Τετάρτη, 18 Μαρτίου 2015

Aρχές ασφαλούς αεροδιακομιδής ασθενών με νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος

 Image result for αεροδιακομιδής ασθενών
 
Η αύξηση του όγκου των αερίων στις αεροφόρες κοιλότητες του οργανισμού που προκαλείται σύμφωνα με τον νόμο των Boyle-Mariοtte όσο απομακρυνόμαστε από την επιφάνεια της θάλασσας, σε συνδυασμό με την υποξία λόγω της πτώσεως της συγκέντρωσης του Ο2, έχουν ως αποτέλεσμα να προκαλείται στους αναπνευστικούς ιδίως ασθενείς η ανάλογη συμπτωματολογία. Η συνεχής αύξηση των αεροδιακομιζόμενων ασθενών λόγω της γεωγραφικής κατανομής της χώρας μας με πτητικά μέσα που δεν διαθέτουν καμπίνα συμπίεσης έχει δημιουργήσει επιτακτική την ανάγκη μελέτης όλων των κατευθυντήριων οδηγιών για την ασφαλή διακομιδή τους. Στην παρούσα ανασκόπηση περιγράφονται οι αρχές και τα είδη αεροδιακομιδών. Αναλύονται τα αποτελέσματα από την αεροδιακομιδή 170 ασθενών κατά την τριετία 1997-2000 που διεκομίσθηκαν με ελικόπτερα και αεροπλάνα χωρίς ή με καμπίνα συμπίεσης. Αναφέρονται οι απόλυτες και σχετικές ενδείξεις για αεροδιακομιδή, όπως επίσης περιγράφονται οι ενδεικνυόμενες ιατρικές ή νοσηλευτικές πράξεις και τέλος εξάγονται τα ανάλογα συμπεράσματα. Πνεύμων 2005, 18(2):163-173.

To πάθος του ανθρώπου να νικήσει τους νόμους της βαρύτητας και να πετάξει στους ουρανούς είναι πανάρχαιο. Ήδη στην αρχαία Κίνα, προ 2.500 ετών αλλά και σε άλλους μεταγενέστερους λαούς, έχουν καταγραφεί αρκετές προσπάθειες του ανθρώπου προκειμένου να πραγματοποιήσει το όνειρό του.



Η Ελληνική Μυθολογία είναι γεμάτη από περιστατικά θεών, ημιθέων και κοινών θνητών που προσπάθησαν να πετάξουν ή ακόμα έλαβαν και ιπτάμενη μορφή. Ιστορικό σημείο αναφοράς αποτελεί η περίπτωση του Δαίδαλου και του Ίκαρου, πατέρα και γιου, που επεχείρησαν να αποδράσουν πετώντας από τη Μινωική Κρήτη. Έχοντας μηχανικές γνώσεις τέτοιες ώστε να κατασκευάσουν φτερούγες, τις οποίες προσάρμοσαν στο σώμα τους, ήλπιζαν οτι με αυτό τον τρόπο θα νικούσαν τους νόμους της βαρύτητας. Υπήρξαν δύο αεροπόροι με δύο διαφορετικές αντιλήψεις, του σώφρονα Δαίδαλου και του τολμηρού Ίκαρου, ο οποίος και τελικά 'πλήρωσε" την αμφισβήτηση των νόμων της Φυσικής με την ίδια του τη ζωή.


Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός ασθενών με νοσήματα του Αναπνευστικού και του Πεπτικού συστήματος προσέρχεται για χειρουργική θεραπεία από τη νησιωτική κυρίως Ελλάδα σε Νοσοκομεία των Αθηνών ή διακομίζονται επειγόντως λόγω έλλειψης ιατρών άλλων ειδικοτήτων ή τέλος χειρουργούνται στο Περιφερειακό Νοσοκομείο για το επείγον πρόβλημά τους και αποφασίζεται η επείγουσα αεροδιακομιδή τους για περαιτέρω αντιμετώπιση.

Σκοπός της εργασίας είναι αφενός μεν η κατάθεση της προσωπικής εμπειρίας από την αντιμετώπιση ασθενών κατά τη διάρκεια της αεροδιακομιδής τους και αφετέρου να τονισθούν οι κατευθυντήριες οδηγίες για ασφαλή αεροδιακομιδή. Συμβαίνει αρκετές φορές οι ασθενείς να συνοδεύονται από ιατρο-νοσηλευτικό προσωπικό το οποίο πρέπει να γνωρίζει τη διαφορετικότητα του περιβάλλοντος και των συνθηκών καθώς και όλες τις ενδεχόμενες επιπλοκές που είναι δυνατόν να παρουσιαστούν.

Η πίεση του ατμοσφαιρικού αέρα καθώς και οι μερικές πιέσεις των αερίων που τον αποτελούν και η περιβαλλοντική θερμοκρασία μεταβάλλονται με το ύψος. Αν και φυσικοχημικά ο ατμοσφαιρικός αέρας είναι μείγμα αερίων, στην αεροπορική ιατρική θεωρείται ως ιδανικό αέριο, με αποτέλεσμα οι μεταβολές της πίεσης του όγκου και της θερμοκρασίας του να μπορούν να ερμηνευθούν από τους νόμους των αερίων.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

1. Νόμος των Boyle-Mariotte

Ο όγκος ενός αερίου είναι αντιστρόφως ανάλογος της πίεσης που υφίσταται, όταν η θερμοκρασία παραμένει σταθερή. Εκφράζεται με τη μαθηματική σχέση:
P1/P2=V2/VI ή P1XV2=P2XVI όπου P1= αρχική πίεση αερίου, P2= τελική πίεση αερίου, VI= αρχικός όγκος αερίου και V2= τελικός όγκος αερίου.


Η σημασία του στην αεροπορική ιατρική είναι οτι εξηγεί τα αποτελέσματα της μεταβολής του όγκου των αερίων στις κοιλότητες του ανθρωπίνου σώματος, όπως στους πνεύμονες, στον γαστρεντερικό σωλήνα, στο μέσο ούς κ.λπ.

2. Νόμος του Dalton

Η ολική πίεση ενός μείγματος αερίων είναι ίση με το άθροισμα των μερικών πιέσεων των αερίων που αποτελούν το μείγμα (η πίεση που ασκείται από κάθε αέριο σ' ένα μείγμα είναι ανεξάρτητη από τα άλλα αέρια του μείγματος).
Η μαθηματική έκφραση του Νόμου είναι:
Ρολ.= P1+ P2+...Pv όπου: Pολ: είναι η ολική πίεση του μείγματος P1...Pv: είναι οι μερικές πιέσεις των αερίων του μείγματος.


Η σημασία του Νόμου στην Αεροπορική Ιατρική είναι οτι εξηγεί την αιτία της υποξίας με τη μεταβολή του υψομέτρου παρά το γεγονός οτι η εκατοστιαία αναλογία του ατμοσφαιρικού αέρα σε οξυγόνο παραμένει σταθερή (21% περίπου).

3. Νόμος της διάχυσης των αερίων

Ένα αέριο διαχέεται από μια περιοχή υψηλής συγκέντρωσης σε μια περιοχή χαμηλής συγκέντρωσης.

Με το νόμο περί διάχυσης των αερίων ερμηνεύεται η ικανότητα ανταλλαγής των
Πίνακας 1. Ύψος βαρομετρική πίεση και απαιτούμενο Ο2   
 Ύψος (ft) Bαρομετρική
πίεση (mmHg)
 
 Ελάχιστα απαιτούμενη επί % συγκέντρωση του Ο2 για αποτροπή υποξίας
0
5.000
10.000
15.000
20.000
760
632
537
429
329
21
25
31
40
50
 
αναπνευστικών αερίων οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα στο επίπεδο των κυψελίδων και των ιστών του σώματος.

Σύμφωνα με τον νόμο του Henry, όταν η πίεση ενός αερίου πάνω από ένα υγρό μειώνεται, ταυτόχρονα μειώνεται και η ποσότητα του διαλελυμένου αερίου στο υγρό. Έτσι, όταν το ανθρώπινο σώμα εκτεθεί σε χαμηλές βαρομετρικές πιέσεις κατά τη διάρκεια της πτήσης σε μεγάλο υψόμετρο με αεροσκάφος χωρίς καμπίνα συμπίεσης ή κατά τη διάρκεια απότομης αποσυμπίεσης, το διαλελυμένο άζωτο υπό φυσιολογικές καταστάσεις διαφεύγει από το διάλυμα με αποτέλεσμα να δημιουργούνται φυσαλίδες σε διάφορα μέρη του σώματος, προκαλώντας ανάλογη συμπτωματολογία με προεξέχον αρχικό σύμπτωμα τον πόνο στις αρθρώσεις. Παρόλο που οι φυσαλίδες σχηματίζονται σε οποιαδήποτε σημείο του ανθρωπίνου σώματος τα περισσότερο ευπαθή σημεία είναι οι ώμοι, οι αγκώνες, τα γόνατα και η ποδοκνημική.

Έτσι ο ανθρώπινος οργανισμός υφίσταται επιδράσεις όσο απομακρύνεται από την επιφάνεια της θάλασσας λόγω της ελάττωσης της ατμοσφαιρικής πίεσης και της μειωμένης συγκέντρωσης του Ο2. Άλλες παράμετροι, όπως η επιτάχυνση και η επιβράδυνση δεν επηρεάζουν σε αξιόλογο βαθμό τους συγκεκριμένους ασθενείς εκτός βέβαια από την περίπτωση ολιγαιμικού shock όπου η μετακίνηση της αιματικής μάζας λόγω των δυνάμεων της αδράνειας στην επιτάχυνση ή στην επιβράδυνση, σε σχέση με τον άξονα του σώματος και την πορεία πτήσης, θα μπορούσε να προκαλέσει ανάλογη συμπτωματολογία (η επιτάχυνση ή επιβράδυνση λαμβάνουν αξιόλογη σημασία στην περίπτωση ρήξεως ανευρυσμάτων, εγκεφαλικών αιμορραγιών και καρδιακών επεισοδίων που συνοδεύονται με σύνδρομο χαμηλής παροχής).

Από τη δράση των επιταχύνσεων εξηγούνται οι ατελεκτασίες που υφίσταται ο πνεύμονας διότι το βρογχιόλιο συμπίπτει με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται ο αναμενόμενος αερισμός. Το οξυγόνο του παγιδευμένου αέρα που υπάρχει στην κυψελίδα θα απορροφηθεί γρήγορα αλλά η ύπαρξη του αδρανούς αζώτου θα εμποδίσει την πλήρη σύμπτωση των κυψελίδων και τη μείωση του όγκου τους. Έτσι, μετά τη διακοπή των επιταχύνσεων, τα βρογχιόλια θα ανοίξουν εκ νέου και θα αποκατασταθεί ο κανονικός αερισμός. Αν όμως ο ασθενής λάμβανει 100% οξυγόνο, τότε μόλις τα βρογχιόλια συμπέσουν, από την επίδραση των επιταχύνσεων, οι κυψελίδες θα βρεθούν με παγιδευμένο καθαρό οξυγόνο, το οποίο θα απορροφηθεί γρήγορα (σε 15 περίπου δευτερόλεπτα), οδηγώντας έτσι σε πλήρη σύμπτωση των κυψελίδων και σε τοπική ατελεκτασία του πνεύμονα.

Η επιστροφή σε περιβάλλον 1G δεν επαρκεί πλέον για την αποκατάσταση του αερισμού των κυψελίδων καθώς η επιφανειακή τάση δεν επιτρέπει την έκπτυξή τους. Αυτά ισχύουν για καταστάσεις εφαρμογής παρατεταμένων G στον άξονα z του κατακεκλιμένου ασθενή.
Κλινικά, η ατελεκτασία εκδηλώνεται με οπισθοστερνική δυσφορία, δύσπνοια, βήχα και με παράλληλη πτώση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης. Η έκπτυξη των κυψελίδων απαιτεί αρκετές ώρες μετά από επανειλημμένες προσπάθειες βαθιάς εισπνοής που ακολουθούν βήχα.
Σύμφωνα με τον νόμο των Boyle-Mariotte το γινόμενο της πίεσης ενός αερίου με τον όγκο του παραμένει πάντοτε σταθερό, δηλαδή ισχύει PXV=ct.


Εξ' αυτού συνεπάγεται οτι ο όγκος του εγκλωβισμένου αέρα στις αεροφόρες κοιλότητες του ανθρώπινου οργανισμού αυξάνεται ανάλογα με την οροφή πτήσης (ή και της καμπίνας) λόγω ανάλογης μείωσης της ατμοσφαιρικής πίεσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αυξήσουν τον όγκο τους και να δώσουν ανάλογη συμπτωματολογία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται οτι στα 6.000 ft (3ft =1 m), ο όγκος αυξάνεται κατά 30 % ενώ στα 18.000 ft ο όγκος του αέρα διπλασιάζεται (Πίνακας 1).

Οι συνήθεις πτήσεις με τα πολιτικά αεροσκάφη που δεν διαθέτουν καμπίνα συμπίεσης και τα ελικόπτερα είναι μέχρι 10.000 πόδια (καμπίνα συμπίεσης σημαίνει τη δυνατότητα ή όχι του πτητικού μέσου να διατηρεί στο εσωτερικό του συνθήκες περίπου ίδιες με εκείνες της επιφάνειας της θάλασσας). Ήδη σε αυτό το ύψος απαιτείται συγκέντρωση του Ο2 31% ενώ ο κορεσμός του αρτηριακού αίματος είναι 90% (Πίνακας 2).

Από αυτούς τους πίνακες γίνεται κατανοητό οτι ενώ ο φυσιολογικός οργανισμός αντιρροπεί στο νέο αφιλόξενο περιβάλλον που θα βρεθεί, στον ασθενή θα υπάρξουν δυσμενείς επιδράσεις ανάλογες με τη φύση της ασθένειας του. Θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη οτι ο μετεγχειρητικός ασθενής βρίσκεται σε κατάσταση που απαιτεί κατανάλωση περισσότερου Ο2 λόγω του χειρουργικού τραύματος όπως επίσης απαιτείται χορήγηση Ο2 λόγω της πιθανά συνυπάρχουσας αναιμίας.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΟΞΙΑ

1. Παράγοντες που αυξάνουν την υποξία και τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών
Πίνακας 2. Ύψος από επιφάνεια θάλασσας (ft) και % κορεσμός αρτηριακού αίματος σε Ο2 με FiO2 περιβάλλοντος (μη συμπιεζόμενη καμπίνα)
 0
5.000
10.000
15.000
98-99%
90%
88-89%
80%
 
• Το απόλυτο ύψος πτήσης
• Ο χρόνος παραμονής στο ύψος.
2. Παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη σχετική προσαρμογή στην υποξία
• Η ταχύτητα ανόδου
• Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος
• Η φυσική δραστηριότητα (η άσκηση επιτείνει τη συμπτωματολογία της υποξίας)
• Τυχόν συνυπάρχουσα νόσος
• Χρήση φαρμάκων: (Τα αντισταμινικά και το οινόπνευμα επιτείνουν την υποξία)
• Ατομικοί παράγοντες όπως ιδιοσυγκρασία και φυσική κατάσταση.


ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΔΙΑΚΟΜΙΔΩΝ (1997-2000)

Κατά την τριετία 1997-2000 διεκομίσθηκαν μέσω ΕΚΑΒ Αθηνών από Περιφερειακά Νοσοκομεία της Νησιωτικής κυρίως Ελλάδος σε Νοσοκομεία των Αθηνών με πτητικά μέσα 65 ασθενείς (44Α 21Γ Μ.Η 63ετή) με νοσήματα του πεπτικού συστήματος. Εξ αυτών 25 ασθενείς διεκομίσθηκαν με αεροπλάνο τύπου C130 που διαθέτει καμπίνα συμπίεσης.

Κατά την ίδια χρονική περίοδο αεροδιακομίσθηκαν 105 ασθενείς με θωρακική κάκωση εκ των οποίων οι 85 ήταν επιπεπλεγμένοι με πνευμο ή και αιμοπνευμοθώρακα.
Πτητικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν στις  αεροδιακομιδές

Από το 1994 η Ολυμπιακή Αεροπλοία διέθετε για το ΕΚΑΒ επί 24ώρου βάσεως ένα επιβατικό αεροσκάφος με μη συμπιεζόμενη καμπίνα 19 θέσεων τύπου Dornier -228 και 2 ελικόπτερα από το πρώτο μέχρι το τελευταίο φως της ημέρας, τροποποιημένα κατά το δυνατόν σε ασθενοφόρα. Επί πλέον των ανωτέρω επιδεικνύοντας κοινωνική ευαισθησία και εφόσον υπήρχε δυνατότητα, διέθετε και δεύτερο αεροσκάφος ίδιου τύπου ή αεροσκάφος με συμπιεζόμενη καμπίνα τύπου ATR 42 ή 72 όπως επίσης και τρίτο ελικόπτερο.

Παράλληλα στο ΕΚΑΒ διετίθετο ένα ελικόπτερο τύπου Sikorsky Agusta Bell 212 του Πολεμικού Ναυτικού για νυχτερινές πτήσεις όπως επίσης και ένα αεροπλάνο τύπου C130 με συμπιεζόμενη καμπίνα της Πολεμικής Αεροπορίας. Αεροπλάνο με συμπιεζόμενη καμπίνα σημαίνει πρακτικά οτι η καμπίνα του αεροπλάνου διατηρεί ατμοσφαιρική πίεση μεγαλύτερη αυτής της οροφής πτήσης, σε ιδανική δε περίπτωση, ίση με αυτή της επιφάνειας της θάλασσας. Είναι λογικό ότι, όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά πίεσης (διαφορική πίεση) μεταξύ καμπίνας και εξωτερικού περιβάλλοντος του αεροπλάνου (οροφή πτήσης), τόσο μεγαλύτερος είναι ο δυνητικός κίνδυνος για τους επιβαίνοντες σε περίπτωση βλάβης ή δυσλειτουργίας του συστήματος της συμπίεσης. Η συμπίεση στα αεροπλάνα επιτυγχάνεται με την είσοδο αέρα από το περιβάλλον ο οποίος συμπιέζεται και εισάγεται στην καμπίνα.

Όλος ο ιατροφαρμακευτικός εξοπλισμός είναι φορητός και τοποθετείται στο πτητικό μέσο πριν από την απογείωση του.

Συνήθη τεχνικά προβλήματα στις αεροδιακομιδές αποτελούν η αδυναμία χρήσεως στηθοσκοπίου, η δυσκολία επικοινωνίας λόγω θορύβου, ο πλημμελής φωτισμός, η αστάθεια των ατόμων και αντικειμένων λόγω ταλαντεύσεων, η μεταβολή στην ταχύτητα ροής ενδοφλεβίων χορηγήσεων φαρμάκων ανάλογα με τη βαρομετρική πίεση και οι δυσκολίες παροχής απρόσκοπτης νοσηλευτικής φροντίδας.

Το 2000 το ΕΚΑΒ απέκτησε τα δικά του πτητικά μέσα και τα οποία είναι 5 ελικόπτερα τύπου Α109 Power της Agusta, ειδικά κατασκευασμένα και εξοπλισμένα με όλο τον σύγχρονο ιατρικό εξοπλισμό.

Οι πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις αλλά και η παραλαβή των ελικοπτέρων του ΕΚΑΒ έγιναν από τον συγγραφέα αυτής της μελέτης στην Ιταλία και την Ελλάδα, αλλά η πρώτη αεροδιακομιδή ασθενούς με τα ελικόπτερα του ΕΚΑΒ έγινε στην Άνδρο (ιπτάμενος ιατρός ήταν ο αείμνηστος Αναστάσιος Κοτσόβουλος, Αναισθησιολόγος ο οποίος και απεβίωσε λίγους μήνες αργότερα σε ηλικία 43 ετών από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου εν ώρα καθήκοντος και σε αεροδιακομιδή στη Μυτιλήνη).

ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΔΙΑΚΟΜΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΚΑΒ

Α. Μη αναλώσιμα

1. Αεραγωγός

Λαρυγγοσκόπιο και λάμες (ενηλίκων, παίδων- νεογνών), ασκός ανάνηψης ενηλίκων 1,5 lt με 3 μάσκες αερισμού, ασκός ανάνηψης παίδων-νεογνών 0,5 lt με 3 μάσκες αερισμού, λαβίδα Magill μεγάλη και μικρή. Λαβίβες Pean και Mosquito.

2. Αναπνοή

Αναπνευστήρες πίεσης. Φιάλες οξυγόνου με μειωτήρα και παροχές οξυγόνου, αναρρόφηση, παλμικό οξύμετρο, στηθοσκόπιο ενηλίκων και παίδων-νεογνών.

3. Κυκλοφορία

Απινιδωτής με οθόνη καρδιοσκόπιου και πιεσόμετρο χειρός (όχι υδραργυρικό).

4. Ακινητοποίηση - Μεταφορά

Αλουμινένιο φαράσι-φορείο. Στρώμα κενού-πολυτραυματία. Ποδοκίνητη αντλία κενού. Αερονάρθηκες. Έλξη μηριαίου.

5. Επεμβατικά

Χειρουργικό σετ αιμόστασης. Χειρουργικό σετ μικροεπεμβάσεων και μαιευτικό σετ.

6. Διαγνωστικά

Ηλεκτρονικό σακχαρόμετρο.

7. Διάφορα

Ψαλίδι κοπής ενδυμάτων και περιχειρίδα αιμοληψίας.

8. Ειδικά

Θερμοκοιτίδα. Νεογνικός αναπνευστήρας όγκου και φιάλη πεπιεσμένου αέρα.

Β. Αναλώσιμα

1. Αεραγωγός

Στοματοφαρυγγικοί αεραγωγοί. Τραχειοσωλήνες με και χωρίς cuff, τραχειοσωλήνες τραχειοστομίας. Οδηγοί τραχειοσωλήνων. Εξοπλισμός κρικοθυρεοειδοτομής. Λαρυγγική μάσκα (LMA) και Combitube.

2. Αναπνοή

Μάσκες Venturi ενηλίκων και παιδικές και αντιμικροβιακά φίλτρα αναπνευστήρα.

3. Κυκλοφορία

Φλεβοκαθετήρες όλων των διαμέτρων. Καθετήρες κεντρικής φλεβικής γραμμής. Συστήματα ορού και διάφορα παρελκόμενα.

4. Διάφορα

Κολάρα ΑΜΣΣ. Βαλβίδα Heilmlich. Εξοπλισμός παροχέτευσης θώρακα χωρίς νερό. Ισοθερμική κουβέρτα αλουμινίου. Μάσκες προστασίας. Αυτοκόλλητοι υποδοχείς ηλεκτροδίων ΗΚΓ. Γέλη απινίδωσης. Επιδεσμικό και αιμοστατικό υλικό. Ελαστικοί επίδεσμοι ίσχαιμης περίδεσης. Γάντια Latex.

Γ. Φάρμακα

Οροί όλων των ειδών. Αναισθησιολογικά (αναλγητικά, υπναγωγά, μυοχαλαρωτικά). Καρδιολογικά (ινότροπα, αντιαρρυθμικά, αντυπερτασικά, αγγειοδιασταλτικά, διουρητικά, κορτικοστεροειδή, βρογχοδιασταλτικά, αντιεπιληπτικά, αποκλειστές Η1 και Η2 υποδοχέων, αντιβιοτικά αντιαλλεργικά, διάφορα άλλα (οφθαλμολογικά, γέλη λιδοκαίνης Coldpack, Heparin).

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΤΗΣΗ  ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ

1. Ανεμπόδιστη παροχέτευση του αέρα

α) ρινογαστρικός σωλήνας
β) σωλήνας αερίων.


2. Τροποποίηση του όγκου του αέρα που περιέχεται σε σάκους

α) ασκός αίματος
β) μπαλονάκι τραχειοσωλήνα.


3. Τροποποίηση της χορήγησης υγρών και φαρμάκων από τις φλεβικές γραμμές.

4. Επιλογή θέσης του ασθενούς στο πτητικό μέσο εάν είναι δυνατόν.

5. Χορήγηση οξυγόνου με μάσκα Venturi.

Επειδή ο όγκος του αέρα αυξάνεται κατά τη διάρκεια ανόδου του πτητικού μέσου, όταν αυτό είναι χωρίς καμπίνα συμπίεσης, αφαιρείται μικρά ποσότητα αέρα από το μπαλονάκι του τραχειοσωλήνα και επανατοποθετείται στη φάση καθόδου του πτητικού μέσου. Αυτό βέβαια θα πρέπει να γίνεται μόνο όταν η πτήση θα εκτελεσθεί σε μεγάλο ύψος. Στη σειρά την οποία παρουσιάζουμε, αυτό έγινε μόνο σε πτήσεις νυχτερινές με σχεδόν ακραία καιρικά φαινόμενα (πτήσεις με ελικόπτερα και αεροπλάνα τύπου Dornier). Σε αντίθετη περίπτωση, όταν δεν αφαιρεθεί ποσότητα του αέρα, είναι δυνατόν να επισυμβεί ρήξη στο μπαλονάκι του τραχειοσωλήνα ή να συνεχίσει υφιστάμενη η αυξημένη πίεση στο μπαλονάκι για όσο χρόνο διαρκεί η πτήση σε μεγάλο ύψος. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται τοποθέτηση ποσότητος ύδατος αλλά η μέθοδος ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκε απο το προσωπικό μας.

Στο εξωτερικό κυκλοφορεί ειδικός τραχειοσωλήνας ο οποίος τοποθετείται στον ασθενή πριν την πτήση όταν αυτή προβλέπεται να γίνει σε μεγάλο ύψος με μη συμπιεζόμενη καμπίνα, ο οποίος έχει την κατασκευαστική ιδιότητα τον αυξημένο όγκο του αέρα στο μπαλονάκι που θα δημιουργηθεί λόγω της ανόδου του πτητικού μέσου, με ειδικό σύστημα τον αποθηκεύει σε άλλο μπαλονάκι εκτός της τραχείας και τον επανατοποθετεί στο μπαλονάκι της τραχείας στη φάση καθόδου του πτητικού μέσου σταδιακά.

Για τον ίδιο λόγο θα πρέπει να παροχετεύεται ο αυξανόμενος όγκος του αέρα που βρίσκεται στο πεπτικό σωλήνα με τη χρήση ρινογαστρικού σωλήνα και σωλήνα αερίων εάν απαιτείται. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται μόνο για την παροχέτευση του αέρα αλλά η διάταση του στομάχου (γαστρική φυσαλίδα) αλλά και των γαστρικών ελίκων θα επιτείνει την αναπνευστική ανεπάρκεια λόγω ανύψωσης των ημιδιαφραγμάτων. Εάν ο ασθενής φέρει κολοστομία δεν χρειάζεται σωλήνας αερίων αλλά είναι απαραίτητη η τοποθέτηση μεγαλύτερου σάκου κολοστομίας.

Όσον αφορά στην τροποποίηση της χορήγησης φαρμάκων από φλεβικές γραμμές, θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα στη φάση της επιτάχυνσης και επιβράδυνσης του αεροσκάφους όπου υπάρχει μετακίνηση της αιματικής μάζας λόγω των δυνάμεων αδρανείας. Έτσι, εάν χορηγούνται φάρμακα υποστήριξης του καρδιαγγειακού συστήματος (isuprel, adrenaline κ.λπ.) είναι δυνατόν στις φάσεις αυτές της πτήσεως να μην υπάρξει σταθερή παροχή. Χρήσιμο θα ήταν η παροχή τους να γίνεται με συσκευή μικροσταγόνων ή να υπάρξει αύξηση ή μείωση της παροχής ανάλογα εάν το αεροσκάφος είναι σε φάση απογείωσης ή προσγείωσης (επιτάχυνση-επιβράδυνση).

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΑΕΡΟΔΙΑΚΟΜΙΔΗΣ

Η ρήση του Ηράκλειτου "πόλεμος πάντων πατήρ" αρμόζει στην ανάπτυξη των αεροδιακομιδών αφού οι πόλεμοι (Β' Παγκόσμιος, πόλεμος της Κορέας αλλά κυρίως ο πόλεμος του Βιετνάμ) γέννησαν την ανάγκη να υπάρξουν ταχείες διακομιδές τραυματιών στους πλησιέστερους υγειονομικούς σχηματισμούς αλλά και την αναγκαιότητα ύπαρξης ιπτάμενου ιατρού.

Από τότε έως σήμερα έχουν κατασκευασθεί σύγχρονα ελικόπτερα και αεροπλάνα κατάλληλα διαμορφωμένα σε ασθενοφόρα που είναι μικρές κινητές μονάδες εντατικής νοσηλείας. Όλα τα σύγχρονα κράτη διαθέτουν σήμερα ειδικές εκπαιδευμένες ομάδες πολιτικού χαρακτήρα εφοδιασμένες με ανάλογα πτητικά μέσα προκειμένου να πραγματοποιούν αυτή την κοινωνική ανάγκη.

Ο σχεδιασμός κάθε αποστολής προ της πτήσεως και ο καθορισμός συγκεκριμένου πλαισίου ενεργειών αποτελούν το ακρογωνιαίο λίθο μιας πετυχημένης και ασφαλούς αεροδιακομιδής. Η αποστολή πρέπει να σχεδιάζεται και να εκτελείται λαμβάνοντας υπόψη πρωτίστως την ταχύτητα πρόσβασης στον ασθενή προκειμένου να του προσφερθούν γρήγορα οι πρώτες βοήθειες σε συνάρτηση βέβαια με την ασφάλεια πτήσεως.
Ο σχεδιασμός της αποστολής περιλαμβάνει τα εξής στάδια:


1. Διαδικασίες προ της πτήσεως
2. Διαδικασίες κατά την πτήση
3. Διαδικασίες μετά την πτήση.


1. Διαδικασίες προ της πτήσεως

Η αξιολόγηση των ασθενών προ της πτήσεως είναι αποφασιστικής και ζωτικής σημασίας διότι αφενός μεν βοηθά στο να ληφθούν οι κατάλληλες ιατρικές αποφάσεις που θα καθορίζουν και το επίπεδο της παρασχόμενης ιατρικής φροντίδας, αφετέρου δε οι πληροφορίες και τα κλινικά ευρήματα θα αποτελέσουν σημείο αναφοράς και μέτρο σύγκρισης κατά την πτήση από τον συνοδεύοντα ιπτάμενο ιατρό.

Δεδομένης την ανάγκης διακομιδής του ασθενούς σε ένα άλλο υγειονομικό σχηματισμό που να καλύπτεται ιατρικά, ο ιπτάμενος ιατρός οφείλει να εκτιμήσει καταρχάς το σωστότερο μέσο διακομιδής του ασθενούς (οδικό, πλωτό, πτητικό) όπως επίσης εάν και κατά πόσο θα επιβαρυνθεί η κατάσταση του ασθενούς του από το προτεινόμενο μέσο διακομιδής.

Οφείλει να υποδείξει στον καλούντα - θεράποντα ιατρό τον σωστό τρόπο με τον οποίο ο συγκεκριμένος ασθενής θα καταλήξει στον κατάλληλο υγειονομικό σχηματισμό αλλά κυρίως και τον χρόνο που πρέπει η διακομιδή να εκτελεσθεί. Αποτελεί μεγάλο ιατρικό σφάλμα π.χ. η αεροδιακομιδή ασθενούς με πρόσφατη τελικο-τελική εντερική αναστόμωση να εκτελεσθεί νύκτα με ελικόπτερο ή αεροπλάνο χωρίς καμπίνα συμπίεσης, διότι η διαστολή των αερίων του γαστρεντερικού σωλήνα που θα προσκληθεί από τη διαφορά της βαρομετρικής πιέσεως λόγω του υψόμετρου είναι αρκετά πιθανό ή ακόμα και βέβαιο (εάν η πτήση εκτελεσθεί σε μεγάλο ύψος), να προκαλέσει ρήξη της αναστομώσεως η οποία ως γνωστόν είναι μια επιπλοκή με μεγάλο ποσοστό θνητότητας. Η συγκεκριμένη αεροδιακομιδή θα μπορούσε να εκτελεσθεί ενδεχομένως μετά από λίγες ώρες μετατρέποντάς τη σε ημερήσια χαμηλή πτήση με το ελικόπτερο, εάν βέβαια οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν ή το ορθότερο, εάν δεν είναι διαθέσιμο βεβαίως αεροπλάνο με καμπίνα συμπίεσης, ο ασθενής να διακομιστεί με πλωτό μέσο.

Ο ιπτάμενος ιατρός οφείλει να διορθώσει ή να λάβει μέριμνα για την υποξία στην οποία θα βρεθεί ο ασθενής του όπως επίσης και από τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν από τη διαστολή των αερίων στις αεροφόρες του κοιλότητες του οργανισμού σε συνάρτηση βέβαια με το πτητικό μέσο που θα χρησιμοποιηθεί και το ύψος της πτήσης.

Οριακοί ασθενείς θα πρέπει να υποβάλονται σε ενδοτραχειακή διασωλήνωση στο έδαφος και να υποστηρίζονται με μηχανική υποστήριξη, εάν η πτήση είναι προγραμματισμένη να εκτελεσθεί με ελικόπτερο ή με αεροπλάνο που δεν διαθέτει καμπίνα συμπίεσης, διότι σε αντίθετη περίπτωση η άνοδός σε υψόμετρο του ασθενούς θα καταστήσει αναγκαία και επιτακτική τη διασωλήνωση της τραχείας επείγουσα ιατρική πράξη. Από συγκριτικές μελέτες έχει αποδειχθεί οτι η επείγουσα διασωλήνωση της τραχείας και όταν μάλιστα γίνεται σε καταστάσεις ανόδου του πτητικού μέσου, ενέχει ποσοστό αποτυχίας ή ακόμα και ιατρογενή σφάλματα από το να εκτελεσθεί προγραμματισμένα στο έδαφος με σχεδόν μηδαμινές επιπλοκές.

Η τοποθέτηση του ασθενούς στο ελικόπτερο δεν δίνει στον ιπτάμενο ιατρό πολλές επιλογές σε αντίθεση με τις επιλογές που έχει εάν το πτητικό μέσο είναι αεροπλάνο τύπου C130 ή άλλου τύπου που να διαθέτει σχετική ευρυχωρία. Στην περίπτωση αυτή η τοποθέτηση του ασθενούς ή των ασθενών προϋποθέτει ύπαρξη σχεδίου ανάλογα με το είδος της πάθησης των ασθενών.
Η επιτάχυνση του αεροπλάνου κατά τη διαδικασία της απογείωσης και η επιβράδυνσή του κατά την προσγείωση, ιδιαίτερα εάν ο αεροδιάδρομος είναι μικρός, αποτελούν αιτίες ανάπτυξης δυνάμεων αδρανείας οι οποίες θα προκαλέσουν μετακίνηση της αιματικής μάζας προς τα κάτω άκρα ή το κεφάλι αντίστοιχα, εάν το ανθρώπινο σώμα έχει τοποθετηθεί σε φορείο κατά τον επιμήκη άξονα του αεροπλάνου. Στην περίπτωση αυτή, ασθενείς που πάσχουν από εγκεφαλική αιμορραγία, καταπληξία ή ραγέντα ανευρύσματα ή και άλλες οριακές καταστάσεις θα υποστούν περαιτέρω βλάβη.

Εκ τούτων συνάγεται οτι για τους ειδικούς αυτούς ασθενείς η ασφαλέστερη τοποθέτησή τους είναι κατά τον εγκάρσιο άξονα του αεροσκάφους που όμως λόγω της στενότητας του χώρου δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί. Σε αυτές τις αεροδιακομιδές συστήνεται στον κυβερνήτη του αεροσκάφους, προ της απογειώσεως, να αποφεύγει επιταχύνσεις και επιβραδύνσεις χρησιμοποιώντας όσον το δυνατόν όλο τον αεροδιάδρομο. Πρόβλημα βεβαίως υπήρχε στις απογειώσεις από μικρά αεροδρόμια οπου καλούμεθα να παραλάβουμε τους συγκεκριμένους ασθενείς αν και οι προσγειώσεις εγένοντο συνήθως σε διεθνή αεροδρόμια (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο) και το πρόβλημα δεν ήταν οξύ.

Η τοποθέτηση των ασθενών στο αεροσκάφος πρέπει να διέπεται από τις εξής αρχές:

1. Καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών.
2. Ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη επιβίβαση και αποβίβαση των ασθενών.
3. Ταχύτερη και ασφαλέστερη εκκένωση του αεροσκάφους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (αποφυγή ανάπτυξης φορείων στις θύρες εξόδου).
4. Το είδος της πάθησης (προσπάθεια αποφυγής των μεγάλων αδρανειακών δυνάμεων που αναπτύσσονται λόγω επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων τοποθετώντας το κεφάλι του ασθενούς προς το πιλοτήριο ή σε άλλη θέση σύμφωνα με την πάθησή του).
5. Προορισμός του ασθενούς (επίπτωση της απότομης επιβράδυνσης όταν το αεροπλάνο προσγειώνεται σε μικρό αεροδιάδρομο).
6. Τροποποίηση της θεραπευτικής αγωγής σύμφωνα με το ύψος πτήσεως και το είδος του πτητικού μέσου.
7. Μολυσματικοί, λοιμώδεις και μεταδοτικοί ασθενείς πρέπει να τοποθετούνται, εάν διακομίζονται με C130, στο ουραίο τμήμα του όταν συνυπάρχουν και άλλοι ασθενείς (η έξοδος του αέρα γίνεται από την καμπίνα του κυβερνήτη προς το ουραίο τμήμα).
Στην περίπτωση που η αεροδιακομιδή εκτελείται με αεροπλάνο τύπου C130 και πρέπει να διακομιστούν πλέον του ενός ασθενούς με φορείο θα πρέπει να γίνει σχεδιασμός ούτως ώστε:
i) οι βαρέως πάσχοντες ασθενείς και υπό παρακολούθηση να τοποθετούνται σε θέσεις με εύκολη προσπέλαση για νοσηλεία και παρακολούθηση.
ii) οι ψυχιατρικοί ασθενείς να τοποθετούνται σε χαμηλά φορεία μακριά από τους βαρέως πάσχοντες και από τις θύρες κινδύνου.
Πρέπει πάντα να λαμβάνεται μέριμνα, προ της πτήσης, για ανάπτυξη ενός ακόμα φορείου στην περίπτωση που επειγόντως απαιτηθεί σε περιπατητικό καταρχάς ασθενή ή συνοδεύοντα συγγενή ο οποίος κατά τη διάρκεια της πτήσεως το χρειασθεί. Συγγενείς των ασθενών, εάν συνοδεύουν κατά την πτήση, τοποθετούνται σε ιδιαίτερο χώρο και λαμβάνεται μέριμνα να μην υπάρχει οπτική επαφή με τους ασθενείς τους.
Πριν από την πτήση ο συνοδεύων ιπτάμενος ιατρός οφείλει να ενημερώσει τους ασθενείς αλλά και τους συνοδεύοντες συγγενείς τους για τα προβλήματα που μπορεί να εμφανισθούν κατά τη διάρκεια της πτήσης, αφού λάβει πρώτα τις σχετικές πληροφορίες από το ιπτάμενο προσωπικό από το οποίο θα ζητήσει να ενημερωθεί για το είδος της πτήσης που πρόκειται να εκτελεσθεί, εάν θα υπάρξουν ισχυρές αναταράξεις το ύψος της πτήσης, όπως επίσης και εάν προβλέπονται ενδιάμεσοι σταθμοί για ανεφοδιασμό με καύσιμο.


2. Διαδικασίες κατά την πτήση

Αμέσως μόλις σταθεροποιηθεί το πτητικό μέσο στο ύψος πτήσης, θα πρέπει ο συνοδεύων ιπτάμενος ιατρός να εκτιμήσει εκ νέου τον ή τους αεροδιακομιζόμενους ασθενείς. Θα πρέπει βέβαια να περάσει λίγος χρόνος για να σταθεροποιηθεί ο οργανισμός από τις επιδράσεις της επιτάχυνσης στην απογείωση. Εάν η εκτίμηση του ασθενούς προ της πτήσης ήταν ενδελεχής και η πτήση εξελιχθεί στο αναμενόμενο ύψος (υπάρχουν περιπτώσεις που το ύψος πτήσεως αλλάζει απ' αυτό που έχει αναφέρει ο κυβερνήτης προ της πτήσεως), δεν πρέπει να υπάρχει ουσιώδης μεταβολή στην οξυγόνωση του ασθενούς ώστε να απαιτηθεί διασωλήνωση στην τραχεία και μηχανική υποστήριξη. Σε αντίθετη περίπτωση, εάν ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης ελαττωθεί και δεν προβλέπεται γρήγορη πτώση σε χαμηλότερο ύψος, θα πρέπει να διενεργηθεί επείγουσα διασωλήνωση και μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.

Σε όλους τους ασθενείς απαιτείται χορήγηση οξυγόνου κατά την πτήση, η συγκέντρωση του οποίου θα εξαρτηθεί από την αναμενόμενη αναπνευστική ανεπάρκεια και το είδος και ύψος του πτητικού μέσου.

Θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη οτι ο μετεγχειρητικός ασθενής ή ο πολυτραυματίας καταναλώνει περισσότερο οξυγόνο λόγω χειρουργικού τραύματος. Επίσης η ορθή τάση σήμερα να μεταγγίζονται όσο γίνεται λιγότερο οι ασθενείς οδηγεί οι μετεγχειρητικοί ασθενείς ή οι πολυτραυματίες σήμερα να είναι περισσότερο αναιμικοί απ΄ότι παλαιότερα, με αποτέλεσμα να προστίθεται στους λόγους της υποξίας και η αναιμία.

Από τη δική μας στατιστική προκύπτει ότι:

Α. Στους ασθενείς που διεκομίσθηκαν με αεροπλάνο τύπου C130 δεν σημειώθηκε ουδεμία επιπλοκή.

Β. Από τους ασθενείς που διεκομίσθηκαν χωρίς καμπίνα συμπίεσης

1. Σε ένα ασθενή απαιτήθηκε να γίνει διασωλήνωση της τραχείας στο έδαφος λόγω χαμηλού κορεσμού
2. Σε μια άλλη περίπτωση διασωληνώθηκε ασθενής κατά τη διάρκεια της πτήσεως με αεροπλάνο.
3. Σε όλους τους ασθενείς παρατηρήθηκε πτώση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης που οφείλεται στη μειωμένη μερική πίεση του Ο2 του ατμοσφαιρικού αέρα. Σπανιότατα το διάφραγμα πιέζεται από τον υπολειπόμενο αέρα που υπάρχει στην κοιλιακή χώρα φαινόμενο που δυσχεραίνει την αναπνοή και επιτείνει τα συμπτώματα.


ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΟΔΟ  ΤΟΥ ΑΕΡΟΣΚΑΦΟΥΣ

Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών με παθήσεις του πνεύμονα προσέρχεται για χειρουργική θεραπεία σε Νοσοκομεία των Αθηνών από τη νησιωτική Ελλάδα. Στις ερωτήσεις που θέτει στον γιατρό του μετά το χειρουργείο είναι και το πότε και με ποιό τρόπο θα επιστρέψει με ασφάλεια στον τόπο διαμονής του.

Η απόφαση του ιατρού να επιτρέψει στον μετεγχειρητικό ασθενή του στο πότε θα επιβιβασθεί σε πτητικό μέσο, θα εξαρτηθεί κυρίως από δυο παραμέτρους:

Α. το είδος της επεμβάσεως και
Β. εάν το πτητικό μέσο διαθέτει καμπίνα συμπίεσης.


Α. Αεροδιακομιδή με συμπιεζόμενη καμπίνα

Η απόφαση για αεροδιακομιδή ασθενών που υπεβλήθησαν σε λοβεκτομή ή διλοβεκτομή χωρίς την παρουσία εγκλωβισμένου αέρα στη θωρακική κοιλότητα και με φυσιολογική αναπνευστική λειτουργία, δύναται να είναι άμεση. Στην περίπτωση όμως πνευμονεκτομής, εάν υπάρχει ακόμα εγκλωβισμένος αέρας, θα επέλθει μικρή αύξηση του όγκου του στη θωρακική κοιλότητα, (η πίεση στην καμπίνα των πτητικών μέσων πάντα είναι χαμηλότερη της ατμοσφαιρικής) και θα επιφέρει δυσφορία στον ασθενή, λόγω μετατόπισης του μεσοθωρακίου. Εάν ο όγκος του εγκλωβισμένου αέρα είναι μεγάλος και στο εσωτερικό του αεροσκάφους υπάρχει πάνω από 600mmHg βαρομετρική πίεση (περίπτωση που επισυμβαίνει στις πολιτικές πτήσεις μεγάλου ύψους), θα αναπτυχθεί αναπνευστική ανεπάρκεια αναλόγου βαθμού.

Β. Αεροδιακομιδή με πτητικό μέσο χωρίς καμπίνα συμπίεσης

Θα πρέπει πάντα να συστήνεται η αερομεταφορά των ασθενών να γίνεται με πτητικά μέσα που να διαθέτουν καμπίνα συμπίεσης, εάν υπάρχει δυνατότητα επιλογής, διότι είναι ασφαλέστερα. Υπάρχουν βεβαίως νησιά που αυτό δεν είναι εφικτό και από ανάγκη θα πρέπει να μεταβούν με πτητικά μέσα χωρίς καμπίνα συμπίεσης.

Στην περίπτωση αυτή ασθενείς με εκτομή λοβού πνεύμονα θα εκδηλώσουν αναπνευστική ανεπάρκεια η οποία θα επιδεινώνεται με το ύψος πτήσης. Στην περίπτωση πνευμονεκτομής, ο όγκος του εγκλωβισμένου αέρα στη θωρακική κοιλότητα θα αυξηθεί, (π.χ. στα 6.000 ft παρατηρείται αύξηση του όγκου του αέρα κατά περίπου 30%), θα προκληθεί μετατόπιση του μεσοθωρακίου προς στο υγιές ημιθωράκιο, με αποτέλεσμα σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια με κυκλοφορική καταπληξία.

Προτείνεται επομένως, οι ανωτέρω ασθενείς να επιβιβάζονται σε πτητικό μέσο μετά από πλήρη απορρόφηση του εγκλωβισμένου στη θωρακική κοιλότητα αέρα και αφού επιτευχθεί σταθεροποίηση της αναπνευστικής λειτουργίας.

ΕΙΔΗ ΑΕΡΟΔΙΑΚΟΜΙΔΩΝ

Οι αεροδιακομιδές ασθενών παρουσιάζουν μεγάλες και ουσιαστικές διαφορές μεταξύ τους και συγκεκριμένα στον τρόπο και τόπο της διεξαγωγής τους, στη στελέχωση της ιπτάμενης ομάδος, αλλά κυρίως στο διαφορετικό σχεδιασμό που έχουν, εάν διεξάγονται σε καιρό πολέμου ή σε καιρό ειρήνης, δεδομένου οτι οι στρατιωτικές αεροδιακομιδές σε καιρό πολέμου είναι εντελώς διαφορετικής φιλοσοφίας και διεκπεραίωσης. Γενικά οι πολιτικές αεροδιακομιδές σε καιρό ειρήνης διακρίνονται σε πρωτογενείς, δευτερογενείς, τριτογενείς και τεταρτογενείς. Είναι αυτονόητο οτι, λόγω της πολυπλοκότητας αλλά και της εξ' ορισμού ταχύτητας που πρέπει να διέπει μια πολιτική αεροδιακομιδή καθώς και των γεωγραφικών διαφορών αλλά και υποδομών που υφίστανται στη χώρα μας, δεν είναι πάντοτε δυνατός ο αυστηρός διαχωρισμός των κατηγοριών.

1. Πρωτογενείς αεροδιακομιδές

Ορίζονται ως οι αεροδιακομιδες βαρέως πασχόντων ασθενών που εκτελούνται από το τόπο του συμβάντος στον πλησιέστερο κατάλληλο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της πάθησης του ασθενούς υγειονομικό σχηματισμό ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, στον πλησιέστερο υγειονομικό σχηματισμό.

Ανάλογα με το κατά τόπους επικρατούν σύστημα (scoop and run vs stay and play) είναι ανάλογη και η σύνθεση της ιπτάμενης υγειονομικής ομάδος. Στις περισσότερες αγγλοσαξωνικές χώρες (ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία κ.λπ.) η ομάδα αποτελείται από νοσηλευτές ή εξειδικευμένους διασώστες. Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες όπως και στην Αυστραλία και Ν. Ζηλανδία, η ομάδα αποτελείται από εκπαιδευμένο στην επείγουσα ιατρική ιατρό και νοσηλευτή ή διασώστη. Στην πρωτογενή αεροδιακομιδή η θεραπεία αρχίζει ουσιαστικά από την ιπτάμενη υγειονομική ομάδα στον τόπο του συμβάντος και συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια της αεροδιακομιδής. Τα πτητικά μέσα που χρησιμοποιούνται είναι ελικόπτερα-ασθενοφόρα. Εξαίρεση αποτελεί η Αυστραλία όπου, επειδή οι αποστάσεις είναι μεγάλες, για τις πρωτογενείς αεροδιακομιδές χρησιμοποιούνται και αεροπλάνα.

Η χρήση του ελικοπτέρου στις πρωτογενείς αεροδιακομιδές γίνεται κατά κανόνα μόνον ημέρα και σε συνθήκες όψεως (VFR), οι πτήσεις διέπονται από αυστηρότατα κριτήρια ασφαλείας, ενώ πρέπει να υπάρχει και περιορισμός χρήσης τους ως προς την απόσταση.

Στις πρωτογενείς αεροδιακομιδές εμπίπτουν και οι αποστολές έρευνας και διάσωσης στις οποίες τα πτητικά μέσα που χρησιμοποιούνται είναι σχεδόν αποκλειστικά τα ελικόπτερα τα οποία όμως είναι εφοδιασμένα και με ειδικό εξοπλισμό διάσωσης, όπως π.χ. υδραυλικό βαρούλκο διάσωσης, καλάθι-φορείο και επί πλέον είναι στελεχωμένα με χειριστή του βαρούλκου διάσωσης. Ελάχιστος είναι ο αριθμός πρωτογενών αεροδιακομιδών που πραγματοποιούνται από την ιπτάμενη ομάδα του ΕΚΑΒ παρά το γεγονός της αναγνωρισμένης διεθνώς ωφέλειάς των.

2. Δευτερογενείς αεροδιακομιδές

Είναι οι αεροδιακομιδές που πραγματοποιούνται όταν η ιπτάμενη ομάδα δεχθεί κλήση για ασθενή που νοσηλεύεται σε ένα σχηματισμό πρωτοβάθμιας φροντίδας προκειμένου να διακομιστεί στον πλησιέστερο κατάλληλο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της πάθησής του υγειονομικό σχηματισμό.

Η ιπτάμενη ομάδα και ο ιατροφαρμακευτικός εξοπλισμός είναι ο ίδιος όπως και στις πρωτογενείς αεροδιακoμιδές. Τα πτητικά μέσα που χρησιμοποιούνται είναι κυρίως ελικόπτερα τα οποία μπορούν να επιχειρούν για την ημέρα σε VFR συνθήκες ή για τη νύχτα σε IFR συνθήκες. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχουν περιορισμοί χρήσης των ελικοπτέρων ως προς την απόσταση. Στις πρωτογενείς και δευτερογενείς αεροδιακoμιδές γίνεται συχνά συνδυασμός πτητικών μέσων παροχής ιατρικής φροντίδας όπως ελικόπτερα, αεροπλάνα, αλλά και ασθενοφόρα οχήματα εφοδιασμένα με εξοπλισμό κινητής ιατρικής μονάδας.

Δευτερογενείς αεροδιακoμιδές είναι ο κύριος όγκος διακομιδής ασθενών από την ιπτάμενη ομάδα του ΕΚΑΒ.

3. Τριτογενείς αεροδιακομιδές

Είναι οι αεροδιακομιδές ασθενών που εκτελούνται από ένα δευτεροβάθμιο ή ακόμα και τριτοβάθμιο υγειονομικό σχηματισμό σε μία μονάδα εντατικής θεραπείας ή σε ένα εξειδικευμένο κέντρο ή για την εξειδικευμένη αποθεραπεία ειδικών ασθενών.

Τα πτητικά μέσα που χρησιμοποιούνται για τις τριτογενείς αεροδιακομιδές πρέπει να είναι αποκλειστικά μόνον αεροπλάνα. Ο ιατρικός εξοπλισμός τους διαφέρει από τον εξοπλισμό των πρωτογενών και δευτερογενών αεροδιακομιδών διότι προστίθεται ιατρικός εξοπλισμός προκειμένου να αντιμετωπισθεί το ειδικό ιατρικό πρόβλημα του πάσχοντα π.χ. ενδοαορτική αντλία. Πρόκειται για πτήσεις προγραμματισμένες τοπικά και χρονικά και εκτελούνται καθ' όλη τη διάρκεια του 24ώρου.

Μετά από τις δευτερογενείς αεροδιακομιδές είναι ο κύριος όγκος των αεροδιακομιδών που πραγματοποιούνται από την ιπτάμενη ομάδα του ΕΚΑΒ.

4. Τεταρτογενείς αεροδιακομιδές

Πρόκειται για αεροδιακομιδές ασθενών που πραγματοποιούνται με σκοπό τη διαδικασία για τη μεταμόσχευση οργάνων, τη μεταφορά μοσχευμάτων, τον επαναπατρισμό ασθενών κ.λπ. Τα πτητικά μέσα που χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι αποκλειστικά αεροπλάνα. Ο εξοπλισμός και η στελέχωσή τους εξαρτάται από τις ανάγκες του αεροδιακομιζόμενου ασθενή δηλαδή είναι στην ίδια φιλοσοφία με αυτές των τριτογενών αεροδιακομιδών.

 pneumon

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου