Για παράδειγμα, τα τηλεοπτικά ΜΜΕ μπορεί να δείχνουν εικόνες της καταστροφής από ορισμένες μόνο περιοχές, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική κινητοποίηση πόρων στις περιοχές αυτές εις βάρος άλλων, που ενδέχεται να έχουν πληγεί σε μεγαλύτερο βαθμό (το φαινόμενο αυτό είναι σύνηθες στη σημερινή εποχή και ονομάζεται από τους ειδικούς «σύνδρομο CNN»). 

Επιπλέον, το προσωπικό του κέντρου επιχειρήσεων μπορεί να μην ερμηνεύει με ακρίβεια τα μηνύματα που προέρχονται από τις δυνάμεις στο χώρο του συμβάντος, με αποτέλεσμα να μην αξιολογούνται σωστά οι ανάγκες της απόκρισης. 

Ένας τρίτος παράγοντας είναι η πίεση που ασκείται σε όσους συμμετέχουν στη λήψη απόφασης

Κατ’ αρχήν, δεδομένου ότι κινδυνεύουν πραγματικά και άμεσα ανθρώπινες ζωές και περιουσίες, ο συντονιστής είναι υπό καθεστώς τρομερής πίεσης να δράσει γρήγορα και ενδεχομένως πρόωρα. 

Η ταχεία λήψη απόφασης σε ορισμένες περιπτώσεις επιβάλλεται (π.χ. αίτηση εξωτερικών ενισχύσεων σε δασική πυρκαγιά που τείνει να ξεφύγει από τον έλεγχο), αλλά μπορεί να οδηγήσει σε ανώριμες αποφάσεις και επικίνδυνες ενέργειες (π.χ. να τεθεί σε κίνδυνο το προσωπικό των υπηρεσιών εκτάκτου ανάγκης, εάν το είδος και η έκταση της καταστροφής δεν είναι γνωστά). 

Η πίεση που ασκείται αυξάνεται εξαιτίας του τραγικού χαρακτήρα των επιλογών που πρέπει να γίνουν. Για παράδειγμα, δεδομένης της έλλειψης πόρων που είναι εγγενής σε κάθε καταστροφή, η αποστολή βοήθειας σε μια περιοχή στερεί την ίδια βοήθεια από μια άλλη. 

Ταυτόχρονα με την ψυχολογική πίεση, η σωματική κόπωση που επέρχεται από την παρατεταμένη εργασία του προσωπικού (τόσο στο κέντρο επιχειρήσεων όσο και στο πεδίο) συμβάλλει στην καταπόνηση των ατόμων.

 Η φυσική και ψυχική αυτή καταπόνηση γρήγορα μειώνει την κριτική ικανότητα αυτών που εμπλέκονται στη λήψη απόφασης. 

 Η λήψη απόφασης δυσχεραίνεται, τέλος, και από τις οποιεσδήποτε ανωμαλίες στη λειτουργία του κέντρου επιχειρήσεων που προέρχονται από την αλληλεπίδραση των ανθρώπων και των οργανώσεων. 

Η συνεργασία των διαφόρων υπηρεσιών είναι δύσκολη, ακόμα και σε συνθήκες καθημερινών εργασιών. 

Σε συνθήκες απόκρισης σε μια καταστροφή, η συνεργασία μπορεί να δυσχεραίνεται π.χ. λόγω ζητημάτων απορρήτου ή λόγω πολιτικών αντιπαλοτήτων. 

Ακόμα, μια απόφαση μπορεί να ευνοεί τη δράση μιας υπηρεσίας σε βάρος κάποιας άλλης. 

Η λήψη μιας συγκεκριμένης απόφασης για πολιτικούς λόγους ή για να ικανοποιηθεί ο λαός μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες. 

Σε κάθε περίπτωση, η καθυστέρηση στο να βρεθεί μια λύση στην οποία συμφωνούν όλοι καθυστερεί ανάλογα την υλοποίηση των δράσεων. 

Βελτιώνοντας τη λήψη αποφάσεων. 

 Δεδομένης της πιθανότητας να γίνουν εσφαλμένες επιλογές στην αντιμετώπιση της καταστροφής, πρέπει προλαμβάνονται καταστάσεις που οδηγούν σε λάθη στη λήψη αποφάσεων. 

Οι εμπλεκόμενοι στη στο συντονισμό, τόσο στο κέντρο επιχειρήσεων, όσο και εκτός, μπορούν να εφαρμόσουν διάφορες μεθόδους για να βελτιώσουν τη λήψη αποφάσεων. 

Ίσως ο σπουδαιότερος παράγοντας που μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη λήψη αποφάσεων στη διαχείριση κρίσεων είναι η εκπαίδευση του προσωπικού. 

 Η λήψη απόφασης σε συνθήκες καταστροφής είναι επιστήμη και τέχνη ταυτόχρονα. 

Η επιστήμη ασχολείται με τη μελέτη γεγονότων και διαδικασιών, ενώ η τέχνη απαιτεί διαίσθηση και ένστικτο, τα οποία δεν διδάσκονται μόνο με τη μελέτη ή την κλασσική εκπαίδευση. 

Πολλές 45 πτυχές της αντιμετώπισης της καταστροφής, όπως για παράδειγμα το κόστος αναλώσιμων ή εργασιών, οι επιπτώσεις μιας ασθένειας ή της έκθεσης σε μια χημική ουσία κλπ. μπορούν να αξιολογηθούν κάνοντας χρήση μαθηματικών τύπων ή επιστημονικής γνώσης. 

Ορισμένες άλλες παράμετροι, όπως η επίδραση της ηγεσίας, η πολυπλοκότητα των δράσεων και η αβεβαιότητα δεν μπορούν να οριστούν με επιστημονικό τρόπο. Αυτές οι παράμετροι αποτελούν το δυσκολότερο τμήμα της λήψης αποφάσεων στη διαχείριση κρίσεων. 

Σχήμα: 1. ΔΙΑΥΛΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ. 






 Η επιστήμη και η τέχνη της λήψης αποφάσεων είναι αδιαχώριστα στοιχεία της διαχείρισης κρίσεων. Συνεπώς, η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει και τα δυο αυτά στοιχεία. Η επιστήμη της διαχείρισης κρίσεων μαθαίνεται διαβάζοντας βιβλία, εγχειρίδια και επιστημονικά συγγράμματα. Η τέχνη της διαχείρισης κρίσεων μαθαίνεται μόνο με την εμπειρία. Απαιτεί εξάσκηση στη λήψη αποφάσεων σε πραγματικές συνθήκες, η οποία επιτρέπει στον μαθητευόμενο να κάνει λάθη και να μάθει από τα λάθη του. 

Οι ασκήσεις πολιτικής προστασίας αποτελούν εξαιρετικές ευκαιρίες εκπαίδευσης στη διαχείριση κρίσεων, καθώς εισάγουν το μαθητευόμενο σε ένα αληθοφανές περιβάλλον, μέσα στο οποίο μπορεί να εξασκηθεί στη λήψη αποφάσεων. 

 Η εκπαίδευση επιτρέπει στο προσωπικό να αποκτήσει τις ικανότητες εκείνες που χρειάζονται για τη βελτιστοποίηση της λήψης αποφάσεων. Αλλά το σημαντικότερο ρόλο την ώρα της καταστροφής παίζει ο ίδιος ο άνθρωπος, έτσι η συμπεριφορά του προσωπικού που εμπλέκεται στο συντονισμό καθορίζει την έκβαση των επιχειρήσεων. 

Επίσης, η ευρύτητα σκέψης του προσωπικού που εμπλέκεται στη λήψη αποφάσεων και η ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται τις κρίσιμες παραμέτρους, δηλαδή τις παραμέτρους η μεταβολή των οποίων αλλάζει ριζικά την κατάσταση και τις ανάγκες, είναι καθοριστικά στοιχεία για την επιτυχία των επιχειρήσεων.

«Πολιτική Προστασία, εθελοντισμός και διαχείριση κρίσεων. Υφιστάμενη κατάσταση, προτάσεις πολιτικής για το μέλλον»

1.Δοκ.Ανθγός(15770) Παπούλιας Χαράλαμπος του Γεωργίου 
2.Δοκ.Ανθγός (15711) Ομουρλόγλου Δημήτριος του Λαζάρου Εκπαιδευτική σειρά: 40η

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου